Internationale Dag van de Muziekvrijheid

Geschatte leestijd: 5 minuten.

Zeggen wat je denkt, in gesproken woord of muziek, is in veel landen nog verre van vanzelfsprekend. De Internationale Dag van de Muziekvrijheid vraagt jaarlijks op 3 maart aandacht voor de vrijheid van expressie door muzikanten, artiesten en kunstenaars.

“If I get sick, please don’t take me to this hospital,” zingt artiest Le Karmapa in “Mama Yemo”, zijn song vernoemd naar het grootste publieke ziekenhuis in Kinshasa, Congo. De kritiek op de slechte omstandigheden in het ziekenhuis schoot het management van het ziekenhuis in het verkeerde keelgat. De song werd direct na het uitbrengen ‘verboden’ door de National Song and Entertainment Commission. Maar nadat Congolese musici, politici en maatschappelijke organisaties in opstand kwamen werd de song alsnog formeel toegestaan.

Dit artikel in 5 zinnen

Sinds 2007 wordt jaarlijks op 3 maart de Internationale Dag van de Muziekvrijheid gevierd. Centraal staan de rechten van iedere muzikant en artiest, wereldwijd, op vrijheid van expressie en participatie aan het culturele leven. Deze internationale dag, georganiseerd door Freemuse, vraagt jaarlijks op 3 maart aandacht voor deze muzikale mensenrechten en viert, met muzikale events wereldwijd, de artistieke vrijheid. Júist nu, in tijden van corona, is extra aandacht voor deze vrijheid en voor de nijpende situatie in de culturele sector wereldwijd belangrijk. Zonder steun verdwijnt mogelijk een volledige generatie jonge kunstenaars, aldus de Verenigde Naties.

Muziekvrijheid?

In verschillende landen is muziekvrijheid, de vrijheid om je via muziek uit te drukken, nog niet vanzelfsprekend. Zeggen wat je denkt, in gesproken woord of muziek, lijkt zo vanzelfsprekend. Maar dat is het niet. De internationale NGO Freemuse organiseert daarom jaarlijks, wereldwijd, Music Freedom Day; de Dag van de Muziekvrijheid.

Een dag vol muzikale activiteiten en evenementen om de vrijheid van expressie te vieren. Én om te protesteren tegen onderdrukking van musici en artiesten. Want nog steeds worden in diverse landen muzikanten sociaal, cultureel en economisch achtergesteld.

Freemuse

Freemuse is een onafhankelijke internationale NGO die lobbyt voor vrijheid van artistieke expressie en culturele diversiteit. Freemuse heeft een UN-ECOSOC status, werkt adviserend aan dit orgaan van de Verenigde Naties.

Freemuse werkt samen met artiesten en culturele organisaties, activisten en allerlei partners, wereldwijd. De focus ligt op het ondersteunen van individuele artiesten voor wat betreft issues m.b.t. gender, ras of seksuele geaardheid.

Artiesten worden wereldwijd onderdrukt, 4 voorbeelden

  • Indiase transgender en visueel kunstenaar Payal Rathwa werd in het openbaar lastig gevallen en met dood bedreigd.
  • Rapper en jeugdwerker Julián Sneider Múñoz Silva, a.k.a JS, werd vermoord in de Colombiaanse stad Calí. Hij gebruikte muziek om jongeren te wijzen op manieren om legaal inkomen te generen.
  • Cubaanse schrijvers Abel Sierra Madero e Legna Rodríguez Iglesias werden gecensureerd op de website van Casa de las Américas, een van de belangrijkste culturele instellingen van Cuba.
  • Rapper Hasél werd in Spanje veroordeeld voor negen maanden gevangenisstraf en 30.000 euro boete voor zijn (aldus het vonnis ‘opruiende’) songteksten. Freemuse en PEN Català lobbyen voor hervorming van de Spaanse wetgeving om deze in lijn te brengen met de internationale mensenrechten.

Zomaar vier willekeurige voorbeelden, uitgelicht op de Freemuse website, waarin muzikanten door lokale wetgeving aanlopen tegen censuur, bedreiging of zelfs gevangenisstraf.

The State of Artistic Freedom

Jaarlijks verschijnt in februari een flagship report, “The State of Artistic Freedom”. Het rapport werd in 2021 gepubliceerd tijdens het “Re:Writing the Future Festival” in Berlijn.

In het rapport vind je een analyse van:

  • 978 schendingen van de artistieke vrijheid in 2020
  • in 89 landen en online locaties
  • 17 artiesten werden vermoord
  • 82 artiesten werden gevangen genomen
  • 133 artiesten werden gearresteerd
  • 26% van de schendingen vonden plaats in Europa, 22% in Noord- en Zuid-Amerika, 19% in het Midden-Oosten & Noord-Afrika, 15% in Azië & Pacific, 9% in Afrika en 9% Online.

Het hele rapport kun je downloaden bij Freemuse.

Global Action Network for Artistic Freedom

In 2019 startte Freemuse het “Global Action Network (GAN) for Artistic Freedom”. Een netwerk van artiesten, cultureel werkers, culturele instellingen, kunstorganisaties en individuele voorvechters van muzikale vrijheid.

Het doel?

Samenwerken en samen lobbyen om aandacht te vragen voor de wereldwijd afnemende ruimte voor kunst en cultuur in de samenleving.

COVID-19 en de toekomst van jonge artiesten

De wereldwijde Covid-19 pandemie heeft grote gevolgen voor de levens en toekomstdromen van muzikanten en artiesten wereldwijd. Net als in Nederland heeft de culturele sector in landen wereldwijd enorm te lijden onder de pandemie.

“Arts workers and cultural practitioners are among those most affected by pandemic-related unemployment crises worldwide. An entire generation of young artists may be forced to turn elsewhere for jobs, diminishing cultural life for years to come”

– Karima Bennoune, UN Special Rapporteur in the field of cultural rights

Karima Bennoune, bijzonder rapporteur bij de Verenigde Naties op het gebied van culturele rechten, pleit voor extra investeringen in plaats van bezuinigingen in alle culturele sectoren. Een wereldwijd cultureel fonds is nodig om muzikanten, artiesten en kunstenaars extra te steunen de komende tijd. Daarbij moet specifiek aandacht worden besteed aan de positie van jongere kunstenaars. Door corona worden zij anders gedwongen om te switchen in baan, om voldoende inkomsten te blijven genereren. Daarmee bestaat het risico dat een volledig nieuw generatie jonge kunstenaars verdwijnt.

Naast jongeren is er zeker ook extra steun nodig voor vrouwen die, meer nog dan mannen, in een aantal landen slecht toegang hebben tot de culturele sector. Regeringen grijpen de kans die corona biedt om cultureel andersdenkenden aan te pakken en te onderdrukken, onder het mom van ‘noodmaatregelen’.

Het voorbeeld van Le Karmapa, de uitspraken van Karima Bennoune en de nieuwsberichten van Freemuse laten zien dat een jaarlijkse Internationale Dag van de Muziekvrijheid absoluut nodig is. Overal ter wereld worden muzikanten, artiesten en kunstenaars nog dagelijks bedreigd in hun artistieke vrijheid of gecensureerd. Het is daarom goed dat muzikanten en andere betrokkenen zich steeds meer verenigen en hun gezamenlijke stem bij de Verenigde Naties laten horen. En júist nu, middenin corona-tijd, is extra steun en financiering nodig om het (kritische) geluid van een toekomstige generatie -jonge- kunstenaars te kunnen blijven horen.

Deel je ervaringen

  • Ken jij artiesten die in een of andere vorm onderdrukt worden in het land waar ze hun muziek uitbrengen? Deel hun verhaal!
  • Ken je artiesten die op dit moment een vorm van bedreiging ervaring door het werk dat ze uitbrengen? Er is een speciaal Artist Assistance formulier waarmee artiesten mentaal, juridisch én financieel kunnen worden ondersteund als ze direct worden bedreigd.
  • Ken jij Nederlandse muzikanten of artiesten die in een of andere vorm ‘gecensureerd’ worden? En wat vind je daar van?

Deel je gedachten en reacties hieronder, of neem contact met me op.

Future generations must not lose the opportunity to go to the cinema, to the theatre or to browse in a bookshop. If they do, the pandemic will have not only killed and impoverished millions but have also destroyed some of the best tools we have for imagining a better future.

Website Verenigde Naties

Meer lezen

  • Lees meer over het Global Action Network van Freemuse en partners
  • Ontdek de verschillende campagnes die Freemuse wereldwijd initieert
  • Lees meer over de rechten van een muzikant op vrijheid van expressie en op deelname aan het culturele leven.  Twee ‘rechten’ die onderdeel zijn van de mensenrechten en specifiek van toepassing zijn op muzikanten. Censuur kan deze rechten bedreigen.
  • Welke maatschappelijke thema’s worden door Nederlandse muzikanten aangekaart? Een overzicht door 3voor12-VPRO.
  • Burgemeester van Amsterdam Femke Halsema over de vrijheid van meningsuiting door ‘drill’-rappers.

Spotlight: Judith van Boven – Master of Music

Geschatte leestijd: 5 minuten.

Ik (voor de duidelijkheid: Koert dus) kan het me nog als de dag van gisteren herinneren. Ik was een jaar of 19, 20 en woonde op kamers in Breda. Student aan de Nationale Hogeschool voor Toerisme en Verkeer (NHTV). In de weekenden kwam ik nog regelmatig thuis, bij mijn ouders in het West-Brabantse Hoogerheide. Onze buurman Martien, in dat kleine dorpje net onder Bergen op Zoom, hoorde ik regelmatig trombone spelen. Hij sprak me in zo’n weekend een keer aan. Zeg, jij speelt toch toetsen? Ja, klopt. Mooi. Enne, speel jij ook in bandjes? Euhm, nee, op dit moment niet. Ben gaan studeren en net verhuisd, ik heb in Breda nog geen muzikale bezigheden. Maar ik wil dat wel weer gaan oppakken – ik had op de middelbare school in ‘schoolband’ S.N.O.T.? gespeeld (Slaat Nergens Op Toch?) en dat smaakte naar meer. Mooi. Ik weet nog wel een bandje voor jou.

Martien was trombonist bij coverband OnCue. Het was het begin van mijn toetsen’job’ bij deze band, die enkele maanden daarvoor gestart was. We hebben het over 1994. En ik speel er nog steeds in, corona even daargelaten; we hebben al honderden optredens achter de rug. Een band die deels voortkwam uit een harmonievereniging, met muzikanten die méér wilden dan het harmonie-repertoire.

Zo simpel kan het gaan dus. De ene muzikant kent nog wel iemand die…en zo vorm je voor dat je het weet een volledige band. En zo zijn er zovéél muzikanten, in zoveel dorpen en steden in West-Brabant, maar ook elders in het land, met muzikale ambities.

Ik moest er aan terugdenken toen ik deze week de site van Judith van Boven bekeek, “Master of Music”. Onder andere een interview in het lokale huis-aan-huisblad, waarin Judith spreekt over haar opgroeien met muziek en het verenigingsleven.

Passie voor muziek

Veel mensen hebben een passie voor muziek, en ik ontmoet er steeds meer. Superleuk en inspirerend, vind ik.

Mensen die zoveel mogelijk uren besteden aan het maken van of lesgeven in muziek.

  • Tatiana van der Heijde van MuzieKanjers
  • Ceciel Kloet als muzikale duizendpoot en docent muziek op OLV Breda
  • Puck van Elewout die muzikaal actief is in en om Breda en als muziekdocent op Graaf Engelbrecht.
  • Maarten Mendelaar, die artiestenbureau MusicDept runt.

Het zijn zomaar wat voorbeelden.

Judith van Boven is zeker een volgend mooi voorbeeld.

Hoe is Judith zo op het spoor van muziek gekomen?

Vanaf haar 8e jaar is ze al bezig met muziek. Eerst op een bugel (klein koperinstrument), daarna op een bariton en weer later op het euphonium (tenortuba). Voor het Fontys conservatorium in Tilburg is Judith pianolessen gaan volgen en heeft ze trombone leren spelen.

Ondersteboven van muziek!

Hoe komt iemand tot de titel Master of Music?

Judith is bij het Fontys conservatorium afgestudeerd als Master of Music. Een studierichting die je opleidt tot topmusicus, maar waarbij je ook de zakelijke kant leert beheersen. Je leert je zelfstandig vestigen in de muziekwereld, bouwt aan een netwerk van musici, andere kunstenaars en zakelijke partners. Met deze studierichting kan ze zich officieel muziekdocent en dirigent noemen.

Hoe ziet Judiths muzikale werk er momenteel uit?

Ze is dirigent van de harmonie in Hoogerheide, van het regionaal leerlingenorkest van de orkesten uit de gemeente Woensdrecht en van 3 orkesten van Amor Musae in Prinsenbeek. Judith geeft les in Huijbergen, Hoogerheide en privéles op verschillende locaties. Maar ze geeft bijvoorbeeld ook workshops, lezingen en verzorgt lessen in het primair onderwijs. Daarnaast kan ze invallen als (gast)dirigent voor allerlei orkesten of ensembles.

Mijn passies voor muziek en onderwijs breng ik samen in mijn muziekpraktijk. Ik help je op weg op jouw ontdekkingsreis door de wondere wereld van de muziek. Jij bepaalt de eindbestemming.

Website Judith van Boven

Wat vindt Judith belangrijk als ze muziekles geeft?

Judith ziet zichzelf als een soort muzikaal navigatiesysteem voor haar leerlingen. Er zijn immers meerdere routes naar de eindbestemming en samen kun je kijken welke route het beste past. Judith leert haar pupillen of orkestleden graag hun eigen weg vinden in de wondere wereld van de muziek. Ze gaat daarbij niet uit van ‘hoe het hoort’ of ‘hoe het altijd is gegaan’, maar van de interesses, muziekstijlen en ambities van de leerlingen. Ze laat het hen graag zelf ontdekken, werkt als een soort muziekcoach.

WeekendWeetje

Er worden ook workshops gegeven, wat voor workshops zijn dat zoal?

Het aanbod is heel breed, maar onder andere:

  • Maatwerk: een compleet programma voor blaasorkesten; een avondvullend programma met verschillende onderdelen. Van ademhaling tot thuisstudie en van intonatie tot podiumpresentatie.
  • Met vertrouwen het podium op: het omdraaien van angst en (gedachten over) zenuwen als je het podium op moet. Doel is om eventuele podiumangst te overwinnen en met ontspanningsoefeningen beter te leren omgaan met de stress die veel muzikanten rondom een optreden ervaren.
  • Eigen compositie maken: het maken van een eigen muziekstuk (een ‘twaalftoonscompositie’) voor iedere instrumentalist; dat kan ook in groepsverband.
  • Blues improvisatie: leer meer over de theorie achter improviseren en leer vooral ook om lekker vrij te spelen. Met uitleg, oefeningen, een naslagwerk én mogelijkheden voor groepsdeelname.
muzikale escape room

Judith stelde even geleden een muzikale escape-room samen. Met een aantal muzikale puzzels die onder andere goed aansluiten bij muziektheorielessen.

Helemaal gratis!

Blogs over muziek

Ik blog in deze omgeving regelmatig over muziek. Heb je nog geen abonnement op de blogs, meld je dan even aan en de blogs rollen vanzelf je inbox binnen.

Maar ook Judith blogt er op los!

Een greep uit haar eerdere blogs:

De Bovenblazers!

Judith heeft een voorliefde voor blaasmuziek, dat is duidelijk. Maar zij was niet de enige in haar ouderlijk gezin. Als koperensemble verzorgde het gezin Boven regelmatig optredens, zeker in de kersttijd. Een toepasselijke naam werd gevonden: de Bovenblazers, met een trompet, cornet en Judith op euphonium.

Naast de Bovenblazers speelt Judith ook in:

  • het 3-mans ensemble Amor Tubae, dat filmmuziek, klassiek, ragtime en pop speelt. Judith speelt er euphonium.
  • Rudolph’s Angels, kerstensemble van RK Muziekvereniging De Scheldezonen. Judith blaast op trombone.
  • Shelter Brass, een koperkwartet dat voortkwam uit enkele bevrijdingsconcerten.

Gedeeld goed doel: Muziekids

Ik schreef al vaak over Muziekids. En noemde het leukste muzikale goede doel van Nederland ook in recent contact met Judith.

Spontaan besloot Judith ook in haar online en offline muziekomgeving aandacht te gaan vragen voor méér muziek voor kinderen en jongeren in Nederlandse ziekenhuizen.

Hoe mooi!

Inmiddels prijkt er al een donatie-oproep op Judiths website, wordt er gewerkt aan een blog over Muziekids en onderzoekt ze extra manieren om wellicht met haar muziekorkesten of ensembles iets te doen voor dit goede doel.

Judith volgen?

Met recht is Judith dus een Master of Music!

Leuk om te volgen: de WeekendWeetjes op haar Facebook en Instagram kanaal. Enkele voorbeelden zag je in dit blog.

Deel je ervaringen

  • Heb jij ervaring als leerling, orkestlid of heb je wel eens een workshop via Judith gevolgd?
  • Ben jij zelf ook van jongs af aan opgevoed met muziek, bijvoorbeeld in harmonie- of orkestverband? Of op een andere manier rondom muziek opgegroeid, bijvoorbeeld omdat je ouders altijd met muziek bezig waren?
  • Ben jij ook zo iemand waar de passie voor muziek van afdruipt? Stop je zoveel mogelijk van je tijd in muziek, qua beroep of hobby?

Ik vind het altijd leuk om muziekervaringen te lezen. Deel je gedachten en ervaringen via de reacties hieronder!

Meer lezen

Een liefde ontleed

Geschatte leestijd: 10 minuten.

1, 2, 3,4. De overbekende klanken klinken, nee galmen, door het stadion. Het is begonnen. Ik weet niet waar ik kijken moet. Het overweldigt me. Ik zie Roy, Danny, Clarence, Max, Nils, Garry en de anderen, ik zie ze allemaal tegelijk. Hij, strak in pak en big smile, komt als laatste op. ‘Mijn eerste’ is begonnen. Waar komt toch die gekte vandaan? Een liefde ontleed, in 10 leesminuten.

Eerste Springsteen concert

Het beeld is me altijd bijgebleven. Die bandleden, waar ik toen zo naar opkeek, die opkwamen in de overvolle Kuip in Rotterdam. Onder de synth geluiden van Roy Bittan, het intro van Tunnel of Love spelend. Dat ‘deuntje’ is me ook altijd bijgebleven. Ik hoef het maar te horen of ik sta weer als (net) 14-jarig jongetje terug in de Kuip. Ik schreef al eens eerder over hoe muziek je direct weer in een bepaalde sfeer kan brengen, nou, dit is er zo eentje.

Mijn allereerste Springsteen concert. Überhaupt een van mijn eerste concerten ooit. Je kunt maar beter goed beginnen, niet? 1988. Drie jaar na de Born In The USA gekte, die van de Amerikaanse rising star Bruce Springsteen een échte wereldster had gemaakt. Althans, in mijn beleving deed díe plaat dat.

Ik weet ook nog zó goed dat gevoel dat ik overhield aan het concert. Hoe gaaf, hoe bijzonder was dat geweest. En ik wilde méér, veel méér hiervan. En ooit wilde ik ook zelf op een podium staan, zelf muziek maken op zó’n manier. Die voorliefde voor spelen in bandjes ontstond daar.

Maar wat zijn nou de elementen die mij een Springsteen ‘fan’ maken, hoewel ik het woord fan altijd wat hysterisch heb gevonden? Die ervoor zorgen dat zijn muziek me raakt, dat de concerten zo’n overweldigende indruk maken? Het wordt me vaak gevraagd, wáárom nou precies Bruce? Ik doe een poging het ‘gevoel’ te ontleden. Al weet ik nu al dat ik het nooit helemaal in woorden zal vatten.

Er zouden meer Springsteen concerten volgen die ik bijwoonde. Veel meer. Hoewel ik nooit de wereld over heb gereisd om ergens in of buiten Europa naar een Springsteen concert te gaan, zoals sommigen doen, heb ik toch veel van zijn optredens in Nederland en België gezien. Met het Sportpaleis van Antwerpen bijna ‘om de hoek’ had ik altijd meerdere ticketkansen, want als Nederland niet lukte, dan toch België. Natuurlijk gold dat voor meer mensen, want de reistijden hier zijn sowieso niets vergeleken met de afstanden in bijvoorbeeld de USA. Daar vliegen mensen naar een concert.

Het ‘working class’ imago

Springsteen, hoe rijk en wereldpopulair ook, is altijd relatief ‘gewoon’ gebleven, een man zoals iedere Amerikaan, zoals je buurman. Hoewel die vergelijking natuurlijk niet meer opgaat als je naar zijn bankrekening kijkt, met een eigen concertschuur en opnamestudio in de achtertuin van z’n landgoed, is hij nooit echt (of echt nooit) naast zijn schoenen gaan lopen. Altijd benaderbaar gebleven, geen hysterische toestanden die je bij andere bands of ‘pop’sterren nog wel eens ziet.

Datzelfde geldt in meer of mindere mate voor alle andere E Street Bandleden. Gewone jongens, mannen, die met wat onderbrekingen al tientallen jaren met hem meespelen en meereizen. Natuurlijk is er rondom Springsteen ook wel eens wat gedoe geweest, met een op de klippen gelopen huwelijk, en heeft men hem regelmatig in de royalty roddelhoek willen stoppen. Maar hij wist er altijd weer snel uit te vluchten.

Springsteen is een popster, maar meer nog een singer-songwriter. Een popster dus zonder echt popster te zijn. In die zin past hij bij ons ‘doe maar gewoon, dan doe je al gek genoeg’-cultuurtje.

De duur van concerten

Er zijn twee soorten mensen op aarde: zij die van Springsteen houden en zij die nog nooit bij een concert van hem zijn geweest.

Bekend citaat onder Springsteen fans

Als je ooit bij een concert van Bruce bent geweest, ga je voor de bijl. Gegarandeerd. Een tegenvallend Springsteen optreden, dat bestaat simpelweg niet.

De energie van hem, maar ook van zijn hele band, die neemt je mee. Kan niet anders. Het is al vaak geanalyseerd, er is veel over geschreven. Hij eist die energie van zijn bandleden. Is overduidelijk ‘de baas’ van de band; de andere muzikanten zijn hem letterlijk zo gaan noemen. Maar het zit vooral in zijn eigen drive, motivatie, om iedere keer maar weer tot het uiterste te gaan om het publiek voor zich te winnen. Dat was vroeger zo, toen hij nog niet echt bekend was, en dat is nu nog steeds zo.

De energie van de concerttours kan dan soms anders zijn, van heel uitgelaten tot soms ook behoorlijk ingetogen (denk aan de Ghost of Tom Joad tournee, de Broadway show), maar het is nóóit kort.

Welke andere artiest of band speelt gemiddeld zo’n minimaal drie uur, met uitschieters tot vér daarboven? Tijdens de Wrecking Ball tour in 2012, op 62-jarige leeftijd, speelde hij vier uur en zes minuten. De Finnen in Helsinki hadden die mazzel. Ik geloof dat dat record nog steeds staat, maar er zijn vele shows die in de buurt komen.

In zijn biografie Born To Run vertelt Springsteen erover. Dat hij ieder concert benadert zoals in vroeger tijden, toen hij zichzelf nog moest bewijzen. Toen hij maar doorspeelde en doorspeelde, omdat hij anders bang was dat mensen zich ‘bekocht’ voelden. Eerst de kroegeigenaar, die zijn gage betaalde. Later de bezoekers met een (relatief duur) concertticket. Zij zouden geen artiest gaan zien die z’n sets afraffelde. Dat zou nooit gaan gebeuren, nam ‘ie zich ooit voor. En dat is zo gebleven, of je nu $15 of €95 (of de $75-$850 gekte van de Broadway shows) voor een ticket betaalt.

De biografie Born To Run, alweer zo’n must-read voor iedere Springsteenfan, maar eigenlijk voor iedere muziekliefhebber:

De trouwe fanbase

Er zijn meer bands met hele trouwe fans, daarin is Springsteen niet uniek.

Maar die van Springsteen komen wel écht in de hoogste sferen van loyaliteit terecht. Er zijn zóveel mensen die hem al tientallen jaren volgen. Maar hij weet in de loop der jaren ook altijd weer nieuw publiek voor zich te winnen.

Het viel me de laatste jaren bij concerten steeds weer op. De bonte mix van soorten mensen, van allerlei leeftijden. Natuurlijk, veel veertigers, vijftigers en zestigers die jong waren in de glorieuze jaren ’70 en ’80 van de vorige eeuw. Die eighties waren mijn tienerjaren. Maar die mensen nemen tegenwoordig op hun beurt hun kinderen weer mee. En, ben je eenmaal bij een concert van Bruce geweest, dan…precies.

Ik denk niet dat het met mijn kinderen nog gaat gebeuren, samen naar een Bruce concert. Ik had het graag gedaan, écht graag, maar dan moet hij het qua leeftijd nog wel wat langer volhouden. En nu is het nog verre van hun muzieksmaak.

De sfeer bij concerten is ook vrijwel altijd goed en positief. Mensen hebben respect voor elkaar, gunnen elkaar wat, delen hun voorliefde voor deze muziek.

Ik moet nog regelmatig terugdenken aan de fanclubdagen uit die jaren ’80, georganiseerd destijds door BSV, de Bruce Springsteen Vereniging. Ik was er lid van en ontving periodiek Roulette, het Springsteen fanclubblad vernoemd naar een prachtig nummer. Met z’n allen naar een zaaltje ergens in het midden van Nederland op een zaterdagmiddag. Springsteen gadgets scoren, merchandise kopen, gelijkgestemden ontmoeten, luisteren naar zijn (nieuwe of oude) muziek. Ik ging er, met een evenzo Springsteen-gek nichtje, jaren trouw naar toe. En het lezen van Roulette was altijd een feestje, ik verslond het blad als het in de brievenbus viel.

Pagina uit Roulette

Tegenwoordig zijn fans verenigd in Be True, internetmagazine voor Bruce Springsteen fans. Er wordt nog altijd trouw geschreven en men werkt aan een volgend Springsteen in Nederland-boek. Monnikenwerk, door échte fans. Ik kan niet wachten.

The Soundtrack to so many lives

In 2013 verscheen er een bijzondere documentaire: Springsteen and I. Een film voor en door de fans, waarin fans vertellen wat de muziek van Bruce voor hen betekent, welke bijzondere band ze met hem hebben. Afgewisseld met oude én nieuwe (hey, we hebben het wel over Springsteen) muziek. Must-see!

De song productie

Oké, als je zo’n lange muzikale carrière hebt als Springsteen heeft, dan is het logisch dat je een stevig aantal songs hebt geproduceerd in al die jaren. Maar als je Bruce Springsteen bent, dan is het toch altijd nog even next level. Weinig mensen die zó productief zijn geweest -en nóg zijn- in hun muzikale carrière dan hij.

Natuurlijk is dat weer mooi voer voor allerlei mensen om songs te ontleden, statistieken bij te houden, boeken over zijn werk te schrijven.

Vrij recent nog, het in oktober 2020 uitgegeven All The Songs, ofwel “The story Behind Every Track”. Een -hoe kan het ook anders- dikke! pil door Philippe Margotin. Prachtig naslagwerk dat écht ingaat op de achtergronden van iedere song.

Een leuke website is My Bosstime, een Bruce statistiekenwebsite uitgegeven in verschillende talen. Je kunt er je eigen statistieken bijhouden, maar uiteraard ook allerlei leuke Springsteen weetjes lezen.

  • De langste Springsteen song? Kitty’s Back (2006): 17 minuten en 14 seconden!
  • Kortste nummer? Johnny Bye-Bye (1998): 1 minuut en 49 seconden.
  • Springsteen
    • gaf 20 studioalbums uit
    • maakte 906 nummers (ook een flink aantal covers), 6 live albums, 10 verzamelalbums.
    • ging 23x op tournee, met 2699 concerten (and counting…) in 1006 stadions in 421 steden in 34 landen.
    • geeft gemiddeld 123 concerten per tour
  • Enzovoort…

Of neem dit overzicht, van meest gespeelde songs ooit:

Natuurlijk, Born To Run op nr. 1

Echt, een walhalla die website voor iedere Springsteen liefhebber.

De ‘bordjes’

Als je ooit bij een Springsteen optreden bent geweest, dan ken je ze: de ‘bordjes’; verzoeknummers van fans. Hoe creatiever gemaakt, hoe opvallender voor ‘The Boss’. Ze staan voor de interactiviteit die ieder Springsteen concert tot zo’n feestje maakt. Je weet namelijk vooraf nooit welke richting het concert opgaat. Natuurlijk, er staat een basissetlist klaar, met een mix van golden oldies en het meest recente werk van het nieuwe album dat aanleiding was voor deze tour.

Vaak is al beschreven hoe Bruce nog last-minute wijzigingen aanbrengt in de setlist. Tijdens de soundcheck, of zelfs nog vlak voor opkomst. “Ik moet m’n bandleden toch scherp houden”, zegt ‘ie dan. Maar het heeft natuurlijk ook alles te maken met zijn eigen spelvreugde en plezier rondom optredens. En ook met perfectionisme: blijven sleutelen, tot óp het podium.

Maar dan.

Zelfs voor de bandleden, ja zelfs voor Bruce zelf, is het vaak een verrassing welke songs daar aan toe worden gevoegd. Songs waar diehard fans mee komen op de avond zelf. De keuzes die Bruce maakt uit de vele opgestoken bordjes zeggen veel over in welke bui hij die avond is. Zijn het de nog wat ‘zekere’ keuzes van songs die ze wel vaker ‘verrassend’ spelen, of zijn het de échte verrassingen. Waarbij je even druk overleg on stage ziet en zelfs Bruce regelmatig hardop even moet nadenken hoe dat nummer ook alweer ging, in welke toonsoort het stond, hoe die tekst ook alweer in elkaar zat.

Het is een ‘act’ die geen act is, maar echt. Natúúrlijk is het ook wel eens ingespeeld, weet hij soms haarfijn wat ‘ie doet. Maar vaak genoeg is het ook écht spontaan en gebeuren er vervolgens de leukste dingen. Bandleden die een verkeerde afslag nemen, Bruce zelf die van de leg is, nummers die nooit meer goedkomen…hoewel dat laatste niet vaak gebeurt; daarvoor is de band gewoon té ervaren.

Een voorbeeld, You Never Can Tell, gespeeld in Leipzig in juli 2013. Even live ‘oefenen’ met band en blazers, voor een stadion vol mensen. En gáán.

Overigens vindt niet iedere fan deze ‘bordjesparade’ even fijn. Sommige fans vinden dat Bruce en bandleden vooral zélf moeten bepalen wat ze willen spelen. En het kan ook tegen hem keren; soms zijn fans zelfs ‘teleurgesteld’ als Bruce weinig of niet op hun songbordjes ingaat. Ik vind het vooral een leuke spontane toevoeging aan de concerten, die nooit langer dan 3 à 4 nummers duurt voordat Bruce zijn reguliere setlist weer oppakt. En het is een manier om nog eens een ‘vergeten’ liedje te horen, als Bruce een écht creatief bordje spot.

Het working class imago, de duur van concerten, de trouwe en actieve fanbase, de enorme songproductie, de ‘bordjes’…het zijn zomaar wat eerste elementen die in me opkomen als ik denk aan mijn voorliefde voor Springsteen, E Street Band en natuurlijk vooral de muziek.

Het zijn belangrijke elementen, zeker, maar er zijn er nog zoveel meer. Voor nu laat ik het hierbij, maar misschien komt er wel een serie-analyse.

Still going strong

Springsteen wordt dit jaar 72.

Twee-en-zeventig!

Hij is productief als nooit tevoren, met recent nog het nieuwe album Letter To You (oktober 2020), niet lang na het ook al zo verrassende filmische Western Stars in 2019. Met Bruce weet je nooit wat er nu weer gaat komen.

De Springsteen wereld gonst als nooit tevoren over een nieuwe tournee, Bruce zelf als voortouwnemer. Hij heeft er zin in, direct na die corona-periode en belooft ‘een feestje zoals nog nooit eerder vertoond’. Ongetwijfeld bedoeld om alle ellende van corona in één stevige klap van Max (Weinberg, drummer) te vergeten.

1, 2, 3, 4… I hear the sound of your guitar…

Ik kan niet wachten om díe zin, de eerste zin van Ghosts, over welk stadion- of ander veld dan ook te horen rollen.

Een nieuw begin, maar ook terug naar mijn allereerste in 1988. En ongetwijfeld nog even naar mijn memory-for-life, in 2016.

From My Home To Yours

Wist je trouwens dat Bruce in de coronaperiode regelmatig live op de radio is, met zijn eigen ‘From My Home To Yours’-programma live vanaf E Street Radio? Je leert hem wéér beter kennen, via de muziek die hij kiest en de toelichtingen die hij geeft.

Fanzine BeTrue schreef er verslagen van, bijvoorbeeld deze 17e: een dj-set voor de inauguratie van Biden (20-01-2021).

Deel je ervaringen

  • Herken je bovenstaand gevoel? Of ken je een soortgelijk gevoel vanuit een voorkeur voor een andere band?
  • Wat vind jij eigenlijk van Springsteen als artiest, van de muziek van Bruce? Hoe bekend ben je met zijn werk?
  • Zelf al eens bij een concert van Springsteen geweest? Of misschien al wel heel vaak? Laat eens weten wat jou meest bijzondere ervaring met Bruce is geweest!
  • Wat zijn voor jou Springsteen songs die je bijblijven? En waarom?

Deel je gedachten en ervaringen via de reacties hieronder, of neem contact met me op.

Meer lezen

Rondom de verschijning van het album Letter To You in 2020 was er een wereldwijde actie ‘schrijf een Letter To Bruce’. Wereldwijd schreven fans ‘hun brief aan Bruce’ in eenzelfde format en deelden deze online, met name in Springsteen Facebook-groepen.

Hier mijn bijdrage, waarin ik refereer aan mijn ‘Muziekherinnering-for-life‘.

Muziektijd met de Avondmatties – deel 2 van mijn radioavontuur bij BredaNu

Geschatte leestijd: 10 minuten.

Wat was dat leuk! Ik was uitgenodigd in de studio van De Avondmatties, programma van lokale omroep BredaNu. De Avondmatties zoomt in op de verhalen van onbekende én bekende Bredanaars.

In het rijtje Paul Depla (burgemeester van), Patrick Martens (en een beetje Ellie Lust), Thom Koreman (JA! Een van de Limoncello brothers) en Willem Butz (Mr. Singelloop) mocht ik, aanbeland in seizoen 5, als onbekende Bredanaar-met-een-boodschap op zaterdag 16 januari aansluiten.

De uitzending

In deel 1 van dit tweedelige blog over mijn radio-aanwezigheid bij De Avondmatties sprak ik over het eerste uur radio. Hieronder de audiofile van het tweede uur, voor wie de uitzending integraal wil terugluisteren.

Tweede uur 19:00-20:00 De Avondmatties 16-01-21:

Terug naar 2008…

Na nieuws & weer start het tweede deel met The Kid Laroi, Without You. Ook weer zo’n goed voorbeeld van een naam die me helemaal niets zegt. Een Australische rapper, zanger, singer-songwriter en producer, vertelt internet me. Maar als je dan dat liedje hoort…o, die! Vaak genoeg al gehoord en volgens Kjelwyn de zeer snel in de toekomst nieuwe nummer 1 ‘hit’ van Nederland..

Gevolgd door Mr. Jones van de Counting Crows, een van mijn songsuggesties. Natúúrlijk een nummer van de Counting Crows in de songlijst. Mijn herinneringen aan de Counting Crows gaan altijd weer terug naar Concert at Sea 2008. Met mijn vriendin bij een concert, dat gebeurt niet zo vaak, gezien onze uiteenlopende muzieksmaken. Maar de Counting Crows is gek genoeg toch een gemene deler. En ja, twee van je favoriete bandjes -BLØF is dat ook al heel lang, óók in de tijd dat ze nog niet zo bekend waren- bij één concert…dat is speciaal. Met een heel gemoedelijke mensenzee op de Brouwersdam, ondergaande zon, een fantastische setting. En zanger Adam Duritz is natuurlijk een meesterverteller, die kan al zingend verhalen vertellen. Maar onderschat ook weer de toetsenist niet, met -alweer- dat heerlijke Hammond orgel. Ik ben, al lang, ‘fan’. Overigens logeerden we toen in het hotel (appartementen) van vakantiepark Aquadelta in Bruinisse. Na afloop van het concert, in de kou en nattigheid herinner ik me nog, hebben we met de allerlaatste concertbus een tour door -naar mijn gevoel- héél Zeeland gemaakt voordat we, ergens aan het eind van de nacht, weer terug in het hotel waren. Het was het waard.

Twee waarheden, één leugen

Vast onderdeel van de Avondmatties is het spelletje ‘Twee waarheden, één leugen’. Bedoeld om “de studiogast nóg beter te leren kennen”.

Vooraf had ik ze moeten aanleveren en luisteraars konden via Instagram stemmen op wat volgens hen de leugen was.

  1. Ik heb eens een journalist in een interne mail die per ongeluk naar buiten ging een ‘flapdrop’ genoemd.
  2. Ik ben al drie keer bij een concert van Nick & Simon geweest.
  3. Ik zou heel graag een beschuitje willen eten met…Erica Terpstra.

Nou, eitje toch?

Onder het genot van een van mijn meest favoriete nummers aller tijden Racing In The Street konden de luisteraars vervolgens stemmen.

Memory for Life

Ik schreef al eerder over de bijzondere herinnering aan het concert van Springsteen in 2016 op het Malieveld, Den Haag. Lees ‘m vooral nog eens terug, zou ik zeggen. 50.000 soms uitzinnige mensen worden helemaal stil, terwijl het nummer prachtig opbouwt.

De Avondmatties draaide het origineel, uiteraard ook mooi, maar deze versie van ‘Den Haag’, met wederom piano en Hammond in de hoofdrol, bezorgt me nog steeds kippenvel:

Ik vertel na het nummer kort over de sfeer op het Malieveld én in mijn hoofd tijdens dit concert, vanaf het rolstoelpodium. Over hoe muziek je ook weer heel snel naar dat gevoel, naar die emotie, terugbrengt. En over het feit dat juist dát ook de kracht is van Muziekids en muziek in het ziekenhuis: mensen aan het praten krijgen, óók hen die dat normaal gesproken misschien wat minder doen. Daarmee wordt onderhuids een hoop verwerkt.

Maar wat is nou die leugen??

Na dit emotievolle moment op de radio tijd voor iets luchtigs; de uitslag van de waarheden-leugen pol.

erica, gaan we een beschuitje eten?

Niemand van de luisteraars geloofde dat nummer 3, het beschuitje met Erica Terpstra, een leugen was. Een heel geloofwaardige stelling dus.

En terecht. Ik heb er geen romantische gevoelens bij of zo, maar ik vind Erica een prachtmens. Altijd zo vol energie en positiviteit. En hoewel niet iedereen gelooft dat zij écht zo is, geloof ik dat wel. Heus, ze zal ook weleens een kribbige bui hebben, maar dat kan je niet keer op keer zó spelen. En al helemaal niet onder soms zware reisomstandigheden in landen met een totaal andere cultuur en tropisch klimaat. Tuurlijk, ik weet ook wel dat haar Erica op Reis programma een redelijk “this is tv-man“-gehalte heeft en dat ze buiten de camera in een goed hotel slaapt en zich samen met haar camerateam verplaatst per privé-chauffeur. Dat is niet backpack-style, zoals bij JoHo meer de insteek is. Maar hé, ze is ook in de 70 ja (77 om precies te zijn).

Een prachtmens. Gigantische carrière, van olympisch zwemster tot politica bij een verkeerde partij (VVD) en van docente Nederlands aan Chinezen tot sport-journaliste. Maar in deze reisrol zie ik haar het liefst: open, nieuwsgierig, respectvol, maf en voor alles in; met een voorliefde voor bijzondere culturele rituelen en het meest ‘onsmakelijke’ voedsel dat ze overal krijgt voorgezet.

Geen leugen; het lijkt me bijzonder leuk onder het genot van een beschuitje en kop koffie een gesprek met haar over reizen te hebben. Mag ik je een aanrader geven? Haar reisboek en fotoverslag:

Vervolgens zijn de stemmers verdeeld: is nou stelling één (die van de flapdrol) of stelling twee (die van Nick & Simon) een leugen?

NICK & SIMON

Yep. Al (minstens) drie keer was ik bij een concert van Nick & Simon. Met een vriendin die hun muziek leuk vindt en een wens om ook samen wel eens naar concerten te gaan, ben ik al vaker met haar mee geweest. En ik moet zeggen: dat is geen straf.

Wist je dat Nick & Simon een retegoeie begeleidingsband, de band van Marcel Fisser (die band van Beste Zangers), heeft? Echt topmusici, dus sowieso een genot om naar te luisteren. En, heel eerlijk, ook die gasten zelf zijn muzikaal sterk en goede songwriters. Ik schreef al eens eerder over de link tussen Simon & Garfunkel, Springsteen en Nick & Simon. En vindt hun muziek-in-het-buitenland programma leuk om naar te kijken, het ademt liefde voor muziek!

FLAPDROL

Yep. En ik schaam me nog steeds. Al was de term die ik gebruikte niet ‘flapdrol’, maar ‘domme muts’.

I rest my case.

Lees nog maar eens terug hoe ik daar achteraf op terugkijk. Sindsdien ben ik een stuk voorzichtiger geworden in oordelen én oordelen in e-mails opschrijven 😉

Pas op, bommetje!

Melissa Etheridge was niet zo aardig geweest om me vooraf te waarschuwen voor haar nummer Here Comes The Pain. Ik hoorde het voor het eerst toen ik, pas medio vorig jaar, haar in april 2019 verschenen cd ‘The Medicine Show’ opzette. En haar ‘Heal Me’ concert van afgelopen juni, weken na het overlijden van haar zoon aan een overdosis pijnmedicatie, maakte zo mogelijk nóg meer indruk. Sloeg echt even in als een bom, bij mij. Iedereen, terugkijken, echt! En lees ook even mijn terugblik op show en nummer.

Er zijn dagen voor, en dagen na, de pijn.

Mooi ook weer, hoe ze zo’n enorm persoonlijke ervaring om weet te zetten naar een universeel nummer waar ieder z’n eigen ‘pijn’ aan op kan hangen.

De uitzending gaat verder met Therefore I Am van Billie Ellish. Met die muziek heb ik dan zelf niet zoveel, maar goed, ik snap ook dat er balans moet zijn. 😉 En wel mét toetsensolo.

Over naar een proefballonnetje

Ik wilde het in de uitzending óók over reizen hebben. Omdat het onderwerp me al mijn hele leven bezighoudt, maar ook om niet een volledige uitzending over pijn en (muziek in de) zorg te krijgen.

Om te triggeren koos ik ervoor het in de vorm van een ‘maatschappelijke (reis) dienstplicht’ te gieten.

Een wat?!

Ook Kjelwyn vatte hem even verkeerd op, alsof ik de dienstplicht weer opnieuw zou willen invoeren.

Nee. Niet doen.

Maar ik vind het wel verstandig om mensen, ongeacht leeftijd, weer eens te stimuleren andere culturele ervaringen op te doen. Niet in de vorm van ‘de multiculturele samenleving’, daar is al genoeg over gezegd en daar leven we inmiddels al jaren in. Hoe graag sommigen ons ook anders willen doen laten geloven.

Maar het is voor iedereen, van vijftien tot vijfentachtig, heel gezond om periodiek eens over de grenzen heen te kijken. Het heeft mij ontzettend veel gebracht, een stagetijd in Guatemala, scriptieperiode in Maleisië en de vele reizen na mijn studietijd aan de NHTV (tegenwoordig BUAS). Hoe goed zou het zijn voor het besef dat we het hier in Nederland nog niet zo slecht geregeld hebben, voor het onderlinge culturele begrip, voor het maatschappelijk bewustzijn?

Mannen die saxofoon spelen in Guatemala
Guatemalteekse muzikanten; muziek verbindt

Corona heeft ons allemaal weer laten zien en beseffen dat we wat meer naar elkaar om moeten kijken. Maar post-corona zal dat “ik doe wat voor een ander”-gevoel vast weer wegebben. Dus laten we vanuit de overheid maar gaan stimuleren dat mensen geregeld, bijvoorbeeld midden of eind tienerjaren, eind 20, eind 30 enz. er even tussenuit kunnen. Niet op plezierreisje of strandvakantie, maar het mag heus ook wel leuk zijn. Een beetje reizen, beetje vakantievieren, veel ‘Erica Terpstra cultureel bewustzijn’ en ook wat bijdragen elders op de wereld.

Een voetbalfan die gaat voetballen met jongeren in sloppenwijken. Een muzikant die muziek meeneemt naar Cubaanse jongeren (denk aan Umoja van BLØF). Een student in de kunsten die gaat workshoppen met kids op de Filippijnen, een docent Engels die les geeft in een werkgelegenheidsproject in Peru. Enzovoort.

Ik heb met eigen ogen gezien, tussen 2005 en 2015, hoe dat het wereldbeeld van 1.500 Nederlandse jongeren veranderde. Hoe er opeens andere studie- en baankeuzes werden gemaakt, hoe wereldvreemd sommigen voor vertrek waren en wereldbewust na terugkeer. Maar ook wat het met de thuisblijvers deed, die óók opeens betrokken werden bij Verweggistan. Voor iedereen, en dus niet alleen voor jongeren, goed om regelmatig eens buiten je comfortzone te gaan. Te werken aan je eigen skills en vaardigheden, te leren én bij te dragen.

Tot zover, niet alleen in de radio-uitzending, maar ook hier, mijn ‘politieke speech’ zoals Kjelwyn al zo mooi zei. Toch een roeping gemist 😉

Hoewel hij het ‘met me eens was’, ontbrak de tijd om hem écht te overtuigen. Hij zat meer op het spoor van ‘begin eens in je eigen omgeving, bouw aan je netwerk en carrière in Nederland’. Ik zie het niet als óf óf, maar én én. Deze buitenlandervaringen zorgen er júist voor dat mensen na terugkeer ook meer open staan voor (cultuur in) hun eigen omgeving. En tegenwoordig, zeker door corona, is ‘werken op afstand’ heel gewoon geworden en kun je als ‘digital nomad’ waar ook ter wereld werken, óók aan je carrière in Nederland.

Van het politieke podium terug naar het muzikale

Typhoon volgt, met Zandloper. Een nummer speciaal gekozen omdat het me energie geeft en me naar het podium verplaatst. Het is een heerlijk nummer om live te spelen met de coverband. Deze versie van Concert at Sea zit ook zó vol energie!

Gevolgd door Avondmatties-keuze ‘Jesus he know me‘ van Genesis. Ook al met goede energie, gave clip en van een van mijn alltime favorites Phil Collins. Nóóit live gezien helaas, maar vele concerten op tv en dvd gekeken.

Kjelwyn maakt een bruggetje naar het geloof, mijn geloof, en ook het geloof dat nog steeds belangrijk is in bijvoorbeeld ziekenhuizen. Alleen daarmee is ‘ie bij mij aan een verkeerd adres. Sowieso geloof ik niet, ja, in de kracht van muziek. Maar toch heb ik ook het idee dat het geloof een steeds minder prominente rol in de maatschappij én ook in het ziekenhuis krijgt. Is het niet meer iets van oude mensen, dat meneer pastoor nog aan bed verschijnt? Natuurlijk zijn er ook nog grote groepen gelovige jongeren (bestaan de EO jongerendagen nog?!), maar het staat ver van mij af.

Het laatste muzieknummer alweer!

Een voor mij mooie afsluiter, Koud In Mijn Hart van Frank Boeijen. Alweer zo’n song die je terugbrengt naar een specifiek moment in je leven. In mijn geval naar een concert van Frank in het Chassé theater Breda. We zaten er, mijn vriendin hoogzwanger van onze jongste dochter Ana. We wisten dat zij de volgende dag geboren zou worden, middels een keizersnede. Altijd als ‘Boeijen’ ter sprake komt denken we terug aan dat bijzondere moment.

En Frank Boeijen gaat ook al mijn hele leven met me mee. Ik heb ‘m al vaak live gezien; pasgeleden nog via stream in de huiskamer, live uit Hedon Zwolle. Zo’n artiest die nooit oud lijkt te worden en altijd maatschappelijk relevant is. Zo’n nummer als Zwart Wit dat ook anno nu helaas nog heel relevant blijkt; knap toch als je dat weet te schrijven?

Het ‘bluesy’ intro van deze versie in Antwerpen vind ik heerlijk. Scheurende Hammond erin…maar ook het volledige orkest dat de song een extra dimensie geeft…

En o ja, op de valreep van de uitzending maak ik nog de afspraak om samen met presentator van “het volgende uur” (#HWTNS, de Het Wordt Toch Niks Show) Marco Legierse naar het eerstvolgende concert van Springsteen in Nederland te gaan.

Die staat, heb ik meteen vervoer geregeld, haha! Nu nog even corona uitroeien, Springsteen weer naar Nederland halen, en het altijd weer meest zenuwslopende moment in -tig jaar “de online ticketverkoop” overleven.

Leuke gast trouwens, die Marco. Ik kende hem niet, maar hij blijkt groot muziekliefhebber (ja, wat wil je, als bij de radio werkt). Maar ook vooral van live muziek te zijn, met bandjes in de studio etc. Toch weer mijn marketingmoment vergeten: géén visitekaartjes, geen cd achtergelaten. Ik leer het ook nooit 😉

Avondmatties, het was erg gezellig, deze twee uur in de gloednieuwe studio van BredaNu. Ik begon er deel 1 al mee: dit wil ik wel iedere week doen! Praten over onderwerpen die centraal staan in je leven én ook nog eens luisteren naar jouw favoriete muziek.

Misschien moet ik toch radiomaker worden.

@Kjelwyn, hoe werkt dat?

Deel je ervaringen

  • Natuurlijk ben ik benieuwd wat jij van de uitzending vindt!
  • Muziek in de zorg, Springsteen, reizen en wereldburgerschap, chronische pijn, Muziekids…en natuurlijk ook de uitgekozen songs!
  • Ben je zelf wel eens in een radio- of tv uitzending geweest? Wat vond je van die ervaring?

Deel je gedachten via de reacties hieronder of neem contact op.

Meer lezen

  • Benieuwd welke songs de uitzending niet haalden, wegens tijdgebrek (/te lang lullen)?
    • Trouble Is As Trouble Does van Striking Matches: ook al zo’n lekker energiek nummer. Ontdekt zittend in het zomerse zonnetje voor ons chalet. Ik heb ‘m geloof ik wel 10x achter elkaar geluisterd. Er zit heel veel in die song.
    • Dance Tonight van Tim Akkerman & The IvyLeague: prachtige Live versie @Muziekcafé. Akkerman is een échte muzikant, singer-songwriter én Springsteen kenner. Nog nooit live gezien, maar in 2021 móet dat gebeuren, corona of niet.
    • I-J Mot Deur van Bennie Jolink: geweldig nummer! Met een achterliggende boodschap: je moet door. Hoe dan ook.
    • Blauw van The Scene. Natuurlijk. De tent op z’n kop; een van de vaste setlist songs van coverband OnCue. En heerlijk Hammond intro. Een nummer dat al heel lang met me meegaat en steeds opnieuw weer opduikt.
  • Benieuwd naar BredaNu? Lees, kijk en luister via de site.

Muziektijd met de Avondmatties – deel 1 van mijn radioavontuur bij BredaNu

Geschatte leestijd: 20 minuten.

Ik heb mijn nieuwe roeping gevonden!

Ja echt.

Het vak van radiomaker. Wat is dat leuk! Echt, reuze interessant mijn bezoekje aan de radiostudio van BredaNu.

O wacht, ik begin nu echt te klinken als Erica Terpstra. 🙂 Altijd enthousiast.

Heb ik ADHD?

Mwah, nee, denk ik niet. Maar ik heb wel een manco bij mezelf ontdekt. Ik vind veel dingen interessant. Wil ook graag van veel dingen weten hoe ze werken. Sommigen noemen dat nieuwsgierig zijn. Ga me er dan al snel in verdiepen, om vervolgens hopeloos in allerlei details te verzanden. Het kan ook vermoeiend zijn, want je moet alles lezen om alles te kunnen doorgronden.

Wacht, ik dwaal af.

Terug naar zaterdagavond 16 januari 2021

Wat was dat leuk! Ik was uitgenodigd in de studio van De Avondmatties, programma van lokale omroep BredaNu. De Avondmatties zoomt in op de verhalen van onbekende én bekende Bredanaars.

In het rijtje Paul Depla (burgemeester van), Patrick Martens (en een beetje Ellie Lust), Thom Koreman (JA! Een van de Limoncello brothers) en Willem Butz (Mr. Singelloop) mocht ik, aanbeland in seizoen 5, als onbekende Bredanaar-met-een-boodschap op zaterdag 16 januari aansluiten.

Erg leuk om van dichtbij mee te maken hoe radio wordt gemaakt. Met Kjelwyn van Houten als presentator: Voice kids deelnemer in 2014, 538/Veronica medewerker en tegenwoordig ook baas van reclamebureau Mediamattie. We delen een BUAS opleidingsverleden; ik afgestudeerd in 1996, hij in 2019…

Oeps! dat zou een generatiekloofje kunnen zijn.

Maar, was het volgens mij niet.

Opening: natuurlijk, met de enige echte…

Hoe vet is het om je eigen radioshow-opening te mogen maken? Ik mocht 12 songs aanleveren die gedurende de 2 uur durende show gedraaid zouden worden.

Dat was nog best…een uitdaging. Ik heb nogal een brede muzieksmaak. En ben niet altijd even goed in keuzes maken 🙂

Maar de openingstrack, voor wat betreft mijn songs, dat was er zonder enige twijfel natuurlijk eentje van Bruce Springsteen. Ik koos voor het gloednieuwe Ghosts. Lekker krachtig, júist om te benadrukken dat Springsteen alive and kicking is. 71 jaar, maar nog volledig relevant.

Het leverde deze opening op:

Hoe gaaf! Precíes het gevoel dat ik aan deze song wilde meegeven: deze song, live -als het weer kan- op het Malieveld Den Haag (of welke plek dan ook in Nederland). Aftellen 1-2-3-4, en gáán.

Luister en bekijk ‘Ghosts’ op YouTube

Voorbereiding op de uitzending

Kjelwyn en ik spraken elkaar najaar 2020 over een eventuele deelname aan De Avondmatties. Een verkennend gesprekje, maar al redelijk snel daarna volgde de uitnodiging. Ter voorbereiding op de uitzending werd ik door de redactie gevraagd om een aantal zaken aan te leveren. Naast een foto en wat persoonlijke details:

  • drie kernonderwerpen, waar ik het graag over wilde hebben
  • de 12 al genoemde songs (in de uitzending aangevuld met songs van de Avondmatties zelf)
  • maar ook “2 grappige feitjes en één leugen”, voor een votingspelletje op Instagram.

Ik moest er uiteraard even over nadenken. Zoveel te vertellen, te delen. Keuzes maken, ik ben er dus nooit zo goed in.

Ik besloot er een klein projectje van te maken. Als pijnafleider en “bezigheid” volg ik een cursus Canva; nog zo’n klein droompje waar ik in het werkende leven nooit tijd voor vrijmaakte maar wel graag wilde: beter worden in designwerk (bannertjes, fotootjes etc.) voor online gebruik.

Aanrader trouwens voor iedereen die dat ook wil: de online cursus In 30 dagen een Canva kei van FanFactor (Anne Raaymaker).

Anyway; het leverde dit documentje op:

  1. Muziek in de zorg
  2. Maatschappelijke (reis)dienstplicht
  3. Chronische pijn

Die drie onderwerpen zouden het worden.

De uitzending zelf

Voor wie ‘m helemaal wil terugluisteren, hieronder de audiofile van het eerste uur van de uitzending, met dank aan BredaNu Radio Gemist.

BredaNu Radio Gemist

Eerste uur 18:00-19:00 De Avondmatties 16-01-21:

Het tweede uur 18:00-19:00 De Avondmatties 16-01-21 vind je in het vervolgblog.

Een verslag van, in totaal van de 2 delen, ruim 7.500 woorden. 120 Minuten radiotijd teruggebracht naar een (totale) leestijd van precies 30 minuten (als je leest op gemiddelde snelheid).

We starten, uiteraard, met muziek

Na het nieuws (corona, politiek en de eerste sneeuw) vliegt Billie Jean, uiteraard van Michael Jackson, erin. Top van de popmuziek, lekker nummer ook. Daarna Throw Me A Line van HAEVN. Beide muziekkeuzes zijn van de Avondmatties zelf trouwens.

Voor me een beeldscherm met daarop de hele uitzending voorgeprogrammeerd, alle muziek staat -uiteraard- klaar. Handig om te zien wat er van mijn top-12 selectie wanneer ‘klaar staat’. Vooralsnog staan ze er alle 12 in, maar afhankelijk van de spreektijd kunnen er nog songs sneuvelen natuurlijk.

Ik ben nooit goed in muziektitels geweest. Zeg mij een titel van een song en je krijgt vaak een vragende blik van mij; de topsongs en alles van Springsteen daargelaten. Dat is ook zo met ‘Throw Me A Line’. Geen idee welke song dat is, maar als ik ‘m dan hoor….ah, die! Ik denk dat dat komt omdat ik nogal muziek-gericht ben als ik luister, en minder tekstueel. Dat is eigenlijk zonde, want daarmee mis je 50% van de kracht van een song (‘de tekst’), maar ik kan er niks aan doen. Ik focus direct op de muziek. En ik luister best regelmatig radio, dus naast mijn automatische jaren-80 voorkeur (‘de muziek waar je mee opgroeit’) hoor ik ook het nieuwe materiaal…maar dan nog.

Pizza!

In de ‘pauzes’ die de muziek ons geeft praten we soms door over muziek.

Of over de pizza, die maar niet bezorgd wordt. Iedere studiogast mag zijn favoriete pizzasmaak doorgeven. En…ik kan dus niet kiezen. Nou, met nuance: ik heb soms een beetje moeite met kiezen.

New York Pizza heeft daar wat op gevonden; blijkbaar hebben meer mensen last van dat euvel 😉 Het wordt dus een duo pizza: een helft 4 kazen, een helft saté. Saté?? Ja, saté. Nooit eerder gegeten, ‘dus ik denk dat ik het wel lust’. Ik ben naast een ijsfan ook een enorme satéfan. Dat heb ik overgehouden aan mijn reizen naar Maleisië en Indonesië. De heerlijkste saté, voor een prikkie in die eetstalletjes aan de kant van de weg of straat. Veel mensen denken dan meteen aan de meest onhygiënische toestanden, maar dat valt allemaal reuze mee. En lékker! Echt, ook weer niet vergelijkbaar eigenlijk met de saté die je hier in Nederland normaliter eet. Veel, eh, verfijnder van smaak.

Een saté-pizza dus.

Alleen…hij wordt maar niet bezorgd! Dat schijnt vaker een probleem(pje) te zijn, aldus de producer die tegenover me zit in de studio. Er wordt druk gebeld met NYP (de pizzaboer, niet de politie) en er wordt druk beloofd dat ‘ie er…bijna aankomt.

In de muziekpauze hebben we het over Throw Me A Line. Volgens Kjelwyn -gekscherend- de 2021-variant van het ultieme Bohemian Rapsody van Queen. Ik frons nogal blijkbaar, ‘boos’, volgens Kjelwyn 🙂 , want…dat zijn nogal grote woorden. Héle grote woorden. Maar wel een goed nummer hoor, zeker, vol dynamiek.

De studiogast, that’s me!

Kjelwyn stelt me voor; vraagt naar mijn roots. Ofwel, ben ik een echte Bredanaar? Nee, import dus: Hoogerheide, West-Brabant, dorpje onder Bergen op Zoom, bekend van de kruisraketten in (gemeente) Woensdrecht in de jaren ’80. Mensen vragen me dat vaak…”bende gij wel unne echte Brabo”? Ja echt, alleen heb ik nooit dat Brabantse accent aangenomen. Onderwijzer als vader, dan krijg je dat; er werd netjes ABN gesproken vroeger thuis.

Maar niet geboren in Breda dus, hoewel ik er al wel sinds 1992 woon. Dat is al bijna 30 jaar dus (Heuvel -> Boschstraat -> Belcrum, met in 1996/97 een klein zijstapje naar De Meern vlakbij Utrecht).

Ik heb de Avondmatties zelf benaderd, najaar 2020. Kjelwyn vertelt dat dat normaliter niet zo gebeurt, dat zij de gasten opzoeken. Ach, ik doe wel meer dingen nét even anders dan anders 🙂 Ik wilde graag méér aandacht voor chronische pijn én voor muziek in de zorg. Laten we er nou eens voor zorgen dat de hele Nederlandse gezondheidszorg ‘muziek’ omarmt als nieuw instrument. En laten we nou eens stimuleren dat ‘chronische pijn’ als op zichzelf staande ziekte bekender wordt. Zóveel medelanders hebben er mee te maken, maar er wordt nog zó weinig over gesproken. Kortom, ik zit er met een missie, en zoals altijd, met een aantal petten tegelijkertijd op. Muziek in het algemeen, maar ook wereldburgerschap, staan ook op de (mijn) planning als gespreksonderwerp.

Wat hebben ‘zorg’ en ‘muziek’ eigenlijk met elkaar te maken?

Een van de eerste vragen van Kjelwyn.

Zo, heb je even?

Begin maar te lezen op méérmuziekindezorg, wil ik bijna zeggen. Maar hé, dit is radio. Kort en krachtig (moet je net mij hebben) en niet teveel reclame maken. Ik heb het er warm van, haha!

Ik vertel over de belangrijke functie van muziek in mijn leven, afleiding, ontspanning. En gooi voor de eerste keer Muziekids erin: muziek maken in het ziekenhuis, ter afleiding, vermaak én ontspanning van kinderen en jongeren. Zodat ze even niet aan hun ziekte denken, maar hun ziekenhuisbezoek omkleden met positieve herinneringen.

Kjelwyn benoemt de kracht van muziek als medicijn. Wist je trouwens dat er ook een stichting is die zo heet? Het is een onderzoeksproject van het Erasmus MC. Men wil wetenschappelijk vaststellen waar en wanneer muziek een positief effect heeft. Hans Jeekel, hoogleraar chirurgie en voormalig hoofd afdeling chirurgie Erasmus, is een van de kartrekkers.

Kan muziek dan ook genezen? Mwah, dat is wel erg krachtig. Maar het helpt zeker bij herstel, en kan dus ook pijn verlichten. We gaan er nog meer over spreken.

En doorrrrrrr

Hoog tijd voor muziek, mijn eerste muzikale suggestie van deze avond. Ik schreef er in het begin al over. Ghosts, van Springsteen. Bam! I hear the sound of your guitar…

En even ademhalen. Springsteen wordt direct gevolgd door ‘Flags’ van Coldplay. Prima nummer.

We zijn alweer 30 minuten onderweg. Gaat snel.

We spreken even over de leeftijd van Bruce en kompanen. De 70 gepasseerd, en nog steeds muzikaal actief op topniveau. Als je op je 71e zo’n plaat weet af te leveren, die zo relevant is en (bijna) de hele wereldpers lovende recensies laat schrijven, dan heb je ‘het vak’ wel in je vingers. Toch doet hij muzikaal gezien al tientallen jaren precies wat ‘ie wil. En spreekt net zo enthousiast weer over de volgende wereldtournee die er hopelijk aankomst, post-corona. Hij, en ik, kunnen niet wachten.

Kjelwyn wil weten waar die voorliefde (‘obsessie’ noemt hij het 🙂 voor Springsteen vandaan komt. Ik haal het bekende gezegde aan:

Er zijn twee groepen mensen. Mensen die Springsteen ‘wel ok vinden’ en mensen die ‘ooit bij een Springsteen concert zijn geweest’.

Bekend gezegde onder Springsteen fans

Want, als je hem ooit live gezien hebt, dan val je voor zijn muziek. Kan niet anders. Daar zit zó’n energie in, drie, vier uur lang; die slaat als vanzelf op je over. Gegarandeerd. Dat doet hij al z’n hele leven op die manier, samen met band, en dat doet hij nu nog steeds op 71-jarige leeftijd. Welke band doet hem dat na?

Over chronische pijn en meer muziek in de zorg

Ik vertel kort over het werk van Muziekids en waarom ik daar zo’n twee jaar geleden mijn passie heb gevonden. De kracht van muziek ter afleiding van zieke kinderen en jongeren, vanuit de muziekstudio of aan bed. Het heeft invloed op de kinderen, maar ook op hun artsen, verpleging en ouders.

We halen het onderzoek aan van Erasmus MC, naar de werking van Muziek als Medicijn. Word je geopereerd en luister je voor, tijdens en na de operatie naar muziek, dan heb je na de operatie minder pijnstilling nodig. Hoe direct wil je de invloed van muziek in de zorg hebben?

Kjelwyn vraagt naar mijn geschiedenis met pijn, hoe die is ontstaan. Ik vertel het verhaal dat ik al zo’n 23.455 keer eerder heb verteld. Zonder enige tegenzin hoor, de vraag is logisch en uiteraard relevant. En mijn frequente ziekenhuisbezoeken: Amphia, ETZ, MUMC, UZ Turnhout, en nog wat.

Ook benoemt hij dat ‘hij niets aan me zíet’. Dat hoor ik vaker. En dat is nou precies de valkuil van chronische pijn. Heb je een blessure, breek je een been, of zelfs als je kanker hebt, dan zíe je het vaak aan mensen wel. Maar ‘pijn’ is ongrijpbaar en uiteindelijk natuurlijk ook subjectief. ‘Iedereen heeft wel eens pijn’. Maar geloof me, chronische pijn is ‘another cup of tea’. Pijnmedicatie en de inwendige neurostimulator helpen de pijn onderdrukken.

Kracht van muziek

Ik maak een bruggetje terug naar de muziek. Want, als ik piano speel, dan wordt de pijn gedempt. Ik heb er in deze omgeving al vaak over geschreven. Dat effect is er écht, en heeft alles met afleiding te maken. Prof. Erik Scherder kan er prachtig en enthousiasmerend over vertellen.

Het feit dat muziek zó op mijn pijn doorwerkt, is natuurlijk de ultieme reden geweest om me te verbinden aan Muziekids. De pijn belemmert daarin natuurlijk ook, want ik ben geen ‘betrouwbaar inzetbare vrijwilliger’. Maar mijn ‘functie’ als zelfbenoemde lobbyist (ofwel, zo veel en vaak mogelijk je verhaal vertellen) is heel flexibel. Ik doe wat, waar en wanneer ik kan.

Een kritische vraag!

Luisteraar Willem wil weten waarom we moeten investeren in muziek in de zorg, als er zoveel geld en energie nodig is voor meer IC-bedden. Een bekende vraag, die eigenlijk al jarenlang wordt gesteld: moet het geld zoveel mogelijk naar de primaire zorg, of (ook) naar aanvullende activiteiten?

Ik ben blij met de vraag van Willem, want het geeft mij de gelegenheid uit te leggen. Het is niet óf óf. Natúúrlijk moet er in deze tijd veel energie naar meer IC-bedden. Dat is de ultieme prioriteit op dit moment. Maar tegelijkertijd moeten er heel veel mensen, én kinderen, vaak of soms ook lang in een ziekenhuis zijn. Die mensen herstellen sneller door ze afleiding te bieden, soms even weg te halen van hun ziekte. Zodat ze weer even zichzelf kunnen zijn, in plaats van alleen patiënt.

En uiteindelijk gaat het ook om harde cijfers. Onderzocht is dat door bijvoorbeeld muziek in te zetten patiënten meer ontspannen zijn, coöperatiever zijn rondom behandelingen, sneller herstellen en daardoor eerder plek vrijmaken voor een volgende patiënt. Voor een ziekenhuis is dat ook gewoon geld verdienen. Ik vind het dan ook vaak korte-termijn-denken als een ziekenhuis (nog) niet bereid is om eerst in muziekbeleid te investeren. Terwijl de ziekenhuizen die al met Muziekids werken stuk voor stuk razend enthousiast zijn. Gelukkig komt er wel steeds meer vraag vanuit de ziekenhuizen en zorginstellingen zelf naar Muziekids om actief te worden. Ook ziekenhuizen als AMC, WKZ en Erasmus zien sterk de waarde voor patiënt, voor de zorg en voor het ziekenhuis zelf (denk ook eens aan imago, uitstraling, positiviteit).

Vaak komen de middelen ook helemaal niet uit het directe zorgbudget, maar uit aanvullende fondsen, sponsoring en fundraising. Daarmee is Muziekids zelf-financierend, wat de continuïteit wel kwetsbaar maakt. Ook al zeg ik in de uitzending dat het terecht is dat het geld niet primair uit het zorgbudget komt, ben ik het niet helemaal met mezelf eens: de nuance ontbreekt voor even. Zéker als je ziet wat de directe waarde is voor het ziekenhuis zelf, zou misschien minimaal een deel van het budget wél uit de zorggelden mogen komen.

Kjelwyn wil graag weten hoe ver de plannen in Breda staan. Ik vertel kort over het traject bij Amphia, dat er zeker interesse is, maar dat o.a. corona voor andere prioriteiten heeft gezorgd. Toch maakt het Bredase ziekenhuis muzikale stappen met de installatie van een piano in de hal, waar pianisten én patiënten op spelen. Heel mooi, alleen moet het daar natuurlijk niet bij blijven en is ook hier structureel muziekbeleid nodig. Ook de ervaring van Muziekids is dat de meeste ziekenhuizen daar toch enkele jaren voor nodig hebben.

Muziektijd

Kan ik niet een “Muziektijd”, in het verlengde van “Koffietijd”, op tv gaan hosten? Een uur lang praten over en luisteren naar muziek. En alles wat gelieerd is aan muziek. Het bevalt me wel, praten over muziek. Ik solliciteer bij deze, haha!

Door naar een volgende muziekkeuze van mij: ‘The Late Night Show’ van ‘Bredanaar’ Thomas Lina (1973). Geboren in Breda, verhuisd naar Amsterdam, tegenwoordig woont hij in Middelburg.

Goede muzikant en singer-songwriter, prachtige song vind ik. Thomas speelde trouwens jarenlang als toetsenist in de voorheen bekende Nederlandse band Rosemary’s Sons, een feitje dat ik op radio had willen vertellen maar vergat. Ik leerde hem kennen via muziekvriend Pieter, die hem nog basisschoolles heeft gegeven geloof ik. Samen met Pieter zag en hoorde ik Thomas eind 2019 bij de Crossroads Sessies in vestzaktheater Het Zwijnshoofd, Bergen op Zoom.

Ik wil eigenlijk net een bruggetje maken met die tweede band waar ik in speel, naast OnCue: Tak&Band. “Muziek waar een boodschap in zit”, zowel bij Thomas als bij ons. Vlak voor mijn bruggetje vraagt Kjelwyn naar wélke boodschap Thomas eigenlijk met dit nummer heeft. Die vraag overvalt me even. Ik let -sorry tekstschrijvers- altijd meer op muziek dan op tekst. Stom, maar wel waar. Natuurlijk had ik moeten zeggen ‘over het verdoen van je tijd, over alsmaar ronddraaiende gedachten, over de moeilijkheid van het op een rij krijgen van die gedachten’. Bij deze, alsnog 🙂

Alleen, Tak&Band komt niet meer ter sprake: Thomas is al “aan het woord”. Jammerrrr…maar wát een lekker nummer.

The Late Night Show wordt direct gevolgd door Waiting On A War, de nieuwe van The Foo Fighters. Een band waar ik niet zo heel veel mee heb; nummers zijn wel goed hoor, ook deze, maar gewoon niet helemaal mijn voorkeurssmaak. Hoewel ik de versnelling op het eind dan wel weer heel sterk vind, power!

Muziek maken!

Kjelwyn geeft een korte samenvatting van het eerste deel van de uitzending, voor wie later inschakelt. En vraagt naar hoe ik zelf tot muziek maken ben gekomen.

Ik vertel kort de geschiedenis, van de eerste AMV (Algemene Muzikale Vorming) lessen die vroeger heel normaal waren (ja, dát was vroeger wél echt beter) tot aan de uitnodiging van mijn buurman Martien om bij coverband OnCue te komen. En dat ik toetsen, met name piano en Hammond, speel. Als echte muziekkenner is hem tóch even ontgaan wat nu eigenlijk een “Hammond-orgel” is.

Mensen moeten dan vaak denken aan dat echte, ouderwetse, soms wat oubollige, geluid van de orgelman. Sorry, #orgeljoke. 🙂

Maar ik bedoel toch echt meer iets als:

En dan vooral ook de combinatie van piano en Hammond zoals bijvoorbeeld Roy Bittan en Danny Federici/Charlie Giordano die maken in de Springsteen muziek, maar ook Pim Kops van De Dijk en Bas Kennis bij de muziek van Bløf

Bij Kjelwyn gaat dus niet direct een belletje rinkelen bij de term Hammond. Zoiets als een kerkorgel? Zo geef ik, onverwacht, een korte uitleg over wat een orgel is en hoe dat door toetsenisten in bands wordt gebruikt, samen met piano en eventuele andere geluiden als strings.

We hebben het kort over de samenstelling van met name OnCue, bijzondere coverband mét blazers waardoor we vaak een eigen sound aan bestaande nummers kunnen geven. En, al zo’n 26 jaar actief (sinds 1994); een mooi streven om net als de E Street Band straks als zeventigers nog steeds op het podium te staan! Voor meer verhalen over Tak&Band moet ik nog maar eens terugkomen bij de Avondmatties…en laten we dat dan meteen maar meteen live met band in de studio doen wat mij betreft 🙂

Afsluiter van het eerste uur

Het piano & Hammond item is een mooie brug naar Voor de Tover van De Dijk, uiteraard een eigen songkeuze. De Dijk is uiteraard buitencategorie van de Nederlandse pop&rock, of hoe je dat ‘hokje’ ook maar noemt. Een heerlijke band, in 1981 ontstaan en vernoemd naar de Amsterdamse Zeedijk. Echt een band uit mijn tienerjeugd, vaak al live gezien…en ook nog steeds actief! Dit jaar het 40 jaar-jubileum; laten we hopen dat ze dat in de tweede helft van 2021 goed met hun publiek, inclusief mezelf, kunnen vieren.

Voor de Tover is een meer dan waardige afsluiter van dit eerste radio-uur. Gekozen met name vanwege de centrale plek voor Pim Kops’ piano. Hij speelt de partij met ogenschijnlijk zoveel gemak, maar het is zó complex om het zelf te spelen. Nummers van De Dijk hebben we met OnCue vaak gespeeld, en nog. Ideale muziek voor een band met blazers. Wist je dat we ons vroeger zelfs Een dijk van een band noemden? 🙂

Dit uur vloog om. Na reclame en nieuws snel door naar het volgende uur!

Over reclame gesproken: Even Epibreren

Collega-pijnlotgenoot Bert Sloots, met wie ik regelmatig online contact heb, heeft een dichtbundel gemaakt. Ik had -met toestemming- een van zijn gedichten (‘Stilte’) meegenomen naar de Avondmatties, voor als de gelegenheid zich voor zou doen. Maar, de setting was er niet naar, het kwam er niet van in al het muzikale plezier.

Toch breng ik Bert en zijn gedichten alsnog graag onder je aandacht.

Berts gedichten zijn niet alleen verzameld in de dichtbundel ‘Chronisch Positief’, maar ook onder Facebook en Instagram account ‘Even Epibreren’. Epibreren staat voor ‘net doen alsof je iets heel belangrijks doet of gaat doen, dat in werkelijkheid eigenlijk helemaal niks voorstelt’.

Alleen, de grap is: de gedichten van Bert stellen absoluut wél iets voor. Bert weet met humor en positiviteit ‘leren leven met chronische pijn’ heel treffend te verwoorden. Soms ontroerend, vaak ontzettend raak, veelal met een lach of knipoog. Daarnaast schrijft hij ook over het leven van alledag en over allerlei onderwerpen die hem raken.

Enkele voorbeelden, waaronder het gedicht ‘Stilte’. Voor meer gedichten en de bundel kijk je bij Even Epibreren.

Deel je ervaringen

  • Wat vind je van dit eerste uur Avondmatties met Kjelwyn & Koert? Klinkt als een goed radioduo, niet?
  • Ben jij wel eens op de radio geweest? In welk verband? En wat vond je ervan?
  • Heb jij op een of andere manier te maken gehad met muziek in de zorg? Wil je daar eens iets over vertellen? Wat heeft muziek jou gebracht?

Deel je ervaringen via de reacties hieronder, of neem contact op.

Meer lezen

Zingeving en verbinding: het agoramodel toegepast op mijn leventje

Geschatte leestijd: 9 minuten.

Zingeving.

Zingeven.

Ik geef zin. Jij geeft zin. Hij geeft zin.

Het is eigenlijk een gek woord, zingeving.

Zingeving is een begrip uit de metafysica, wijsgerige antropologie en de psychologie en betekent het zoeken naar de zin, de bedoeling of het doel van het leven of van grote gebeurtenissen in het leven, of het trachten dit doel zelf te scheppen.

Wikipedia

Ik ben meer schepper dan zoeker, denk ik. Natuurlijk, ook ik zoek op gezette tijden naar het doel van dit alles. Zeker op momenten dat het lastig wordt in het leven. En geloof me, die zijn er in mijn 46 jaren al best wat geweest.

Maar ik schep wat meer vreugde in het scheppen van zin. C.q. het geven ervan.

Ik stuitte op een interessant filmpje van Peter Henk Steenhuis, journalist en filosofieredacteur bij dagblad Trouw. Een filmpje over het Agora-model, gecreëerd door René Gude: de in 2015 overleden voormalig Denker des Vaderlands.

Trouwens een bijzonder ambt, dat Denker des Vaderlands. Ik heb me altijd afgevraagd (maar er me nooit in verdiept) hoe je die functie krijgt. “Ik solliciteer voor de vacature DdV…”, mwah, nee, het zal wel anders verlopen.

Het Agora model

De agora was in vroeger tijden de marktplaats, de plek in een ‘stad’ waar alles samenkwam, waar het sociale leven zich afspeelde.

René Gude werkte aan een model rondom wereldbeschouwing, een model om de samenhang in iemands leven -en misschien ook wel in de maatschappij- te verklaren. Hij kreeg de tijd niet meer om het model ‘af’ te maken, maar zijn aantekeningen werden opgepakt door Erno Eskens, Florian Jacobs en Peter Henk Steenhuis.

De vier P’s

In het agoramodel komen de vier ‘P’s naar voren: vier gebieden waarop je leven zich kan afspelen. Ieder ook met zijn kenmerkende benamingen en bewoordingen:

  • de privésfeer met woorden als thuis, vrienden, familie, liefde
  • de private sfeer met woorden als werk, aankopen, economie, contract, collega’s
  • de publieke sfeer met woorden als vereniging, stichting, vrijwilligerswerk, engagement
  • de politieke sfeer met woorden als bestuur, rechtspraak, stemmen, politiek

Gude onderscheidt een verschil in ‘zin’ vroeger en nu. Vroeger was er meer sprake van zin-‘krijging’: de zin, het doel, van je leven kreeg je meer opgelegd vanuit religieuze overtuiging. Tegenwoordig is er meer sprake van zin-‘geving’ en zin-‘maken’: je geeft vooral zelf invulling en zin aan je leven, je maakt je leven zelf. Natuurlijk met veel gradaties, niet iedereen ervaart evenveel vrijheid in de keuzes in het leven.

De 4 Z’ten

Daarnaast zijn er de vier Z’ten; er zijn 4 ‘kanten’ aan zingeving:

  • zinnelijk: lijfelijk, energie, lust, het lekkere
  • zintuiglijk: het “schone”, esthetische, de kunst, “mooi”
  • zinrijk: het rationele, verwoorden wat je doet of moet doen
  • zinvol: achter je doelen staan van je leven of werk

De 4 sferen

Net als letterlijk in de agora, een verzamelplaats met diverse pleinen en gebouwen, vind je zingeving in 4 ‘trainings’sferen, ofwel ontwikkelsferen:

  • tempels / religie
  • theaters: kunst
  • academie: scholing, filosofie
  • sport

Op deze vier gebieden kun je zingeving ‘trainen’, zorgen dat zingeving tot z’n recht komt. Het trainen van lijf en verstand.

OK, dat is mooi. En nu?

Ik begon na te denken of ik dit model eens kon toepassen op mijn leven. En wat eigenlijk die rode draad in dat leven tot nu toe is geweest. Ik kwam erachter dat die rode draad eigenlijk toch wel vooral “verbinden” is. Niet dat ik nou zo’n netwerker ben, of altijd diegene ben die het hoogste woord heeft of de mensen staand bovenop de tafel met de mooiste moppen en verhalen vermaakt en verbindt (zeg maar, nooit). En ik ben ook niet die 100% pure verenigingsman die altijd en overal kan worden ingeschakeld. Maar ik ben denk ik wel diegene die mensen met zingeving probeert te verbinden.

Wie mij een beetje kent: denk je mee?

Toegepast op de 4 P’s:

  • privé: ik ben wel van het harmoniemodel, meer dan het conflictmodel. Ik ben binnen het gezin de verbinder, laat in groepen graag de voors en de tegens aan het woord, zoek naar nuance.
  • private sfeer: ook mijn werk draait al jarenlang om verbinding en zingeving; ik geef je hieronder een korte uitleg.
  • publieke sfeer: ‘muziek’ verbindt mijn wereld op allerlei manieren. En daarnaast is ‘pijn’ een centraal element geworden, inmiddels ook wat betreft zingeving. Beide werk ik hieronder uit.
  • politieke sfeer: ik heb wel altijd interesse in de politiek gehad, en steeds meer interesse ontwikkeld. Maar dat heb ik (nog) niet omgezet in politieke daden, los van het periodieke ‘stemmen’ natuurlijk. Je moet ook iets aan zingeving te winnen hebben 😉

Toegepast op de 4 Z’ten:

  • zinnelijk: het ‘lichaam’ is wel essentieel geworden in mijn leven, een haperend lichaam, haperende geest
  • zintuiglijk: met name de kracht van muziek die doorwerkt op lichaam én geest: pijn’vrij’ zijn tijdens het muziek maken
  • zinrijk: rationeel handelen in mijn werk stond wel centraal in mijn leven, maar ook daar had ik een verlangen naar zingeving: talentontwikkeling, persoonlijke ontwikkeling, (wereld)burgerschap. Lees verderop meer hierover.
  • zinvol: ik ben bezig met het opstarten van een Pijnvereniging, lobby doorlopend voor Muziekids, ben actief met wereldburgerschap en benut de kracht van muziek maken voor eigen en andermans gewin.

Toegepast op de 4 trainingssferen:

  • tempels / religie: ik geloof niet zo in een geloof, maar zoek wel altijd naar de sociale verbinding van mensen, harmonie, wat voor elkaar over hebben en échte interesse tonen (wereldburgerschap)
  • theaters / kunst: ik ben natuurlijk muzikaal actief, ik vind het leuk om de schoonheid én kracht van muziek te laten zien; via ‘mijn’ bands en door het werk van Muziekids te steunen.
  • academie: werken aan overdracht van kennis en ervaringen rondom pijn, bouwen aan de opstart van een Landelijke Pijn Vereniging samen met enkele initiatiefnemers, kennis en ervaring delen via eigen blogsite www.erzitmuziekinmijnleven.org, en waar haalbaar volg ik graag (e-)cursussen op allerlei terreinen
  • sport: ik ben eerder altijd sportief geweest, heb dat door rugproblemen moeten neerleggen, maar nu zorgt sport en beweging ook weer voor pijn’acceptatie’ (of tenminste ‘-berusting’)

Zingeving in de publieke & private sfeer

Twee van de vier P’s vragen om een uitwerking wat mij betreft: zingeving in de publieke en private sfeer.

Stichting JoHo & World Supporter

Voor mij geen harde, zwaar commerciële, werkomgeving. Met de vele voordelen (denk: vrijheid, respect, vertrouwen) en paar nadelen (denk: salaris) die die keuze met zich meebracht.

Begonnen in het toerisme, mijn droom, om mensen het plezier van vakantie en reizen te geven. Ontspannen, nieuwe culturen ontdekken, een leuke tijd hebben. Uiteindelijk, door toevalligheden, toch een ‘andere’ keuze gemaakt dan het 100% reisbureau en terecht gekomen bij JoHo. Een organisatie, stichting en bedrijf waarin +/- 50.000 leden zich verbonden voelen rondom talentontwikkeling, internationale samenwerking, wereldburgerschap. Waarin kennis en ervaringen worden gedeeld rondom leren, werken, reizen, helpen en wonen/leven in Nederland en het buitenland. Een echte netwerkorganisatie, waarin veel mensen én organisaties welkom zijn om te delen wat ze doen. En ik heb meegedacht over het ontwikkelen van www.worldsupporter.org: het verbinden van mensen die zich op één of andere manier betrokken voelen bij de wereld.

De verbinding en zingeving druipen er wel vanaf, zeg maar.

Ook verbinden?

Pijnplatform 2.0

Ook alweer door toevalligheden ben ik in de wereld van de (chronische) pijn gerold. Ik probeer de laatste tijd mensen rondom chronische pijn te verbinden, kennis en ervaringen te delen via deze blogsite (en ja, óók om van me af te schrijven 🙂 ), via een zeer actieve besloten Facebook groep (+/- 3.400 leden) en met een nog te ontwikkelen Platform chronische pijn / Landelijke Pijn Vereniging.

Ook verbinden?

  • Word lid van de Facebook groep.
  • Of neem contact met me op als je een goed idee hebt voor het te ontwikkelen pijnplatform. We zoeken nog mensen die graag hun mening geven, niet vies zijn van het lezen van e-mails en documenten en enkele uren per week of per maand vrij kunnen maken voor het kernteam of als lid van de vrijwilligersteams. Sta aan de basis van een nieuw, fris en modern pijnplatform voor en door mensen met chronische pijn.

Stichting Muziekids

Ik schrijf er regelmatig over; ik ben actief geworden bij Stichting Muziekids: méér muziekbeleving voor en samen met kinderen en jongeren in Nederlandse ziekenhuizen. Een van de leukste dingen om te doen vind ik het stimuleren van mensen om fondsenwervende acties op te tuigen, zodat op steeds meer plekken door steeds meer mensen de kracht van muziek kan worden ervaren en worden gegeven. Want: muziek verbindt mensen.

Ook verbinden?

OnCue en Tak&Band

Ja, muziek verbindt mensen. Als er érgens een plek is waar ik dat wekelijks zie, is het in de twee bands waarin ik op de toetsen speel: OnCue en Tak&Band. Bij de eerste al sinds 1994; over onderlinge verbinding gesproken! Bij Tak&Band sinds eind 2017. Dat gaat volledig over de kracht van muziek, ingezet voor mensen die een leuke tijd willen hebben en/of de ‘schoonheid’ van muziek willen horen. Maar dat gaat óók over een groep muzikanten die zich verbonden voelen door de muziek die wordt gemaakt. In al die jaren optreden voor publiek heb ik duizenden mensen voor me gezien die zich -in ieder geval voor de duur van het optreden- één voelden, juist door de muziek die we maakten.

Ook verbinden?

  • Luister (en kijk) naar de muziek van OnCue en Tak&Band.
  • Heb je een mogelijkheid voor een optreden? Mail naar info [at] oncue.nl of pietertak [at] icloud.com.

Zingeving & persoonlijke ontwikkeling

Best gek, om via zo’n model eens na te denken over de rode draad in je leven-tot-nu-toe. Maar eigenlijk ook best leuk.

Had ik er ook zo bewust over nagedacht als de pijn niet op de rem had getrapt in mijn leven? Als er niet zoveel onverwachte verandering was gekomen? Waarschijnlijk niet. Natuurlijk ben je je ergens wel bewust van die rode draden en worden in je onderbewuste de keuzes gemaakt rekening houdend met dat wat voor jou belangrijk is.

Maar eigenlijk gun ik het iedereen wel eens, of periodiek, om bewust het agoramodel toe te passen op zijn of haar leven’tje’.

En laat dat nu net ook weer het spoor zijn waarop Stichting JoHo zich de laatste jaren steeds actiever begeeft: persoonlijke ontwikkeling en internationale samenwerking. Bewust nadenken over de ontwikkeling van je talenten, vaardigheden, over je beroepskeuzes, carrièreswitches, de invulling van een lang verlof en over alles dat je drijft. Welke keuzes maak je daarin, waarom, en wat kun je ondernemen om de invulling van je leven in lijn te brengen -en houden- met wat jij belangrijk vindt. Wat JoHo betreft óók rekening houdend met een ander en voor wat betreft de invulling van je keuzes vaak ook met een internationale dimensie. Privé, privaat, publiek en voor sommigen misschien ook politiek.

Dit ben ik

Ik vind het wel gek hoor, om in een blogomgeving als deze te schrijven over mezelf.

Begin dit jaar nam ik me voor ‘objectief’ te gaan bloggen over een aantal voor mij belangrijke onderdelen van mijn leven: muziek, reizen, pleegzorg, pijn, talentontwikkeling, wereldburgerschap.

In de loop van het jaar kwam ik er achter dat de voor mij -en voor de ander- leukere blogs vaak die waren waarin ik meer van mezelf liet zien. Tenminste, dat was mijn eigen ervaring en hoorde ik ook terug.

Maar als ik narcistische trekjes krijg: waarschuw me op tijd! 🙂

Oké, ééntje dan: het interview dat enige tijd terug in NRC’s rubriek “Dit Ben Ik” stond. Misschien moet je je beeldscherm even inzoomen, of bekijk het artikel online.

Deel je ervaringen

  • In hoeverre is ‘zingeving’ voor jou belangrijk? En op welke manier(en)?
  • Zie jij net als ik een rode draad, als je van een afstandje kijkt naar jouw privé, private, publieke en misschien zelfs wel politieke leven?
  • Op welke manier(en) ontwikkel jij zingeving via religie, kunst, scholing en sport?
  • Voel jij -net als ik- ook voor de invoering van een maatschappelijke ‘dienst’plicht? Een flexibel (!) in te vullen vorm van burgerschap, bijvoorbeeld op ijkpunten in je leven (post-middelbare school, post-studie, eind 20, begin 40, begin 50, rond je 65e). Om daarmee voor even écht betrokken te zijn bij de maatschappij, meer begrip voor een ander te kweken en na te denken over jezelf?

Deel je gedachten via de reacties onderaan of neem contact met me op.

Meer lezen

Het leven ís soms ook gewoon…bewerkelijk. René Gude @ DWDD.

Nieuw werk Tak&Band: geen virus houdt een muzikant tegen!

Geschatte leestijd: 7 minuten.

De kracht van muziek? Nou, dat je het zelf kunt maken natuurlijk! En dat dat maakproces al zó leuk is, dat je, corona of niet, áltijd wat te doen hebt. Van teksten schrijven tot akkoorden puzzelen, van tracks opnemen tot de mastering van het eindproduct.

Geen virus houdt een muzikant tegen.

Zo ook niet de muzikanten van Tak&Band. Muziek maken is een essentie, iets wat je graag dagelijks doet. Dat is de kracht van muziek, die zit in ons bloed.

Repeteren in coronatijd

We waren bij Tak&Band gewend om tweewekelijks bij elkaar te komen. En dat zijn we in corona-tijd blijven doen. Wel in klein(er) comité; in een groep wisselend van samenstelling, zo groot als toegestaan door “Rutte en De Jonge”. En natuurlijk rekening houdend met eventuele klachten, verkoudheden en andere fysieke belemmeringen van individuele bandleden. Corona trof ons -tot nu toe- gelukkig niet direct.

Het virus biedt ons tevens de ruimte en tijd te nemen om onze nieuwe drummer Hein Stinesen goed in te werken. Welkom, Hein!

Nieuw werk Tak&Band

Naast het inwerken van een nieuwe drummer zijn we natuurlijk ook gaan schaven aan bestaand materiaal én nieuwe songs gaan verkennen. Met Pieter Tak als productieve song-smid is er, haast “vanzelfsprekend”, ook veel nieuw repertoire bij gekomen.

Nóg vaker dan voorheen verschijnen proefopnames als demo-mp3 op de mail van de individuele bandleden. Ieder voor zich zoekt akkoorden en partijen uit en nog steeds komen we eens per twee weken samen om er een muzikaal geheel van te maken. We hebben gelukkig een grotere repetitieruimte beschikbaar, passend binnen de 1,5 meter-afspraken.

Daarnaast hebben we veel tijd gestoken in opnames (in eigen beheer) van die nieuwe songs. Individueel, onder liefdevolle regie van Pieter, spelen we de partijen in. Van bas tot leadzang, van gitaren tot accordeon, van drums tot piano&hammond en van sax tot achtergrondzang: alles wordt digitaal vastgelegd. Meer dan ooit streamen we het eindresultaat via de bekende muziekplatforms. En ook de komende maanden zullen er de nodige songs ‘gepost’ worden.

Hoog tijd om dit nieuwe werk ook eens in deze omgeving te laten zien.

Want: er zit muziek in mijn leven!

Artwork

Vroeger had je platenhoezen.

Daarna kwamen de CD-hoesjes.

Tegenwoordig draait het deels wéér om de platenhoezen. Revival of the album cover.

Maar ook bij het uploaden van songs in de diverse online streamdiensten is beeld nodig. Aan mij de schone taak om song covers te maken bij dit nieuwe materiaal. Vaak brainstormen Pieter en ik even over een bij de tekst passend beeld en maak ik een paar varianten voorafgaand aan de definitieve keuze. Ik ben geen Photoshop kenner, maar lang leve de gratis tool Canva waarmee je ook een eind komt.

Leuk om te doen!

New songs

Luister achtereenvolgens naar:

En laat ook de tekst eens op je inwerken!

TIP: KOM REGELMATIG TERUG

In de loop der tijd verschijnen nieuwe songs van Tak&Band. Dit blog werk ik dan ook regelmatig bij. Keer periodiek terug en blijf zo op de hoogte van nieuw materiaal.

Of abonneer je op het kanaal van Pieter Tak&Band bij de diverse streamingdiensten.

Today

Een brand new song gebaseerd op een oud gedicht van Nixon Waterman (1906). Ook al is de tekst dan al ruim een eeuw oud, de boodschap is tijdloos. Centrale vraag: “What have we done today?

Accordeon: Kees Schoone.

(en ja, daar ben ik jaloers op!)

Wanna Hold You

En alweer is accordeonist Kees Schoone van de -heerlijk swingende- partij!

Silence In The City

Stilte in de stad. Niemand In De Stad, zou De Dijk zeggen. Een stilte op plekken waar je het niet meer zou verwachten, waar altijd de drukte overheerst en het geluid je gedachten bijna blokkeert.

De sfeervolle saxofoonklanken in deze song zijn van Peter den Otter.

Water Sweet Water

Begin jaren 70 bracht Pieters broer een sitar voor hem mee uit het verre India. Het was altijd Pieters wens die rinkelende klanken nog eens bij een lied te kunnen gebruiken. Bij ‘Water Sweet Water’ voegde het zich harmonisch samen met onder meer de warme backing vocals van Mirjam.

Een heerlijk dromerige song.

Geen virus houdt een muzikant tegen

Echt niet. Ook in de coronaperiode zijn we volop muzikaal actief. Maar man, wat kriebelt het om weer eens op een podium te staan.

We gokken op medio 2021 als muzikale uitbraak. Heerlijk om het publiek, bij welk luisterpodium dan ook, straks weer mee te laten genieten van oud & nieuw werk van Tak&Band.

Podiumsuggesties blijven altijd welkom, dan kijken we alvast samen vooruit!

Deel je ervaringen

Het krijgen van feedback is ook erg leuk; zo kreeg de vorige CD ‘Everything’ (2019) reacties van dichtbij én ver weg, vanuit de hele wereld. Bijzonder leuk om te lezen én het geeft ’n connectie die er nu live even niet is.

  • Wil jij een reactie achterlaten over de muziek van Tak&Band? Deel je mening via de reactiemogelijkheid hieronder!

Meer lezen

  • Tak&Band is: Pieter Tak, Mirjam Tak, Kees van Proosdij, Hein Stinesen, Koert Hommel, Peter den Otter.
  • Regelmatige ‘gast’bijdragen van o.a.: Kees Schoone, Renée Ladestein.
  • Lees Pieters biografie voor muzikale achtergronden.
  • De CD Everything is uiteraard bestelbaar!

Tak&Band uitnodigen? We spelen graag! Het werk van Pieter en Tak&Band verdient écht een luisterpubliek, op locaties waar muziek centraal staat en ruimte is voor singer-songwriters met een boodschap. Neem contact op met Koert of Pieter.

Nieuw werk van Tak&Band: Artwork

Muziek is van invloed op je lijf, geest en welzijn

Geschatte leestijd: 10 minuten.

Een ronkende kop, afgelopen weekend in het Algemeen Dagblad.

“Waarom je in coronatijd baat kunt hebben bij een flinke portie Rammstein”.

Algemeen Dagblad 31-10-2020

Rammstein?

Ja, deze:

Maar het mag ook Bruce Springsteen, AC/DC, Mozart of Nick & Simon zijn hoor. Geen probleem. Het AD is niet zo moeilijk, en mijn muzieksmaak is al helemaal breed. Van klassiek tot smartlap, zeg maar.

Het gaat er in het artikel om dat mensen muziek benutten, soms zelfs aangrijpen, als middel van troost in onzekere tijden. Voorbeelden te over in coronatijd: het zingen op de Italiaanse en Spaanse balkonnetjes, het klappen en zingen in Nederland, Engeland en vele andere landen voor de zorgsector, enzovoort.

Knuffelhormoon

Neuropsycholoog Erik Scherder kan er natuurlijk prachtig over vertellen. Ik wou dat ik 10% van zijn presentatietechnieken bezat; die man neemt je mee in een verhaal. Vanuit de wetenschap is er wel eens kritiek op hem, dat hij de zaken versimpeld voorstelt, maar kom op. In de wetenschap kun je wel vanuit je ivoren wetenschapstoren met subsidiegeld je onderzoeken uitvoeren (en ja, dat heeft zeker nut!), maar ik vind het mooi én wenselijk dat resultaten uit die onderzoeken ook vertaald worden in gewone-mensen-taal. Dat doet alles voor het draagvlak voor (wetenschappelijk) onderzoek.

Professor Scherder is er helder over. Mensen gaan zingen omdat dat emotie oproept en oxytocine vrijmaakt, het ‘knuffelhormoon’. Voel je emotie, dan gaat er haast automatisch een prikkel naar de nabijgelegen motorische gebieden in je hersenen; dat zorgt ervoor dat je als vanzelf de neiging hebt om te bewegen en dansen (dat laatste geldt dan weer niet voor mij, muzikanten dansen niet). Bespeel je een instrument, dan gebeurt er helemáál veel tegelijkertijd in je hersenen. Motorisch, visueel (bladmuziek), auditief (horen van geluid).

Luisteren, meezingen of zelf spelen: muziek verrijkt je hersenen, laat je lichaam bewegen, maakt emoties los en zorgt voor een prettig gevoel. Niet gek toch, dat juist in bange, donkere dagen ‘waarin een virus de wereld bedreigt’, mensen naar muziek grijpen als houvast.

Onderzoek muziek in coronatijd

Maar waarom grijpen er -wereldwijd- nu zóveel mensen naar muziek als instrument in moeilijke tijden? En wat is eigenlijk precies dat effect van muziek op ons welzijn, op onze gezondheid?

Onderzoeker dr. Rebecca Schaefer doet namens de Universiteit Leiden al langer onderzoek naar de effecten van muziek op de hersenen. Samen met Prof. Roni Granot van de Hebrew University of Jerusalem, die daar een eigen muziekafdeling heeft, doet Schaefer nu internationaal (in 13 landen en in 8 talen) onderzoek naar het effect van muziek op het welzijn van mensen in coronatijd.

Doe mee!

Op het moment van schrijven (november 2020) kun je nog meedoen aan het onderzoek van Schaefer en Granot.

Ik heb de vragenlijst inmiddels ingevuld. Niet heel moeilijk; soms moet je even een momentje nadenken over een bepaalde vraag.

Leuk is dat je aan het eind van de vragenlijst met een klein rapportje inzicht krijgt in je persoonlijk profiel. Gebaseerd op de ‘Big 5’ dimensies van de persoonlijkheidstheorie: extraversie, vriendelijkheid, consciëntieusheid (wat een prachtig woord), emotionele stabiliteit en openheid naar nieuwe ervaringen.

Oké, even kort dan. Mijn scores ten opzichte van alle respondenten:

Mijn scoreGemiddelde score
Extraversie44.44
Vriendelijkheid75.23
Consciëntieusheid5.55.40
Emotionele stabiliteit6.54.83
Openheid naar nieuwe ervaringen5.55.38

Dus. Ik kan me er wel in vinden 😉

Maar we hadden het over de invloed van muziek

Muziek is een van de krachtigste middelen om emoties op te roepen. Dat weet ik, als emotioneel stabiele (haha!), als geen ander. Muziek triggert mijn emoties, ik schreef er al eens eerder over. Je kunt jezelf met muziek heel goed in een bepaalde emotie brengen. Maar ook Scherder en Schaefer roepen het tegen iedereen die maar wil horen. Prof. Scherder pleit niet voor niets voor herintroductie van het muziekonderwijs op scholen. Goed voor de concentratie, voor de ontwikkeling van de hersenen én voor het welzijn en onderlinge welbevinden van veel leerlingen.

Tal van onderzoeken ‘bewijzen’ de positieve invloed van muziek op het brein en gedrag. Het mooie aan muziek is ook dat het het héle brein weet te activeren. Elk element, zoals ritme, klank, melodie en harmonie, beïnvloedt een specifiek deel van de hersenen. Er gebeurt van alles tegelijk in de hersenen. Bij positieve herinneringen door de muziek komt er dopamine vrij, we benoemden het al eerder in dit artikel. Maar muziek is ook een relatief veilige manier om negatieve gevoelens te verkennen. Muziek kan troost bieden, maar uiteindelijk ook weer afleiden. Muziek kan ook inspireren, energie geven, bijvoorbeeld om een (top)sportprestatie te behalen.

Afbeelding: Mark Reijntjens, eerder opgenomen in een AD artikel over de invloed van muziek

Muziek als verbindende factor in alle leeftijdsfasen

De University of Sheffield, eveneens betrokken bij het internationale onderzoek naar hoe mensen ‘muziek’ inzetten tijdens de corona pandemie, heeft per leeftijdsfase onderzocht wat muziek toevoegt aan het welzijn van mensen. Het onderzoekscentrum Music Mind Machine (een project binnen de University of Sheffield) biedt een platform voor onderzoekers en studenten om muzikale ervaringen vanuit een interdisciplinair perspectief te onderzoeken, waarbij theorieën en methoden uit muziek, psychologie, sociale wetenschappen en computerwetenschappen worden gecombineerd. Onderzoek dat in het centrum wordt uitgevoerd, is zowel fundamenteel als toegepast.

Baby’s – 3 jaar oud

Effecten van muziek:

  • emoties herkennen
  • bewustwording van je lichaam
  • gedrag reguleren

3 tot 5 jaar oud

Effecten van muziek:

  • de lol van muziek als verbinder tussen mensen ontdekken
  • emoties reguleren
  • verbeelding met muziek
  • routines ontdekken met muziek

Tieners

Effecten van muziek:

  • met name het reguleren van emoties: boosheid, gevoelens van overweldiging
  • muziek als gezelschap: bijvoorbeeld wanneer je je wat alleen voelt
  • muziek gebruiken om met beide benen op de grond te blijven
  • muziek gebruiken om sociale interactie met leeftijdsgenoten te stimuleren

Volwassenen

Effecten van muziek:

  • nieuwe vaardigheden ontdekken door muziek
  • met muziek je doel in het leven (her)ontdekken en je identiteit ontwikkelen
  • sociale verbinding leggen met anderen door muziek in groepsverband te ondergaan of zelf te spelen
  • muziek verbinden aan belangrijke gebeurtenissen, waardoor je je later deze momenten, plaatsen en relaties met mensen beter herinnert

Muziek in de gezondheidszorg

De invloed van muziek in de gezondheidszorg is groot. Beter gezegd: kán groot en nog veel groter zijn dan nu.

Een prachtige toepassing is natuurlijk het werk van Muziekids; ik schreef er al vaak over. Kinderen en jongeren afleiden door samen muziek te maken: muziek draagt op allerlei manieren bij aan het welzijn van kids in ziekenhuizen en klinieken. Muziek ontspant, is een vorm van tijdverdrijf, biedt afleiding en soms ook troost.

Maar muziek zorgt er ook voor dat er na een operatie minder pijnmedicatie nodig is. Muziek biedt ontspanning voor dementerende ouderen, bijvoorbeeld bij angst of onrust. Muziek verandert de sfeer op een afdeling in een ziekenhuis of verzorgingstehuis, leidt mensen in positieve zin af en brengt hen mentaal vaak in een positievere stemming. Muziek heeft invloed op vitale functies van premature baby’s, vergroot de kans op overleven.

Joanne Loewy, directeur van het Louis Armstrong Centre voor muziektherapie in Mount Sinai ziekenhuis (New York) verwoordt het als volgt:

“Music therapy offers the best medicine against pain. Clinically indicated ánd cost effective. No side effects.”

Joanna Loewy

Het Mount Sinai heeft zúlke goede ervaringen met muziektherapie, dat het een speciale afdeling, het Louis Armstrong Centre of Music Therapy, heeft vormgegeven. Vanuit daar worden dagelijks muzieksessies uitgevoerd op de Intensive Care, in het moeder&kind centrum, op de uitslaapkamers, op de afdeling neonatologie, bij oncologie, rondom de gezinszorg, op de afdeling voor pijnmedicatie en in het hospice. Maar er wordt ook gemusiceerd in de wachtruimtes en lobby’s van het ziekenhuis.

Muziek als onderdeel van de Nederlandse gezondheidszorg

Ook in Nederland zijn diverse artsen en arts-onderzoekers inmiddels specifiek met onderzoek naar de inzet van muziek en muziektherapie bezig.

Hans Jeekel

…is hoogleraar chirurgie en was eerder hoofd van de afdeling chirurgie van het Erasmus MC (Rotterdam). Hij startte een speciale foundation: Muziek als Medicijn. De stichting zet in op brede introductie van muziek als duurzame behandelingsvorm:

Door het uitvoeren van systematische literatuuranalyses en kwalitatief hoogstaand klinisch onderzoek draagt de onderzoeksgroep bij aan de wetenschappelijke kennis over de werking en de toepassingen van muziek met als doel om de muziek als behandeling in de reguliere zorg de plaats te geven die haar toekomt. 

Arie Bos

…werkt bij UMCG aan wetenschappelijke onderbouwing van de inzet van muziektherapie op de kinderafdeling. Als afdelingshoofd van de afdeling neonatologie initieert hij eind 2018 experimenten met muziektherapie voor zieke pas geboren kinderen. Live muziek blijkt direct zichtbaar te zorgen voor meer rust (ademhaling, hartslag) bij de kindjes, bijvoorbeeld als er bloed wordt geprikt of wanneer ze gescheiden zijn van de moeder. Ook stimuleert muziek de ontwikkeling van de hersenen. Live muziek werkt duidelijk beter dan een mp3 of radio: al musicerend kan de therapeut direct inspelen op gedrag en reactie van de baby’s. En: het is veel minder ingrijpend dan bijvoorbeeld het toedienen van extra kalmerende medicatie.

Artur Jaschke

…is onderzoeker klinische Neuromusicologie aan de Vrije Universiteit van Amsterdam en gastonderzoeker cognitieve muziek neurowetenschappen op de afdeling Neonatale Intensive Care van het Universitair Medisch Centrum Groningen. Jaschke is onder andere betrokken bij onderzoek naar de inzet van muziektherapie in de zorg, werkt mee aan de ontwikkeling van meetmethodes voor het meten van effecten van muziekinterventies in die zorg en doet onderzoek naar de inzet van muziek op de intensive care. Daarnaast doet hij mee in theatercolleges van Miracles of Music.

Pim Giel

…doet al jaren onderzoek naar de inzet van muziek in de zelf-, mantel- en professionele zorg. Met ‘zijn’ stichting en team Miracles of Music heeft hij een film geproduceerd, worden theatershows gegeven, muziekmeetings georganiseerd (educatief programma voor verzorgers) en is er een periodiek congres over muziek en muziektherapie.

Er is nog zo weinig bekend

Dat muziek een invloed heeft op ieders welbevinden, dat ligt zo voor de hand. (Haast) iedereen ervaart het (bijna) dagelijks, zowel in de privésfeer als binnen en buiten de zorgsector. Het geluid rondom de invloed van muziek op je welzijn en gezondheid wordt sterker. Er komt meer en meer (media-)aandacht voor deze invloed.

In 2016 werd een, denk ik, prachtig landelijk congres georganiseerd rondom de inzet van muziek in de zorg. “Denk ik”, want ik was er -helaas- niet bij.

Gelukkig hebben we de programmafolder nog 🙂

En een sfeer-impressie van een voorgaande editie.

2016 was voor mij een intensief medisch jaar, waarin ik die kracht van muziek graag binnen de muren had gehad van de ziekenhuizen die ik bezocht, of waar ik werd geopereerd. Maar ik heb het destijds niet gevonden.

De aandacht voor muziek op welzijn binnen en buiten de zorg neemt dus toe. Maar tegelijkertijd wordt die kracht, die waarde, nog zo weinig gebruikt. Dat wat er wordt aangeboden of georganiseerd zijn in mijn ogen mooie! incidenten, ad-hoc activiteiten. De afdelingen “muziektherapie” in ziekenhuizen zijn allang weer wegbezuinigd. Dat wat in de USA in allerlei ziekenhuizen duurzaam verankerd is, vindt hier geen financiering. Waarom lukt het hier in Nederland nog niet, terwijl muziek aantoonbaar levens van mensen beïnvloedt? Zelfs overlevingskansen bevordert (te vroeg geboren baby’s), behandeling en verblijf in ziekenhuizen en klinieken makkelijker maakt (Muziekids), mensen minder pijnmedicatie laat innemen of de laatste levensjaren (van iemand met dementie) verzacht? Mensen door grote crises (corona) heen trekt?

Een paar factoren, denk ik dan als ‘leek’.

  1. Aandacht. De structurele inzet van muziek is nog niet zo bekend. Iedereen ervaart het, maar veelal in privésfeer.
  2. Geld. Stichtingen die actief zijn met muziek in de zorg moeten beroep doen op fondsen en adhoc subsidies, waardoor ontwikkeling niet zo snel gaat als gewenst. Er is geen structurele financiering.
  3. Prioriteit. Een ziekenhuis heeft wel wat anders aan z’n hoofd dan ‘lekker muziek maken’. Zeker nu in coronatijd. Maar precies hier gaat het ook fout: het is niet ‘een beetje muziek maken’, het is overleven, verzachten, het betekent een lagere bloeddruk, minder medicatie. Keiharde feiten, naar mijn idee.
  4. Gebrek aan bewijs. Er is nog zo weinig wetenschappelijk bewijs. Onderzoek op dit terrein staat nog in de kinderschoenen. Althans, in Nederland, want in de USA is men al veel verder. Haal dát dan naar Nederland, denk ik dan simpel. Als het effect met wetenschappelijk bewijs al elders is aangetoond, waarom moet het dan hier in Nederland allemaal opnieuw?
  5. (Gebrek aan) samenwerking. Ieder voor zich. En ja, samenwerken is moeilijk. Ieder heeft een eigen belang, eigen projecten, eigen onderzoek, een eigen opdracht. Daar overheen stappen is heel moeilijk, zeker als je afhankelijk bent van (dat beetje) financiering. Maar krachten bundelen betekent, als het goed is, uiteindelijk meer bereiken.

Ik ben benieuwd waar we over vijf, over tien jaar staan. Of Rebecca, Erik, Hans, Arie, Artur, Robbert (van Muziekids, red.), Pim en al die anderen elkaar meer hebben weten te vinden.

Ik hoop het mee te maken. Over tien jaar ben ik 56. Dan kan ik minstens nóg eens tien jaar genieten van al die effecten van muziek, op mijn eigen welzijn en dat van anderen. Buiten, maar vooral ook bínnen de gezondheidszorg.

Better Days Are Coming

Laten we afsluiten met muziek. Springsteen zingt in Better days over betere tijden die aanbreken. In de song toegepast op een relatie, maar ik pas ‘m gewoon -met een dichterlijke vrijheid- toe op betere tijden voor muziek in de gezondheidszorg. En op betere tijden post-corona, natuurlijk.

Deel je ervaringen

“Welke muziek wil je graag horen?” De arts keek me vriendelijk aan, maar wilde duidelijk wel een antwoord. Ik was enigszins gespannen, er zou zodadelijk een flinke injectienaald de zenuwen van mijn rug ingaan. Een ‘epiduraaltje’, in vaktermen. “Springsteen”, antwoordde ik zonder enige twijfel. Natuurlijk. En zo geschiede. “Goede keuze, die horen we niet zo heel vaak”, zei de arts nog, al glimlachend. Daarna gaf ik me over aan de mij o zo bekende rockende beats. En aan de injectiespuit. Het was zo gepiept, het duurde maar een paar Springsteen-nummers lang. Dát is de kracht van muziek.

  • Op welke manier gebruik jij muziek om je beter te voelen? Of om dichter bij je emoties te komen?
  • Welke muziek luister je als je je blij voelt? En als je somber of verdrietig bent? Welke muziek laat je ontspannen? En bij welke muziek kun je goed werken of studeren?
  • Heb jij een favoriet liedje in deze corona-periode? Iets dat je specifiek door deze tijden loodst?
  • Op welke manier(en) heb jij wel eens met muziek in de zorg te maken gehad?

Deel je ervaringen via de reacties hieronder.

Meer lezen

  • Ik schreef al eens een blog over de invloed van muziek op de concentratie van kinderen en jongeren.
  • Dokters van Morgen besteedde eind 2019 een uitzending aan de werking van muziek in de gezondheidszorg. Zeker kijken, als je in het onderwerp geïnteresseerd bent!
  • Meer weten over Muziekids of Muziek als Medicijn?
  • Terugluisteren: radio-item met Arie Bos (UMCG) over muziektherapie bij zieke baby’s.
  • Duik eens in het Music Mind Machine project van de University of Sheffield; je vindt er diverse publicaties, podcasts, video’s en je kunt deelnemen als vrijwilliger, onderzoeker, eventdeelnemer of (muziek)student.
  • Welke rol speelt muziektherapie, al sinds de jaren ’90, in het Mount Sinai ziekenhuis in New York? Het Louis Armstrong Department van dat ziekenhuis maakte er een filmpje over. Verspreid over de USA werken al ruim 5.000 mensen als muziektherapeut!

Coverfoto: met dank aan ACMF, de Australian Children’s Music Foundation

Muziekonderwijs is goed voor je brein -zeker ook dat van kinderen.

Geschatte leestijd: 5 minuten.

We weten het al een tijdje. En toch, het is fijn als het af en toe ook wetenschappelijk onderbouwd wordt. Neurowetenschappers hebben nieuw bewijs gevonden dat het leren bespelen van een muziekinstrument goed is voor de ontwikkeling van het brein van kinderen. De klassieke route die ik heb gevolgd, AMV lessen (Algemene Muzikale Vorming) – blokfluit lessen – piano/synthesizer lessen, is ouderwets natuurlijk. Kinderen leren tegenwoordig op een hele andere manier een muziekinstrument bespelen. Maar los daarvan: muziekonderwijs is goed voor je brein; dat werd pasgeleden opnieuw bewezen in een onderzoek van de Pontifical Catholic University en de Universidad del Desarollo in Chili.

Muzikale vorming stimuleert specifieke gebieden in je hersenen

Bij kinderen die muziekonderwijs volgen wordt in het brein dat gebied geactiveerd dat gerelateerd is aan het vasthouden van je aandacht en aan diverse uitvoerende functies. De activering van dat gebied betekent onder andere beter lezen, een grotere veerkracht, een toenemende creativiteit en een betere levenskwaliteit.

Twee specifieke mechanismen liggen ten grondslag aan de betere prestaties van muzikaal ontwikkelde kinderen op het gebied van ‘aandacht vasthouden’ en ‘geheugen’. Eén mechanisme is wat algemener gericht op het beter kunnen vasthouden van je aandacht bij taken, het andere mechanisme richt zich specifiek op het beter kunnen ‘vertalen’ van dat wat je hoort.

Onderzoek bij Chileense kinderen

Het onderzoeksteam onderzocht 40 Chileense kinderen in de leeftijd 10-13 jaar. De onderzoeksresultaten zijn inmiddels gepubliceerd in Frontiers in Neuroscience. In het onderzoek werden 20 kinderen onderzocht die een instrument bespeelden, minstens twee jaar les hadden gevolgd, minstens twee uur per week oefenden en op regelmatige basis in orkesten of muziekensembles speelden. Daarnaast was er een controlegroep van 20 kinderen van lagere scholen in Santiago de Chile, die geen muzikaal onderwijs hadden gekregen (buiten dat wat op school werd aangeboden).

Functionele MRI (fMRI) werd ingezet om de hersenactiviteit bij kinderen te meten terwijl ze een reeds in 2006 door Johnson & Zatorre ontwikkelde taak (‘bimodal (auditory/visual) attention and working memory task’) uitvoerden. Deelnemende kinderen werd gevraagd om zich te concentreren op één abstract figuur of een korte melodie, óf een combinatie van figuur en melodie, die gedurende vier seconden te zien en/of te horen was. Twee seconden daarna werd gevraagd, met ja/nee vragen, om zowel het beeld als de melodie terug te halen in het geheugen. Daarnaast werd gelet op reactietijd. Beide groepen kinderen reageerden even snel. Kinderen die muziekonderwijs volgden scoorden echter significant beter op de geheugenoefening, door aantoonbaar toegenomen hersenactiviteit. Ook was er een correlatie tussen ‘positief scoren op de oefening’ en ‘aantal jaren muziekonderwijs’: kinderen die langer muziekles hadden gevolgd scoorden significant beter op de oefening dan kinderen die korter of geen muziekles hadden gevolgd.

fMRI om de hersenactiviteit bij kinderen te meten tijdens een geheugenoefening

Er zijn meer voordelen voor kinderen die met muziek bezig zijn

Het bespelen van een instrument, maar ook zelf zingen en zelfs het luisteren naar muziek stimuleert het brein. Door deze activiteiten worden voortdurend nieuwe verbindingen in de hersenen gelegd, het ontwikkelt spraakfuncties en het helpt bij het herkennen van geluiden. Het luisteren naar muzikale beats geeft je kind ook betere rekenvaardigheden omdat het stimulerend werkt op het geheugen, aandacht en concentratie.

Een onderzoek aan de Universiteit van Helsinki liet al eerder zien dat muziekonderwijs de ontwikkeling stimuleert van vaardigheden rondom het herkennen en onderscheiden van klanken en op het gebied van de woordenschat. Een ander onderzoek liet al zien dat het gestructureerd aanbieden van muzieklessen diverse cognitieve functies verbetert, zoals het korte termijn geheugen, vaardigheden rondom het redeneren, plannen en het jezelf kunnen afremmen. Vaardigheden die uiteraard goed van pas komen in academische omgevingen.

Moet ieder kind nu op muziekles?

Ja. Nee.

Natuurlijk voegt het volgen van muziekles iets toe aan de hersencapaciteit en vaardigheden van kinderen, zoals bovenstaande onderzoeken laten zien. Wat dat betreft is het dus voor álle kinderen zinvol om deel te nemen aan muziekonderwijs. Maar kinderen moeten er vooral ook lol in hebben, of krijgen. De universele (wereld)taal van muziek spelenderwijs leren ontdekken.

En als het niet werkt, of nog niet werkt, dan kiest een kind vooral een andere hobby. Hoogstens kun je je kind periodiek prikkelen om eens een proefles te volgen, of een nieuw instrument te ontdekken. Je merkt vanzelf wel aan hem of haar of de wil er is om echt structureler muzieklessen te volgen. ‘Pushen’ werkt uiteraard contraproductief.

PS voor wie nooit de kans kreeg om muziekles te volgen

Altijd al muziekles willen volgen, maar nooit de kans gekregen?

Het is nooit te laat om te starten met muziekles.

Neuropsycholoog professor Erik Scherder vertelt: “Op een ochtend werd ik wakker en dacht ik ineens: het is nooit te laat voor die viool. Mensen van rond mijn leeftijd die voor het eerst een instrument gaan bespelen, krijgen namelijk extra activiteit in hun prefrontale cortex. En wie wil dat nou niet? Juist die cortex is bij veroudering een van de kwetsbaarste onderdelen van het brein. Muziekles houdt hem langer fit, waardoor het geheugen scherper blijft en het probleemoplossend vermogen op peil wordt gehouden.”

En laat je Erik Scherder aan het woord, dan gaat het ook al snel over kinderen. “Neem dat mooie Amerikaanse onderzoek bij kinderen die muziekles krijgen en die van hun 6de tot 9de werden gevolgd. Deze kinderen blijken over de hele linie beter te presteren. Hun hersenbalk, de verbinding tussen hun beide hersenhelften, is bij hen dikker geworden door het musiceren. Linker- en rechterhelft werken dus beter samen, wat hun brein flexibeler maakt. En nog meer goed nieuws: je hoeft er niet eens goed voor te zijn in muziek – áls je maar muziek speelt, dat is al voldoende. Onvoorstelbaar toch, dat het muziekonderwijs is wegbezuinigd in Nederland? Muziek is zó goed voor je algehele ontwikkeling. Het raakt je: muziek doet je verwonderen, verbazen, emotioneren, herinneren, het verbindt je met anderen. Muziek grijpt in op de diepste structuren in het brein. We leren het eerder dan taal: al in de buik van onze moeder veranderen onze ademhaling en hartslag zodra we daarbuiten muziek of gezang horen. Muziek is een psychofysiologisch oermechanisme van de mens.”

Bron bij de quotes van Erik Scherder: Psychologie Magazine

Deel je ervaringen

  • Heb jij vroeger zelf muziekonderwijs gevolgd, buiten de lessen op basisschool of middelbare school? Of volgt je kind nu muzieklessen?
  • Welke positieve effecten zie jij van het volgen van muziekonderwijs op de ontwikkeling van vaardigheden, bij jezelf of bij je kinderen?
  • Op welke manier(en) stimuleer jij je kinderen om muziek te luisteren en/of muziekinstrumenten te ontdekken?

Deel je ervaringen via de reacties.

Meer lezen

  • Ik schreef al eerder over mijn zoon Tijs die, na een aantal jaren fanatiek te kiezen voor voetbal, interesse kreeg in piano spelen. Zónder dat ik hem, als toetsenist, daartoe pushte; natuurlijk speelde ik wel eens samen met hem op de piano en kwam hij kijken bij optredens van mijn bands. Overigens voetbalt hij nog steeds 🙂 naast zijn piano- en bandlessen.
  • Ook schreef ik eerder een blog over Muziek leert je scherper waarnemen en bewuster nadenken.
  • Lees het volledige onderzoeksartikel van de Chileense Universiteit:

‘Muziek luisteren en spelen houdt ál onze breinnetwerken niet alleen actief, het versterkt ze ook. De muzieknetwerken blijken intensief verbonden te zijn met de taalgebieden, waardoor muziek ons taalgevoel kan stimuleren.’

– Erik Scherder

Meer financiering voor muziekonderwijs: bruggen bouwen tussen onderwijs, cultuur en zorg

Geschatte leestijd: 15 minuten.

Corona 2020. Het is óók de tijd van de overal opploppende webinars. Welk onderwerp ook door mijn hoofd schiet: er is een webinar voor, heb ik gemerkt. Zo volgde ik deze week een webinar-uurtje over én door Méér muziek in de klas. Het eerste door hen gegeven webinar, zo begreep ik, met een zeer goed gekozen eerste thema ‘Hoe regel je financiering voor méér muziekonderwijs’? Een verslag over Muziekakkoorden, passie, lokale fondsenwerving, commitment en stappenplannen.

Waarom neem ik deel aan dit webinar?

-> NB: Deze (persoonlijke) inleiding kun je ook overslaan: ga direct naar het verslag van het webinar.

Aanleiding

Ik ben, onder de vlag van Stichting Muziekids, al enige poos bezig met een lobby voor méér muziek in het ziekenhuis. Specifieker: méér muziek (opvang en beleving) voor kinderen en jongeren in het Amphia ziekenhuis in Breda. Om hen daarmee een leuke activiteit te bieden, opvang te bieden, afleiding en soms ook een beetje troost.

Éen van de onderdelen in deze lobby is het aangaan van lokale verbinding. Met de cultuursector, met het lokale bedrijfsleven, met serviceclubs én met het Bredase onderwijs.

Verbinding onderwijs, cultuur en zorg

Cultuur leeft, binnen de Bredase hogere, middelbare en lagere scholen. Er gebeurt uiteraard al een hoop als het gaat om cultuur, muziek, dans, toneel binnen het onderwijs in Breda. Dat realiseren en faciliteren is al een ‘goed doel’ op zichzelf, want er is altijd méér financiering nodig. Toch heb ik in de gevoerde gesprekken gemerkt dat er veel interesse en enthousiasme is om de culturele activiteiten in het onderwijs, en specifieker die op het gebied van muziek, te koppelen aan een voor de school extern goed doel als Muziekids; ‘méér muziek in het ziekenhuis’.

Scholen willen graag samenwerken met externe partners; er is vaak een wens tot samenwerking en verbinding. Het ‘met de school je inzetten voor een goed doel’ kan onderdeel zijn van lessen maatschappijleer, geeft leerlingen en studenten zicht op hun eigen rollen in de maatschappij. Het geeft een extra dimensie aan de cultuur- en muzieklessen: niet alleen muziek maken, maar muziek maken voor het goede doel.

Het ziekenhuis is daarnaast een voor veel scholen interessante maar ook minder goed toegankelijke omgeving. Een interessante samenwerkingspartner -maar hoe maak je verbinding, met welke insteek of welke activiteiten ga je samen aan de slag? ‘Muziek in het ziekenhuis’ legt die verbinding tussen zorgsector, cultuursector en onderwijs.

Veel kinderen en jongeren hebben niet zo’n beeld bij een ziekenhuis, totdat ze er zelf (of een broertje, zusje, ouder of familielid) in belanden. De omstandigheden zijn dan meestal niet ideaal, je bent ziek, je mist thuis, ja je mist zelfs school en je klasgenoten. ‘Muziekids Breda’ geeft scholen en leerlingen concrete tools om eens in een ziekenhuis rond te kijken zónder de directe lading van ‘ziek zijn’.

En meewerken aan een goed doel, fundraisen, samenwerken, geeft ook gewoon een goed gevoel. Haast iedere school organiseert jaarlijks ‘iets’ voor het goede doel; Muziekids in het ziekenhuis is dan een laagdrempelig project dat veel kinderen en jongeren (en hun ouders + docenten) aanspreekt.

Mijn doel deelname webinar

Mijn interesse werd gewerkt in het webinar ‘Money money money’ van Méér muziek in de klas. Een stichting die structureel muziekonderwijs nastreeft voor álle 1,6 miljoen basisschoolkinderen in Nederland.

Haast alle leerkrachten muziekonderwijs die ik in de loop der tijd in Breda heb gesproken zijn razend enthousiast om hun school te koppelen aan Muziekids Breda. Welk vak je ook als uitgangspunt neemt: er zijn koppelingen te maken met méér muziek in het ziekenhuis voor kinderen en jongeren. Maar tegelijkertijd hoor ik nog veel geluiden over de krapte waarin men werkt als het gaat om muziekonderwijs op school. Er is te weinig geld en daardoor te weinig uren, te weinig muziekdocenten, te weinig ruimte voor opleiding en training van nieuwe docenten die muzieklessen kunnen en willen verzorgen. Op veel scholen staat of valt het muziekonderwijs nog met één enthousiaste muziekgedreven docent. Ja, men wil het initiatief Muziekids graag ondersteunen met fundraising en bewustwording tijdens de lessen, maar tegelijkertijd is eerst extra financiering nodig.

Laat dit webinar nu net gaan over het regelen van extra financiering voor structureel muziekonderwijs voor alle basisschoolleerlingen. Mijn doel van deelname aan het webinar is om meer kennis op te doen over de financieringswijze(n) van muziekonderwijs. Om uiteindelijk te onderzoeken hoe we in Breda muziekonderwijs en Muziekids kunnen koppelen. Ofwel hoe we samen beter invulling kunnen geven aan de interessante crossover tussen cultuur, zorg en onderwijs. En: daarvoor gezamenlijk voldoende middelen uit de Bredase markt kunnen ophalen.

Met méér muziek in de klas uiteindelijk ook méér muziek in het ziekenhuis. Maar ook: Met méér muziek in het ziekenhuis een extra dimensie aan het muziekonderwijs op scholen.

Voordat we in de inhoud van het webinar duiken, nog even een snelle blik op de website van Méér muziek in de klas.

MuziekAkkoord

Hoe wordt muziekonderwijs normaliter gefinancierd? Méér muziek in de klas heeft al veel in kaart gebracht.

  • Er is een regeling van het Fonds voor Cultuurparticipatie, Cultuureducatie met Kwaliteit. Je kunt als school met een muziekonderwijsvraag naar een penvoerder stappen.
  • Soms zijn er gemeentelijke subsidieregelingen of een regeling op provinciaal niveau.
  • Er ligt financiering vanuit fondsen, bijvoorbeeld bij het VSBfonds. Dit fonds gelooft dat de werking van kunst en cultuur op het individu, collectieve effecten in de samenleving tot stand brengt.
  • Scholen kunnen zelf fondsenwervende acties organiseren, zoals een kerstmarkt of sponsorloop, waarmee geld wordt opgehaald voor bijvoorbeeld de aanschaf van instrumenten. Soms kunnen instrumenten worden geleend bij leerorkesten.
  • Natuurlijk is het slim om samenwerkingen op te starten met het theater of podium in de buurt van de school, met de muziekschool, het kunstencentrum, harmonie of andere muziekvereniging, of zijn zelfstandige vakleerkrachten muziek te betrekken bij het muziekonderwijs op je school.

Méér muziek in de klas heeft een vijfstappenplan ontwikkeld (zie verderop), met uitleg bij iedere te onderzoeken stap, om financiering voor méér muziek in de klas te realiseren. Bij alle stappen, fondsen, wervingsacties of projectfinancieringen wordt altijd gestimuleerd om externe partners te zoeken en betrekken, de kracht van samenwerking te benutten. Muziekids en het ziekenhuis kunnen bij uitstek natuurlijk fungeren als extra samenwerkingspartners.

Ik lees daarnaast:

De MuziekMatch is een financiële impuls voor regionale publieke én private partijen om samen te werken voor structureel muziekonderwijs op de basisscholen in de regio. De MuziekMatch is gekoppeld aan “Méér Muziek in de Klas Lokaal.” Voorwaarde is dat regio’s via de methodiek van Méér Muziek in de Klas Lokaal komen tot een MuziekAkkoord. De plannen waaraan de partijen zich in een MuziekAkkoord committeren kunnen financieel ondersteund worden vanuit de MuziekMatch.

Webinar financiering muziekonderwijs: money, money, money

Voor het online webinar, de eerste in een reeks aldus Méér muziek in de klas, is 45 minuten uitgetrokken. Voor de online start staat er al een chat open, waarin vanuit het hele land mensen zich voorstellen en melden dat ze met spanning wachten.

Woord en beeld combineren?

Hieronder zie je het volledige webinar in beeld. Open het op je ene device, en lees mijn verslag mee op je andere device. Enige multitask-skills zijn wel handig dan 🙂

Introductie

Het webinar is opgezet als een soort nieuwsuitzending, met presentator en gasten-aan-tafel die elkaar afwisselen. De gesprekken worden afgewisseld met filmpjes en korte ‘expert-interviews’; de experts komen regelmatig terug.

Het webinar, met de software van Webinargeek.com, start met een Infomercial van Méér muziek in de klas. Even voorstellen.

Jantien Westerveld

Vervolgens komt Jantien Westerveld, directrice van Méér muziek in de klas, aan het woord.

Enkele punten die zij aanstipt:

  • streef naar een integrale aanpak, doe het niet alleen maar betrek juist samenwerkingspartners
  • ondanks dat er financiering is voor muziekonderwijs, blijkt toch vaak extra geld nodig om losstaande projectjes en activiteiten te realiseren; het is dus goed om als school of schoolverband op zoek te gaan naar lokale binding en fondsenwerving
  • inmiddels bereikt Méér muziek in de klas al ruim 300.000 kinderen, zelfs 500.000-600.000 als je het bereik nog wat breder bekijkt. Tegelijkertijd is er nog een wereld te winnen en wil men álle 1.600.000 basisschoolleerlingen muziekonderwijs aanbieden.
  • projecten draaien om de inhoud van het muziekonderwijs, maar voldoende financiële middelen zijn ontzettend belangrijk, daarom juist dit webinar
  • er is nu een regioregeling in samenwerking met het ministerie; extra stimuleringsgeld onder de noemer Muziekmatch. De financiering is verdeeld als 1/3 door het rijk (vanuit de ‘MuziekMatch’), 1/3 lokaal (gemeente, provincie e.a.) en 1/3 uit private bronnen (scholen zelf, bedrijven, acties). De site vult aan: het bedrag dat wordt uitgekeerd vanuit de MuziekMatch is afhankelijk van het aantal leerlingen in de regio en is maximaal €70.000,-.

MuziekAkkoord

Er is breed maatschappelijk draagvlak voor muziekonderwijs in de klas, muziekonderwijs is zó wezenlijk belangrijk voor de ontwikkeling van kinderen. Kort wordt de lobby van professor en neuropsycholoog Erik Scherder aangestipt (‘toevallig’ ook ambassadeur van Muziekids, KH).

Het belang van goede lokale fondsenwerving wordt benoemd: het binnenhalen geld voor maatschappelijke doelen, zoals muziekonderwijs.

Online, op de site van Méér muziek in de klas, lees ik dat het in het MuziekAkkoord opgehaalde geld wordt besteed aan de behoeftes van de scholen, die staan centraal in het MuziekAkkoord dat wordt gesloten.

Het geld kan bijvoorbeeld worden besteed aan:

  • Personeel (inzet vakleerkracht, die bijvoorbeeld ook het leerkrachtenteam ondersteunt)
  • Materialen (instrumenten, lesmethode)
  • Deskundigheidsbevordering van groepsleerkrachten
  • Ruimte geschikt maken voor muziekles
  • Inkopen van aanbod van muziekaanbieders
  • Netwerkvorming en samenwerkingen met derden, zoals muziekverenigingen, maar ook private partijen
  • Inzet van een regionale projectleider of kwartiermaker of het opdoen of inhuren van expertise op het gebied van het werven van private gevers

Eerste experttips

Het lokaal ophalen van geld, hoe werkt dat nu? Hoe doen andere ‘fondsenwervers’ dat eigenlijk? Het webinar zoomt even uit naar de best practices in andere sectoren. Er zijn voorafgaand aan het webinar diverse experts geïnterviews, waarvan fragmenten in het webinar worden getoond. Achtereenvolgens delen Aaltje van Zweden (oprichter en bestuurslid van Papageno), Patty Nobrega (manager corporate partnerships bij het Concertgebouworkest) en Eline Danker (manager marketing, communicatie, educatie en fondsenwerving bij Artis) hun eerste tips omtrent fondsenwerving.

  • ga vooral verbinding aan met het lokale bedrijfsleven
  • praat vanuit je passie, dan wordt het makkelijker om mensen te betrekken en verbinden.
  • betrek je eigen netwerk, Linkedin, bestuursleden van de school of in je vriendennetwerk, spreek je buren aan, enzovoort.
  • bijt je er écht in vast

Ambassadeur Méér Muziek in de klas: Assen

De experts volgen elkaar in rap tempo op in het webinar. Mirjam Pauwels schuift aan, wethouder in Assen, stuurgroeplid van het MuziekAkkoord Drenthe en ambassadeur van Méér Muziek in de Klas Assen.

In juni 2019 is het MuziekAkkoord Drenthe getekend door alle Drentse gemeenten, de provincie en diverse partijen.

De tips van Mirjam:

  • streef naar betrokkenheid van andere bestuurders en gedeputeerden; hoe meer enthousiasme en verbinding hoe beter
  • zoek commitment bij alle partijen die betrokken (willen) zijn en organiseer dat rondom de inhoud: muziek maken op school
  • onderzoek ook welke bijdragen in natura kunnen worden geleverd
  • inventariseer lokale activiteiten rondom muziekonderwijs waar extra geld nodig is, hiermee krijg je grip op wát er georganiseerd kan worden en hoeveel geld daar voor nodig is
  • zoek lokaal naar mogelijkheden voor fondsenwerving, bij voorkeur in samenwerking met een ervaren professional. Lokaal fondsen werven werkt beter dan wanneer je het breed provinciaal probeert in te steken.
  • geld, tijd, inzet, deskundigheid en materialen die scholen zelf beschikbaar maken valt ook onder de noemer ‘privaat geld’ (om tot die benodigde 1/3 te komen)
  • sponsoring zorgt uiteraard voor geld, maar ook voor lokale betrokkenheid, dat is eigenlijk net zo belangrijk. Die betrokkenheid vergroot het netwerk en daarmee kansen op nieuwe sponsoring en financiering.

Het regelen van een MuziekAkkoord kost tijd. Het is ook niet een geheel nieuwe activiteit, hiervoor waren er natuurlijk ook al decennia met muziekprojecten in het onderwijs. Het MuziekAkkoord is wel nieuw binnen de omgeving Assen.

Drenthe heeft een Fonds op Naam opgericht, met een apart rekeningnummer en Anbi status, specifiek voor Meer muziek in de klas in Drenthe. De strategie rondom fondsenwerving staat nog wel in de kinderschoenen.

Doel voor de komende periode is nu ook om links te gaan leggen met andere relevante partijen. Denk daarin breed: de kinderopvang, ouders, muziekverenigingen, denk ook aan de lokale supermarkt en betrokkenheid in de wijk rondom de school. Hoe meer mensen overtuigd raken van het nut van muziekonderwijs, hoe meer partijen actief worden. En dat leidt uiteindelijk ook tot nieuwe financieringsbronnen.

Adhoc financiering vanuit fondsen en sponsoring is nodig voor allerlei activiteiten rondom muziekonderwijs, maar op welke manier wordt de lange termijn van het muziekonderwijs geborgd? Een lastiger vraag voor Mirjam, dat zit ‘m toch vooral in de cultuurinstellingen en financieringsprogramma’s als Cultuureducatie met Kwaliteit. Het vinden van een duurzame sponsor voor financiering van muziekonderwijs op de langere termijn is niet onmogelijk, maar toch vaak lastig.

In Drenthe wil men de komende periode lokale sessies met schoolleiders gaan organiseren. Centraal daarin staat de vraag ‘Wat heb je nodig vanuit de stuurgroep om méér muziekonderwijs op school aan te kunnen bieden?’ Dat moet de stuurgroep goede input geven om gericht financiering te zoeken.

Zevenaar cadeaukaart

Vervolgens wordt ingezoomd op een hele concrete fondsenwervende actie, namelijk de ‘Zevenaar cadeaukaart’. Joyce Mulder, ondernemer en lid van Ondernemend Zevenaar (de ondernemingsvereniging) vertelt over de nieuwe cadeaukaart -een pas- waar letterlijk geld opstaat dat de consument kan inzetten in allerlei participerende winkels. Van alle verkochte kaarten gaat 2% naar méér muziek in de klas; dat gaat jaarlijks een ‘behoorlijk budget’ opleveren.

Zevenaar kende al langer zo’n cadeaukaart, maar dat was een fysieke papieren kaart. Er was een project gestart om het gehele proces meer te digitaliseren. Vanuit de cultuurhoek kwam het idee om een deel van de (substantiële) omzet die de kaart oplevert aan een goed doel te besteden: muziekonderwijs.

Input van Joyce:

  • betrek altijd de lokale ondernemersvereniging bij muziekonderwijs
  • de cadeaukaart zorgt voor een mooie verbinding tussen ondernemer, consument en het lokale muziekonderwijs: iedereen raakt betrokken
  • doel is nu om zoveel mogelijk partijen te betrekken bij kaart; kaart kan je kopen in winkels, het wordt een mantelzorgcompliment, de gemeente geeft haar medewerkers de kaart als kerstcadeau, etc.
  • 2% klinkt wellicht als weinig, maar omdat het verspreidingsgebied van de kaart behoorlijk groot is verwacht men jaarlijks een substantieel budget voor meer muziekonderwijs
  • idee van de cadeaukaart is eenvoudig landelijk kopieerbaar (er zijn landelijk natuurlijk al vele cadeaukaarten in omloop, KH); ga lokaal het gesprek aan om deze te koppelen aan méér muziekonderwijs

Volgende ronde experttips

Na het voorbeeld van de cadeaukaart in Zevenaar komen opnieuw de experts aan het woord.

Een aantal aanvullende tips:

  • zorg ervoor dat je je verhaal kunt vertellen in 1 minuut, enthousiast (je ‘pitch’ moet op orde zijn)
  • investeer in de breedte van je netwerk
  • ga je in gesprek met mensen luister dan vooral ook goed: welke haakjes zijn er
  • vraag niet direct om geld, vertel je verhaal vanuit je passie; mensen raken enthousiast over de inhoud – wáárom is het nodig?
  • praat altijd over je project en de organisatie waarvoor je geld zoekt – altijd, overal

Huiskamer muziekvoorstellingen

Een volgend voorbeeld in het webinar van een creatieve actie die moet zorgen voor meer financiële middelen voor méér muziekonderwijs. Maarten Koolen komt aan het woord, ondernemer in Helmond en betrokken bij serviceclub Kiwanis. Via een speciale verjaardag die hij organiseerde voor zijn 90-jarige vader ontstond het idee van de huiskamer muziekvoorstelling voor méér muziekonderwijs in Helmond.

Kort komt het idee er op neer dat je via een speciaal ontwikkeld platform (Kiwancerto) een artiest kunt boeken die thuis, in ‘de huiskamer’, komt spelen. Artiesten zijn bijvoorbeeld bijna afgestudeerde studenten van het conservatorium, die zo een extra podium voor hun muziek vinden. Iedereen die een feest wil geven (jubileum, gouden bruiloft, speciale verjaardag etc.) betaalt bijvoorbeeld (stel, ter eenvoud van het rekenvoorbeeld) 1000 euro voor de artiest. Daarvan gaat gemiddeld 70% à €700 naar de artiest en 30% à €300 naar méér muziek in de klas.

Laatste ronde tips experts

Voor de laatste keer in het webinar komen de experts aan het woord. Want: hoe overtuig je nu een potentiële investeerder?

  • overtuig altijd met je hart, vanuit je passie
  • laat de urgentie zien, benoemd en toon aan dat er te weinig middelen zijn
  • maak het concreet, neem bijvoorbeeld de kinderen mee en laat hén het verhaal vertellen
  • werk met een duidelijk plan en een duidelijke doelstelling: hoeveel geld wil je voor welke activiteit(en) ophalen?
  • leg uit wat het verschil is dat men met het donatiebedrag maakt voor het succes van je project; zet de donatie om in concrete cijfers: ‘x euro levert x meer kinderen op die geraakt worden door muziek’
  • werk dus zoveel mogelijk met een planmatig verhaal, maar wel vanuit je hart gebracht

Tot slot: nog eenmaal Jantien

Als afsluiter van het webinar Money money money (ja, 45 minuten vliegen voorbij!) komt nog eenmaal directrice Jantien Westerveld aan het woord met enkele laatste tips.

  • wees altijd pro-actief; vertel je verhaal aan iedereen die het zou willen horen
  • investeer in de relatie: vertel niet alleen wat je komt halen, maar zeker ook wat je komt brengen: wat levert het de potentiële sponsor op?
  • maak de urgentie duidelijk
  • geef altijd aan dat je niet iedereen kunt bereiken, maar dat je wél inzet op gelijke kansen voor álle kinderen
  • haal extra kennis en voorbeelden op tijdens de landelijke Muziektafeldag (9 september, KH)
  • streef ernaar om zoveel mogelijk partijen lokaal te laten samenwerken: muziekschool, onderwijs, cultuur, bedrijfsleven. Het is niet ‘ieder voor zich’ maar maak met elkaar een financiële spaarpot om dit mogelijk te maken.
  • streven van Méér muziek in de klas is om over “4 jaar” álle kinderen toegang tot muziekonderwijs te geven, zowel in Nederland als in de overzeese gebieden

Mijn terugblik op het webinar

45 Minuten vliegen voorbij. Natuurlijk was dit webinar een eerste van velen, maar juist daarom goed dat er direct gekozen is voor een onderwerp dat vaak een sluitstuk vormt bij het maken van plannen: de financiering.

Goed vond ik om te horen dat Méér muziek in de klas samenwerking tussen partijen centraal stelt. Dat biedt naar mijn idee mooie kansen aan Muziekids, laten we beginnen in Breda. Elkaar niet zien als concurrent die in dezelfde financiële vijver vist, maar juist als partijen die elkaar kunnen versterken in het bereiken van gezamenlijke (kinderen betrekken bij muziek) én verschillende (school versus ziekenhuis) doelen. Ook Muziekids heeft de lokale cultuurcentra, ondernemers én de scholen nodig om voldoende middelen te genereren voor muziekbeleving in het ziekenhuis. In de praktijk van de laatste 10 jaar zetten al ontzettend veel scholen zich in voor Muziekids: er worden veel acties georganiseerd, Muziekids komt op scholen over de vloer, er wordt door muziekvrijwilligers op scholen muziek gemaakt, er wordt samen geld opgehaald.

Ik weet hoe moeilijk het is om een webinar van 45 minuten te organiseren. Alle complimenten dus voor Méér muziek in de klas! Er is goed nadruk gelegd op het stimuleren van het lokale commitment om geld op te halen. De expert-tips vond ik nog wat algemeen van aard; goed om eens te horen maar ook weer niet heel verrassend.

Wat ik wat miste in het webinar was de meer praktische aanpak: hoe begin je nu, als je muziekdocent op een school bent en enthousiast bent om de wijk en het dorp of de stad in te trekken? Wellicht dat het online stappenplan van Meer muziek in de klas daarbij helpt.

(Bron: Handboek Méér muziek in de klas)

Gelijktijdig met het webinar liep een online chat, waar ook druk gebruik van werd gemaakt. Veel zeer concrete en zinvolle vragen vlogen op volle snelheid door het computerbeeld; natuurlijk was het niet het moment om deze uitgebreid te beantwoorden, al waren meerdere moderatoren druk aan het reageren. Veel vragen ook over huidige financieringsstromen voor muziekonderwijs. Je aandacht verdelen tussen luisteren naar het webinar en het volgen van de chat is…best lastig. Wat zou het goed zijn dat achteraf alle vragen uit de chat online worden verzameld en stapsgewijs beantwoord. En dat mensen met dezelfde vragen, plannen en ideeën online bij elkaar worden gebracht om ideeën verder uit te werken!

Bruggen slaan tussen onderwijs, cultuur en zorg

Méér muziek in de klas.

Méér muziek in het ziekenhuis.

Het zijn twee mooie goede doelen, losstaand maar ook met zo’n grote overlap. Het gevoel bekruipt me enerzijds dat de doelen kort-door-de-bocht gezegd elkaars concurrenten zijn. Beide zoeken immers naar structurele financiering, landelijk en lokaal. Beide willen in de gunst van het lokale bedrijfsleven en andere mogelijke financierders komen; méér geld maakt méér mogelijk.

Anderzijds zie ik vooral veel ruimte voor samenwerking. Samen sterk(er). Vanuit de gelden van MuziekMatch kan juist samenwerking met een externe partij als Muziekids worden vormgegeven. Er liggen zulke mooie kansen om juist door samenwerking een brug te slaan tussen onderwijs, cultuur én zorg. Een extra dimensie te geven aan het muziekonderwijs op scholen, samenwerking te stimuleren tussen cultuurspelers, scholen én ziekenhuizen. De ziekenhuis’drempel’ voor kinderen en jongeren te verlagen, misschien ook wel minder ‘eng’ te maken, júist door op momenten dat ziekte níet speelt met cultuur, muziek, de omgeving van het ziekenhuis te verkennen. Muziekactiviteiten op school door te kopiëren naar het ziekenhuis, verbinding te leggen tussen klasgenootjes en hun zieke mede-klasgenoot, uitvoeringen te geven in de daarvoor geschikte ruimtes die de moderne ziekenhuizen bieden.

Financiering regelen voor muziekonderwijs is voor veel scholen denk ik een complexe hobbel. Waar begin je, wie krijgt er op school tijd voor, wie heeft de expertise om plannen te maken en schrijven, welke partijen betrek je. Ik kan me de vele vragen die leven op een school levendig voorstellen. Tegelijkertijd is Méér muziek in de klas een goede partij met veel expertise in huis en biedt Muziekids extra samenwerkingskansen. Vaak is het ook een kwestie van beginnen én doen.

Ik ga de uitdaging in Breda aan. Wie mee wil doen om deze brug samen met mij te slaan, is welkom zich te melden!

Deel je ervaringen

Waarom eigenlijk een verslagje van dit webinar? Ik geloof in kennisdeling. Ik geloof er in dat wanneer we al die nuttige kennis in artikelen, webinars, presentaties, workshops e.d. meer met elkaar delen, meer mensen nieuwe kennis opdoen en van elkaar kunnen leren. Het vergroot het effect van één op zichzelf staande activiteit.

  • Heb jij ervaring met muziekonderwijs? Werk je wellicht op een school en loop je rond met plannen voor uitbreiding?
  • Heb je wellicht al stappen gezet om lokaal financiering te regelen voor méér muziekonderwijs? Ben je de verbinding met lokale samenwerkingspartners en financierders al aangegaan?
  • Heb jij ook het webinar gevolgd? En wat vond jij er van?

Deel je gedachten en ideeën via de reactiemogelijkheid hieronder.

Meer lezen