Het leven wordt mooier als je de juiste toon weet te vinden

Het leven wordt mooi als je de juiste toon weet te vinden

Geschatte leestijd: 5 minuten.

Ik werd eergisteren, de laatste dag van april, getriggerd door de volgende spreuk die bij ons op de scheurkalender in de wc hangt:

Het leven is als muziek: het wordt mooi als je de juiste toon weet te vinden

Omdenken scheurkalender 2020

Muziek: centraal element in mijn leven

Zoals ik al vaker op deze site heb beschreven, speelt muziek sowieso wel een centrale rol in mijn leven. En dan bedoel ik enerzijds muziek luisteren, met een brede muziekinteresse; van Springsteen tot Anouk, van John Mayer tot Nick en Simon (ja echt!), van AC/DC tot jazz/fusion en van Melissa Etheridge tot Blof/Racoon en Chef’s Special. Maar anderzijds zéker ook zelf muziek maken, in mijn vaste bands OnCue (2019: 25 jaar!) en Tak & Band (sinds 2018). Ik speel dagelijks piano en repeteer -buiten corona tijden- wekelijks.

Coverband OnCue live on stage
Niets zo fijn als live op het podium, achter de toetsen

De laatste jaren is er nog een ander muzikaal element in mijn leven bijgekomen, namelijk het vrijwilligerswerk voor Stichting Muziekids. Een mooie combinatie van ‘muziek’ en ‘zorg’, waarbij kinderen en jongeren met muziek worden afgeleid in ziekenhuizen en zorginstellingen.

Muziek: pijnstiller in barre tijden

In de jaren dat ik moest leren omgaan met pijn, die na verloop van tijd als ‘vanzelf’ chronisch werd, heb ik altijd houvast gehad aan muziek. Op de momenten dat het moeilijk werd, pittig was, té pittig werd, kon ik altijd terugvallen op muziek. Mijn favoriete songs en playlists boden dan troost en afleiding. Koste wat kost ben ik zelf muziek blijven maken; dagelijks achter de piano en tijdens repetities met beide bands.

Had je daar dan energie voor?

Nee. Maar het was een overlevingsmechanisme. Blijkbaar komen er dan andere krachten vrij. Het blijven spelen hield me letterlijk op de been. En op een of andere manier die ik lang niet begreep, voelde ik ook letterlijk even wat minder pijn tijdens het muziek maken. Zowel bij repetities, als live op het podium.

Dikwijls lag ik tussen het spelen door, in de repetitieruimte of in de keuken van een of andere kroeg, gestrekt op de vloer. Even mijn rug ontlasten en de opkomende pijn niet voelen. Soms tot grote schrik van een kroegeigenaar, als ik vergeten was om dit vooraf aan te kondigen 🙂 Maar daarna kon ik toch weer 45 minuten verder. Eerst dacht ik dat het puur de adrenaline, de kick, van het live spelen voor publiek was. Maar hoe kwam het dan dat ik ook thuis tijdens het piano spelen voor ‘even’ minder pijn voelde?

  • OnCue en publiek live on stage tijdens Brabantse Wal Festival
  • OnCue live on stage tijdens Brabantse Wal Festival
  • setup van Koert on stage bij coverband OnCue: piano en Hammond
  • Koert op zijn favoriete plek achter de piano's bij OnCue coverband

Later ben ik de boeken van Erik Scherder gaan lezen en online video’s van zijn colleges gaan terugkijken. Nu snap ik het mentale en fysieke proces iets beter van wat er in mijn brein precies gebeurt tijdens het zelf muziek maken. Muziek maken leidt niet alleen af, het zorgt ook echt voor demping van pijnsignalen in je brein.

Iemand zei al gekscherend, ‘nou, dan moet je maar professioneel muzikant worden’… Tja, daar moet je dan wel voldoende talent voor hebben :-), en een ijzeren discipline om steeds beter te worden.

Maar goed, ‘muziek’ speelt bij mij dus een centrale rol in mijn leven en bij het leren omgaan met pijn. In het vinden van voldoende afleiding. En soms ook in het vinden van troost. Lees mijn blog over mijn ervaring in Den Haag 2016 maar eens terug…

Fasen in omgaan met chronische pijn

Voor mij is het proces van (leren) omgaan met chronische pijn als een muziekstuk dat regelmatig wisselt van tempo, ritme, toonhoogte en intensiteit.

Het chronische pijnproces wordt ook vaak vergeleken met rouwverwerking, waar ik me ook wel in kan vinden. Ik heb ook braaf alle subfasen doorlopen:

  • Ontkenning (die pijn gaat echt wel weer weg);
  • Woede (lazer op met die k%&!@* pijn!);
  • Onderhandelen (oké, als ik me drie weken volledig rustig hou, dan is daarna die pijn echt wel weg);
  • Depressie (wat moet ik in hemelsnaam nog doen om het minder te laten worden) en
  • Aanvaarding (goed, ik geloof dat dit het is en zo blijften nu…).

Ik benoem het ook bewust als léren omgaan met chronische pijn. Ik ervaar het ook echt als een proces dat je met vallen en opstaan héél langzaam leert. Een proces ook uit de categorie ‘Leven Lang Leren’, helaas…

Het chronische pijnproces zelf is als muziek

Muziek kent snellere en langzamer passages. Muziek kan hele vrolijke tonen en sferen hebben, maar ook sombere en duistere passages. Muziek brengt je in allerlei stemmingen.

Ik realiseerde me een tijdje terug dat het chronische pijnproces zelf ook een vorm van muziek is. Het is haast net als het (leren) spelen van een lang en ingewikkeld muziekstuk. In het begin lijkt het alles overweldigend en heb je geen idee hoe dat hele stuk onder de knie te krijgen. Wanneer je het opdeelt in kleinere stukken en vervolgens stap voor stap – en met het nodige geduld – de onderdelen benadert, wordt het steeds beheersbaarder en krijg je uiteindelijk meer grip op het complete stuk.

Het dealen met de pijn, het worstelen en strijden met de pijn, het berusten in pijn (‘accepteren’ heb ik altijd een vreselijke term gevonden) gaat in langzame en soms snellere fasen. Wanneer je aan het begin staat lijkt het alles overheersend en is nauwelijks te bevatten wat er gebeurt. Het ene moment heb je het zwaar en is de pijn te pittig om mee om te gaan, het andere moment gaat het toch een stukje beter en zit je in een positievere flow. Vorder je in het proces, dan krijg je meer grip op wat wel en niet werkt en hoe je een nieuwe balans krijgt. Zo makkelijk als ik het nu opschrijf is het in de praktijk uiteraard niet; die ritmes wisselen elkaar continu af, gedurende het jaar en jaar in jaar uit. Als een doorlopende cadans, waar je helaas vaak toch weinig invloed op hebt. Maar de manier waarop je je in die cadans beweegt, daar heb je zeker – stap voor stap en met geduld – wél invloed op.

Uiteindelijk gaat het bij omgaan met chronische pijn vooral ook om het ‘vinden van de juiste toon’.

Maar, laat ik het niet ontkennen, ook om het vinden van de juiste medicatiebalans :-). Want die medicatie heeft ook altijd meegeholpen natuurlijk, en nog steeds. Ik kan wel een mooi verhaal schrijven over de werking van muziek op pijn, maar ‘muziek’ is natuurlijk maar één van de elementen die meehelpen in het leren omgaan met chronische pijn. Wel een heel mooi en positief element.

Deel je ervaringen

  • Heb jij ook zo’n rode draad, zo’n vast element in je leven, dat je houvast biedt en telkens weer terugkomt?
  • Heb jij ook chronische pijn, of een andere chronische ziekte, en in de loop der tijd ervaring opgedaan hoe hier mee om te gaan?

Ik ben nieuwsgierig, laat me via de reacties weten waar jij telkens opnieuw je energie uit haalt.

Lees meer

  • Meer weten over OnCue, Tak & Band? Lees de startpagina over Muziek. En ja, als je zorgt voor een nieuwe boeking voor een van ‘mijn’ bands, dan biedt je dus eigenlijk een stukje muziektherapie! 😉
  • Ook periodiek geïnspireerd worden door leuke en prikkelende Omdenken quotes?
Méér muziek in je huis - ouderwetse grammofoonspeler

Méér muziek in je huis: tips en tools

Geschatte leestijd: 7 minuten.

In deze bijzondere tijden van corona zie ik zo af en toe ook positief nieuws voorbij komen. Bijvoorbeeld een ideeënbox van Méér muziek in de klas over hoe je juist nu ook thúis meer muziek in huis kan halen. Of een overzicht van Muziekids hoe je kinderen ook virtueel kunt laten meegenieten van muziek en zelf muziek maken. Ook ik zet een aantal mogelijkheden op een rij om méér muziek in je huis te brengen.

Online muziekles

Zit je zelf, of zit je kind, op muziekles? Fysiek bij elkaar komen zit er nu nog even niet in, hoewel de richtlijnen weer aan het veranderen zijn. Maar je kunt wel navragen of de muziekdocent ook lessen online geeft. Dat gaat voor een aantal instrumenten en op een aantal niveaus eigenlijk ook prima. De docent kan -net als wanneer je fysiek bij elkaar bent- stukjes voorspelen die je vervolgens naspeelt. Je kan online dieper ingaan op achterliggende muziektheorie, je kan samen je voorkeursmuziek uit gaan zoeken, toonladders of vingerzetting oefenen…eigenlijk zijn veel onderdelen van je normale muziekles ook virtueel prima te doen. Misschien een idee om ook in de post-corona tijd een deel van de muzieklessen online aan te gaan bieden? Scheelt iedereen weer heel wat reisbewegingen én tijd.

Tip: zoek op YouTube maar eens op ‘online muziekles’!

Tijs krijgt online muziekles piano tijdens de corona periode
Muziekles met je juf via de iPad en smartphone

Maak samen een Line Rider

Een wát? Een Line Rider. Gebaseerd op een computerspelletje van een aantal jaren terug (de hype was rond 2006), heeft iemand een doorlopende tekening gemaakt op de vijfde symfonie van Beethoven. Eén of meerdere kleine poppetjes ‘rijden’ in vloeiende bewegingen over doorgetrokken en onderbroken lijnen, op de maat van de muziek.

De Line Rider app, waarmee je zelf tekeningen kunt maken, is voor een paar euro te downloaden in de App stores. OK, het vergt wat oefening (het schijnt dat onderstaand Beethoven filmpje in +/- 3 maanden is gemaakt), maar het dwingt je om spelenderwijs héél goed naar de muziek te luisteren. En er zijn -uiteraard- diverse online tutorials te vinden.

Online lesmateriaal van TeachRock

Voor iedereen met een interesse in muziek en Amerikaanse artiesten heeft TeachRock een enorm aantal muzieklessen gratis toegankelijk online staan. Het lesmateriaal is geschreven voor muziekdocenten op lagere, middelbare en hogere scholen in de US, maar sowieso leuk om te bekijken en de lessen te volgen. Via de lessen krijg je ook inzicht in achterliggende gedachten van songwriters, beter inzicht in de lyrics, etc. Je kan zoeken op o.a. leeftijd, genre of lesniveau. Het materiaal bestaat al langere tijd, maar is in corona-tijd helemaal relevant, nu duizenden muziekstudenten vanuit huis muziekles proberen te blijven volgen. E Street Band gitarist Steven Van Zandt, aka Little Steven, is founder van TeachRock en in de founder’s board zitten o.a. Jackson Browne, Martin Scorsese, Bono en Bruce Springsteen.

Bezoek de Online Muziekstudio van Muziekids

Wil je weten hoe je muziek kunt maken op afstand van elkaar? Stichting Muziekids inventariseerde al eerder een aantal apps en online mogelijkheden om samen muziek te maken. Van een Chrome music lab tot beatboxen en van Ableton live online tot ukelele spelen.

Steun je Stichting Muziekids, dan ondersteun je de muziekactiviteiten van de muziekstudio’s in de ziekenhuizen en kinderklinieken waar Muziekids normaal gesproken actief is. En in deze corona-tijd maakt men samen met de patiëntjes op afstand, online, muziek!

Spotify family abonnement voor méér muziek in je huis

Je bent vast al wel bekend met Spotify, de muziek-streamingdienst waar je gratis, of voor een vast bedrag per maand, digitaal kunt luisteren naar je favoriete muziek. Wil je graag specifieke nummers luisteren en zónder advertentieonderbrekingen, kies dan voor een betaald abonnement. Je kan dan onbeperkt muziek downloaden en nummers ‘skippen’.

Wist je dat Spotify ook een family-abonnement biedt? Voor €14,99 per maand (kosten: april 2020) kun je tot 6 Premium accounts instellen voor gezinsleden die op hetzelfde adres wonen, zodat iedereen lekker naar zijn eigen favoriete muziek luistert. Ook kun je een ‘Family Mix’ gezinsaccount (laten) samenstellen, gevuld met ieders favoriete muziek.

‘Samen een uurtje Spotifyen’ is een hartstikke leuke bezigheid voor een druilerige zondagmiddag -of juist samen van muziek genietend tijdens de maaltijd in de doordeweekse avondzon. Ook leuk trouwens voor feestjes -zodra het week kan-, om de muzieksmaak van je vrienden beter te leren kennen!

Bewegen op muziek

Dansen op muziek maakt je niet alleen alerter, maar verbetert ook je mobiliteit, coördinatie en stabiliteit. Maar bovenal is het bewezen dat dansen op muziek je gelukkig(er) maakt. 

Met bewegen op muziek sla je twee vliegen in één klap: even lekker je energie kwijt door te bewegen én dat doen op je favoriete muziek. Online zijn er duizenden (instructie)filmpjes te vinden met praktische tips om samen méér muziek je huis in te halen en lekker te bewegen op muziek. Ideaal als activiteit als de energie even ‘laag’ is, na een stevige concentratie vergende werkmiddag of studie-uur…of juist als er tevéél energie in huis is en je jezelf -of je kinderen- even wilt ontladen.

Muziek verbindt en dat is duidelijk merkbaar. Mensen bewegen enthousiaster mee als er muziek op staat. Het stimuleert herinneringen én je brengt er vaak een gesprek mee op gang. Het zijn fantastische momenten.

Bewegen met ouderen, Sport Nederweert

Tip: Praktisch handboek + cd, met 15 uitgewerkte bewegingsspelletjes, bedoeld voor iedereen die met jonge kinderen werkt in de leeftijd van 3-8 jaar:

Zelf muziekinstrumenten maken

Zet een paar pannen van verschillende grootte bij elkaar, pak twee houten pollepels en zie daar: je hebt een zelfgemaakt drumstel in huis. Maar het kan uitgebreider: in 5 minuten een fluitje maken van een tak, een ‘timpani’ drum maken van plastic flessen, een trompet van rietjes en karton en de gevorderden onder ons maken zelfs een eigen kazoo, gitaar of houten cajon.

Eenvoudig en leuk om te doen, je bent een paar minuten, uurtje of middagje aan het knutselen én hebt een leuk eindresultaat dat je vervolgens kan leren bespelen.

Je eigen muziek produceren: DAW software

Ben je al wat langer bezig met zelf muziek maken dan bestaan er tegenwoordig veel mogelijkheden om je eigen muziek ook op te nemen, of met een computer en software zelfs digitaal muziek te componeren. Deze corona-tijd-van-veel-in-huis-zijn is het ideale moment om je verder te gaan verdiepen in de talloze mogelijkheden die de productie-software (DAW genaamd, Digital Audio Software) biedt.

DAW software is er uiteraard in allerlei soorten en maten. Van gratis programma’s als Cakewalk by Bandlab, Garageband en ProTools tot geavanceerde programma’s (tot een paar honderd euro) als Reaper, Ableton Live, ProLogic of Steinberg Cubase. Let op: sommige daws zijn alleen bruikbaar op bepaalde operating systems (bijvoorbeeld alleen voor Apple, of alleen voor Windows), terwijl er ook software is die op verschillende systemen draait. Welke software je ook kiest, neem er de tijd voor want de mogelijkheden zijn vaak ontzettend uitgebreid. Dat biedt veel opties om je muziek in elkaar te zetten, maar kan in het begin ook flink frustreren omdat je door alle knoppen het bos niet meer ziet of beginnersfouten maakt. Gelukkig zijn er voor elk systeem veel online tutorials te vinden.

Leestip: Beste DAW software in 2020

Beleef je favoriete concert en/of muzikant opnieuw: méér live muziek in je eigen huiskamer.

Meer vrije tijd dan normaal? Of ben je juist hard aan het werk en ’s avonds toe aan wat muzikale ontspanning? Zet in plaats van de reguliere televisie eens een concertfilm of -documentaire op van je favoriete muzikant. Bij uitstek een manier om even helemaal ondergedompeld te worden in de muziek en te ontspannen.

Uiteraard heeft Netflix een aantal concertregistraties online staan, maar ook diverse mooie muziekdocumentaires. Zo bekeek ik -uiteraard- al ‘Springsteen on Broadway’, maar ook ‘Gaga: five foot two’, ‘Keith Richards: under the influence’ (práchtig!) en ‘Avicii: true stories’.

YouTube staat bomvol kwalitatief hele fraaie (of soms muzikaal of beeldtechnisch haperende) ‘Full concert’ concertregistraties van vrijwel iedere muzikant. Maar vaak ik ook de officiële internetpagina van je favoriete muzikant een goed startpunt voor veel gratis live beeldmateriaal.

Door het coronavirus treden muzikanten op dit moment nergens meer op. Om dit enigszins te compenseren zetten veel artiesten eerdere concertregistraties live, via hun site of via de social kanalen. Daarnaast treden ze nu wél online live op, vaak via hele interessante ‘back-to-basics sessies’ vanuit hun eigen huis. Ook leuk, voor wie van klassieke muziek houdt, zijn de dagelijkse concertuitzendingen van de European Concert Hall Organisation (dagelijks dus, om 20:00, via de Facebook pagina’s van aangesloten zalen).

Ook interessant: 3voor12 concertregistratiesvideoplatform Koninklijk Concertgebouwarchieven van TivoliVredenburg

Muziek met je jonge kinderen: Muzido

Wil je samen met je baby, dreumes, peuter of kleuter thuis meer muziek maken? Start dan bij de Muzido spelsuggesties met bijbehorende liedjes (en mp3’s om gratis te downloaden). Muzido staat voor MUZIek DOe je samen. Samen met je jonge kind muziek maken is niet alleen heel leuk, maar ook leerzaam én goed voor de ontwikkeling van je kind.

Kijk voor de 0 tot 4 jarigen ook eens bij Muziekidee en voor de kleuters bij Aan de slag. Eerder schreef ik al over het werk van MuzieKanjers in Breda en omgeving. Leuke muzieklessen met je (kleine) kind op schoot, voor als het na corona weer live bij elkaar kan!

In 2013 was er zelfs een ‘Jaar van Muziek met het Jonge Kind’. Dat zou er toch gewoon ieder jaar moeten zijn?!

Deel je eigen ‘méér muziek in je huis’- ervaringen

  • Heb jij een leuke manier gevonden om méér muziek je huis in te halen? Deel je tip via de reacties hieronder en ik voeg de mogelijkheid toe aan het overzicht op deze pagina!

Meer lezen over muziek

Een kind aan het zingen in de microfoon

Muziek leert je scherper waarnemen en bewuster nadenken. Over de ‘kracht van muziek’.

Geschatte leestijd: 6 minuten.

Als ik me onrustig voel, of verdrietig of boos, luister ik naar muziek. Het maakt me blij, rustig en ontspannen. Muziek voelt als thuis.

Stella de Geus, finalist The Voice Kids 2017

Kindermuziekweek

Van 27 maart tot en met 5 april is het weer Kindermuziekweek. De bedoeling van deze week is om overal in het land muziekoptredens te verzorgen voor kids. Om kinderen te activeren voor muziek, maar ook om lekker te kijken en te inspireren. Het corona-virus gooide ook hier roet in het eten, maar de organisatie van de week bouwde het programma razendsnel om tot online programma. Met o.a. energizers, workshops over verschillende instrumenten, optredens van o.a. Dirk Scheele, Youtube filmpjes, danssessies en dagelijkse voorleesmomenten met lezen op muziek.

Ik vind dat fenomeen ‘de dag van’…’de week van’…’de maand van’ een beetje aan kracht inboeten de laatste tijd. Iedere dag is het wel weer een dag van een specifiek thema. Alle thema’s schreeuwen om aandacht, om online deelname, om succesvolle social campagnes. Ik heb het idee dat veel mensen een beetje “dag van…”-moe zijn. Voel jij dat ook? Laat het me weten, via de reacties.

Maar, opportunisme is mij niet vreemd, deze “Muziek-tiendaagse” vind ik toch zeker de moeite waard. De kracht van muziek voor kinderen is zo sterk, en zo universeel…muziek kan voor kinderen (en volwassenen) in deze onzekere tijden zéker een instrument van troost en ontspanning zijn.

Wat is nu precies die kracht van muziek?

“Muziek is voor mij Leven en Vrijheid”, zegt FunX radio dj Fernando Halman in de Kindermuziekweek-special. “Soms kun je een gevoel niet in woorden omschrijven, maar kan muziek het perfect weergeven. Ik vind het betoverend als akkoorden van muziek samensmelten met de tekst die er op wordt gezet. Dan heb je een legendarisch nummer”.

Door muziek te maken, bijvoorbeeld via muziekonderwijs, ontwikkelen kinderen de topfuncties van hun brein, waardoor ze niet alleen beter gaan rekenen en schrijven, maar ook doordacht zullen handelen in hun dagelijkse leven. Kinderen raken ontroerd door muziek, ontspannen, of juist heel blij. Luisteren naar een concert, klassiek of pop, is voor kinderen een actief proces. Kinderen worden verrast, horen voor hen nog onbekende klanken en kunnen allerlei verschillende beelden ontwikkelen bij het luisteren van die muziek. Het leert hen scherper waarnemen en bewuster na te denken over wat ze horen en ervaren.

Wat gebéurt er in je brein als je muziek maakt?

Het bespelen van een instrument of het zingen in een koor is niet alleen leuk om te doen. Het is ook ontzettend gezond. Het geheugen verbetert en het probleemoplossend vermogen ontwikkelt. Op jonge leeftijd zorgt het bespelen van een instrument ervoor dat de verbindingen tussen taalgebieden in het brein verbeteren. Dit komt doordat de linker- en rechterhelft van de hersenen beter met elkaar samenwerken. En dat is ook weer belangrijk voor de interactie tussen emoties en het gedrag.

Dopamine, oxytocine: er gebeurt van alles in je lijf bij muziek

Als je muziek luistert worden onder andere diverse motorische gebieden in de hersenen actief. Hierdoor willen we graag bewegen op muziek. Ook wordt het stofje dopamine aangemaakt, dat zorgt voor een gelukzalig gevoel. En als we muziek maken in groepsverband dan komt de stof oxytocine vrij. Dit is ook een geluksstofje dat zorgt voor een gevoel van saamhorigheid. 

In 2019 en 2020 werd bekend dat patiënten minder pijn ervaren door muziek te luisteren. Ook is er minder pijnmedicatie nodig als patiënten muziek luisteren, voor, tijdens en na een operatie.

Motoriek, sensoriek, emotie, cognitie: muziekspelen is een supercombinatie van alle factoren.

Neuropsycholoog Erik Scherder

Mijn kinderen en muziek

Ik heb zelf een muzikale jeugd gehad. Ik schreef er al eerder over, maar met een vader die dirigent was en muzieklessen (AMV, Algemene Muzikale Vorming) gaf ging dat eigenlijk vanzelf. Er is nooit gepusht, maar muziek luisteren en maken hoorde er gewoon bij. Als vanzelf ging ik na de algemene muzieklessen een instrument bespelen. Later koos ik bewust voor piano en synthesizer en begon mijn leven als (amateur)muzikant. Ik heb daar ontzettend veel profijt van gehad. Nu nog, want: muziek maken verlaagt tijdelijk mijn (chronische pijn)beleving. Hoe letterlijk wil je de kracht van muziek ervaren!

Mijn kinderen heb ik ook nooit gepusht om iets met muziek te gaan doen. Van kleins af aan zingen en dansen ze er al op los. Om één of andere reden ontwikkelde ik in de loop der jaren een zangblokkade, maar met mijn kids zette ik die tijdelijk opzij. Als er verder geen toeschouwers waren, tenminste. Regelmatig ging ik met een van de kinderen achter de piano zitten, lekker even ‘rammen op de toetsen’. In latere jaren kwam er huiswerk bij vanuit de muziekles op school en gingen ze serieuzer oefenen. Maar tot voor kort had geen van de drie ambitie om écht iets met het leren van een instrument te gaan doen.

Piano en bandles bij The Loads, onze overburen

Totdat Tijs uit het niets zei ‘Pap, ik wil op pianoles. En dan niet van die klassieke piano, maar zoals jij dat doet, op dat keyboard (synthesizer) of iets met een band’. Dat gaat wel vaker zo met Tijs; een hele tijd hoor je hem er weinig over, pushen heeft ook volkomen geen zin (los van dat ik nooit heb wíllen pushen), en opeens komt hij er mee. En dan zal het ook gaan gebeuren 😉 Van mij had het uiteraard ook gitaar, saxofoon of drums mogen zijn, maar natúúrlijk is het leuk dat hij kiest voor mijn favoriete instrument -en ook wel zo praktisch…

Ik heb hem, na een eerste aanzetje vanuit mij, laten uitzoeken hoe dat werkte bij de Nieuwe Veste (de ‘culturele markthal’ in Breda, mede dus muziekschool). Zij bleken een heel mooi combiprogramma te hebben waarbij je wekelijks een halfuur piano/synthesizer les hebt (alleen of in duo) en direct daarna een halfuur bandles. Gewoon, samenspelen vanaf moment 1…ideaal. Samen muziek maken leert je luisteren naar anderen, nadenken over welke rol je hebt in een groep en welke partijen daar bij passen. De lessen bleken ook nog eens bij ons aan de overkant gegeven te worden, in Nieuwe Veste-dependance The Loads. Ideaal x2.

Nieuwe Veste-docente Karina (Rombouts) is creatief in Corona-tijd, want de lessen gaan gewoon door, online. Met een verbinding via videobellen krijgt Tijs alsnog virtueel les, zodat hij vooruit blijft gaan. Alleen het bandgedeelte staat logischerwijs even stil.

Pianoles in corona-tijd: de pianojuf via je smartphone

Ik vind het fantastisch te zien dat in ieder geval één van mijn kids de kracht van het zélf maken van muziek kan ervaren. De andere twee hebben andere creatieve of sportieve hobby’s, zoals dansen en zingen, en dat is uiteraard ook prima.

Muziek als afleider voor kinderen in ziekenhuizen

Ik heb er al meer over geschreven maar een heel bijzondere manier van het toepassen van die ‘kracht van muziek’ gebeurt bij Stichting Muziekids. Met muziek in ziekenhuizen en zorginstellingen willen zij zo veel mogelijk kinderen en jongeren afleiden en soms ook troost bieden. Het inzetten van muziek als het even niet, of helemaal niet, lekker met je gaat. Op momenten dat je opgenomen bent en er weinig te beleven valt in het ziekenhuis komen muziekvrijwilligers bij je aan bed of loop je zelf naar de studio, waar mogelijk. Lekker even een halfuurtje of uur geen patiënt zijn, maar gewoon kind. Samenspelen met andere leeftijdsgenoten, onder begeleiding en aansporing van muziekprofessionals.

Muziekids biedt eigenlijk een jaarrond-Kindermuziekweek. Muziek geeft kinderen voor even dat gevoel van ‘geborgenheid’, biedt afleiding als kinderen hun ‘thuis’ missen. En dat gebeurt inmiddels op steeds meer locaties in Nederland. Het doel is om op iedere locatie waar Muziekids actief is of wordt, zoveel mogelijk dagdelen actief te kunnen zijn met muziek. Ieder dagdeel heeft -uiteraard- een kostprijs (instrumenten, reiskosten, vrijwilligerskosten, salariskosten van de studioleiders, etc.).

Méér muziek voor méér kinderen op méér (ziekenhuis)locaties

Heb jij een goed idee om een fundraising actie op te starten voor Muziekids? Zodat steeds méér kinderen overal in Nederland jaarrond die kracht van muziek kunnen ervaren? Heb jij toegang tot fondsen, subsidies of werk je voor een werkgever die kinderen in ziekenhuizen kan ondersteunen? Leg contact en ik ga je koppelen aan Muziekids!

Lekker even drummen in de Muziekids muziekstudio in de KinderKliniek Almere

Deel jouw ervaringen

  • Heb je zelf ervaring met de kracht van muziek? Wanneer heeft muziek jouw geholpen op mooie of droevige momenten? Welke bijzondere herinneringen heb jij bij muziek?
  • Volgen jouw kinderen muziekles, op school en/of via een particuliere docent of muziekschool? Welke keuzes gingen daar aan vooraf? En treden ze ook wel eens live op?

Meer lezen?

Niets zo fijn als een live publiek laten genieten van jouw live muziek

De (genees)kracht van muziek

Geschatte leestijd: 5 minuten.

Dit gastblog is geschreven door Saniya Ozir en verscheen eerder op PsyBlog. Omdat het mooi ingaat op wetenschappelijk onderzoek naar de kracht van muziek, neem ik het hier op.

Na het behalen van een certificaat in de Sociale Psychologie, volgt Saniya de opleiding Toegepaste Psychologie. Daarnaast is ze druk bezig met het opdoen van allerlei soorten werkervaring, het ontplooien van haar interesses en het verder ontwikkelen van haar persoonlijke kwaliteiten. Saniya heeft veelzijdige interesses voor onder andere vormgeving, fotografie, schrijven (zowel zakelijk als creatief schrijven en het kunstzinnig schrijfschrift op zichzelf staand, lees: schoonschrijven), lifestyle, de beauty & fashion industrie, meditatie, voedingsleer, marketing, wetenschap, psychologie en cultuur in de breedste zin van het woord; muziek, dans, eten, taal, landen, religies en etniciteiten. 

Er is een reden voor het feit dat koeien meer melk produceren wanneer men Mozart voor hen afspeelt. Het is geen toeval dat planten beter gedijen wanneer er muziek op de achtergrond te horen is. Het beweegt ons, ontroert ons, motiveert ons, roept bepaalde associaties en herinneringen op: het vertelt een verhaal. Het komt voor in alle culturen over de hele wereld… muziek, het is de enige kunstvorm waarvoor dieren en zwakzinnigen zo gevoelig zijn.

Het maken en/of beluisteren van muziek kan erg amuserend zijn en heeft ook nog eens vele voordelen. Deze zijn grotendeels onzichtbaar voor het oog, maar hebben een mentale, psychologische en soms zelfs spirituele uitwerking. Als baby zijnde konden we al vanaf onze vijfde maand reageren op ritmiek. Dit is veelzeggender dan het gesproken woord. De invloed van muziek op ons humeur is in het hedendaagse leven nummer één reden waarom men naar muziek luistert. Als emoties niet geuit worden kan depressie, angst of agressie een gevolg zijn. Muziek is een algemeen geaccepteerd middel om dit te uiten. Naast dat je er muzikaler van wordt, zorgt het ook voor minder voor de hand liggende capaciteiten zoals een versterkt immuunsysteem, een toename van je visuele behendigheid en een hogere tevredenheid over je dagelijkse bezigheden op fysiek en relationeel gebied, doordat het mensen samenbrengt en zij zich met elkaar synchroniseren.

Onderzoeksresultaten

Volgens medische onderzoekers kan muziek ook een geneeskrachtige werking hebben. Het beïnvloedt de hersenen dusdanig, dat er stoffen aangemaakt worden die voor genezing kunnen zorgen. Uit een onderzoek van Lombard uit 1887 bleek namelijk dat het menselijke zenuwstelsel reageert op muziek. Later werd duidelijk dat de endocriene klieren in ons lichaam (onder meer de hypofyse en de schildklier), door de muziek meer secreten (hormonen) afscheiden. De klieren geven deze hormonen direct af aan het bloed. Bekend is dat veel ziektes worden veroorzaakt door tekorten van deze secreten. Op basis daarvan kan men concluderen dat er door de verhoogde hormoonproductie, diverse ziektes kunnen worden voorkomen. Onder andere epilepsie, hysterie en allerlei andere zenuw- en hersenziekten bleken gedeeltelijk tegengehouden te kunnen worden door muziek. Het geheugen kon terugkeren, verlamde spieren werden opnieuw geactiveerd en tijdelijke zwakzinnigheid werd uitgebannen.

Belangrijke rol bij rehabilitatie

Daarnaast toont een onderzoek van Tsai uit 2013 aan, dat muziek een belangrijk rol speelt in de rehabilitatie na een beroerte. Ongeveer 60% van de mensen die een beroerte hebben ondergaan, houden schade over in de visuele delen van de hersenen. Als gevolg hiervan kan men lijden aan ‘visuele verwaarlozing’. Dit houdt in dat er een bewuste gewaarwording van ‘zicht’ verloren gaat aan de tegenovergestelde kant waar de hersenbeschadiging heeft plaatsgevonden. Mensen die veel naar muziek luisteren, zouden een grotere kans hebben dat hun zicht terugkeert volgens het onderzoek.

Zo toont ook wetenschappelijk onderzoek aan dat een goede melodie kan zorgen voor herstel van allerlei medische kwalen en klachten van psychosomatische aard (fysieke klachten door een mentale oorzaak). Het kan helpen bij hartproblemen, door een verhoogd hartritme te laten zakken, steun bieden bij onzekerheden, een te hoge bloeddruk laten dalen en zorgen voor een vermindering van stress, doordat de afgifte van het stresshormoon cortisol wordt verlaagt en het beloningssysteem wordt geactiveerd.

Verbindende rol

Ook een neurologisch onderzoek van Gottfried Schlaug heeft aangetoond dat er allerlei positieve uitwerkingen in de hersenen plaatsvinden. Bij kinderen die musiceren, wordt de verbindingsbalk tussen de beide hersenhelften (het corpus callosum) groter. Die hersenhelften gaan daardoor vervolgens beter met elkaar communiceren. Daarnaast neemt de ontwikkeling van het empathische vermogen toe, doordat de overbrugging van de voorkant naar achteren (orbitofrontaal), gestimuleerd wordt en dit is een enorm belangrijk gebied voor de sociale cognitie. Bij musici zie je het volume van dit soort baansystemenen sterk toenemen. Breinwetenschapper Erik Scherder signaleert ook gunstige effecten van muziek. Hij vertelt dat muziek luisteren en spelen onze breinnetwerken niet alleen actief houdt, het versterkt ze ook. De muzieknetwerken blijken intensief verbonden te zijn met de taalgebieden, waardoor muziek ook ons taalgevoel kan stimuleren

Muziektherapie

Als we kijken naar de uitkomsten van de bovengenoemde onderzoeken is het geen wonder dat muziektherapie wordt toegepast. Muziektherapie (ook wel melotherapie genoemd), is een vorm van preverbale psychotherapie, waarbij muzikale middelen therapeutisch worden ingezet, om verandering, ontwikkeling, stabilisatie of acceptatie te bewerkstelligen op emotioneel, gedragsmatig, cognitief, sociaal of lichamelijk gebied. Er zijn twee technieken te onderscheiden: de actieve techniek waarbij men zelf muziek maakt en de receptieve methode, waarbij er naar muziek geluisterd wordt.

Geluidsgolven en hun effect

Achtergrondkennis over de opbouw van muziek, geeft wellicht beter inzicht over het inzetten van muziek op de psychologische werkvloer. Tegenwoordig zijn er bepaalde soorten muziek die specifiek gemaakt zijn voor meditatie of ter stimulans van het positief denken.  Deze worden isochronische tonen genoemd en maken gebruik van alfa-, bèta-, thèta-, delta- en gamma-golven of frequenties om zo toegang te verwerven tot bepaalde delen van de hersenen.  Nadat de geluidsgolven door onze trommelvliezen worden opgevangen, worden deze omgezet in elektrische signalen, die in de hersenen worden verspreid door neurotransmitters en zorgen voor onder andere positieve denkpatronen.

Geluidsgolven en specifieke doeleinden


Alfa (7.5-14Hz)
Deze golven zorgen voor een diepe ontspanning en bevorderen het verbeeldings- en visualisatievermogen en het geheugen-, leer- en concentratievermogen.

Bèta (14-40Hz)
Deze golven worden geassocieerd met bewustzijn, alertheid, logica en kritisch redeneren, wat in de praktijk helpt bij stress, angst en rusteloosheid.

Thèta (4-7.5Hz)
Deze golven zijn aanwezig in diepe meditatie, zoals bij de REM-droomtoestand. De golven zitten tussen het in slaap vallen (Alfa) en ontwaken uit diepe slaap (Delta) in. Ze worden ook wel beschouwd als een spirituele verbinding.

Delta (0.5-4Hz)
Deze golven zijn de langzaamste en komen voor tijdens diepe slaap en transcendente meditatie. Deze wordt beschouwd als toegangspoort tot de geest en het onderbewustzijn,  waar ontvangen informatie niet beschikbaar is in het bewustzijn. Dit wordt vaak gekoppeld aan een genezingsproces.

Gamma (boven 40 Hz)
Deze golven zijn pas recentelijk waargenomen. In deze frequentie is er een sterk mentale activiteit, wat zich uit in waarneming, erkenning, oplossen van problemen en bewustzijn.

In Nederland wordt muziektherapie vooral ingezet als vorm van gedragstherapie. Muziektherapie wordt ook vaak ingezet bij behandelingen met verstandelijk gehandicapten. Doordat taal bij de muziektherapeutische behandeling nauwelijks een rol hoeft te spelen, is deze behandelvorm uitermate geschikt voor deze doelgroep. Het gaat daarbij niet om de behandeling van de verstandelijke handicap zelf, maar van psychische moeilijkheden die naast de verstandelijke handicap voorkomen.

Naar mijn mening is muziektherapie een erg bijzondere, effectieve en zelfs leuke manier om een positief resultaat te bereiken. Het verdient daarom, wat mij betreft, extra aandacht.

Bronnen

  • Boek: Singing in the brain – Erik Scherder
Medische instrumenten en invulformulier

Geluksmomentje

Geschatte leestijd: 2 minuten.

Zoals wellicht al bekend, lobby ik al een tijdje voor Muziekids Breda.

Niet bekend? Lees er meer over…

Vanmiddag moest ik toevallig met een van mijn dochters in het Amphia ziekenhuis zijn.

– Niets verontrustends. Wel nodig.

Het gesprek met de kinderarts en arts-in-opleiding vorderde. En werd best lang. Er vielen wat gaten in het gesprek, doordat de arts-assistent mijn dochter onderzocht. Daar sta je dan bij, als vader, wachtend op wat komen gaat. De kinderarts hield het onderzoek met een schuin oog in de gaten, maar had ook even geen actieve rol.

Zal ik…?

Nu moet je weten dat kinderartsen in de huidige lobby-fase om Amphia te mobiliseren voor een inpandige muziekstudio best hoog op de prioriteitenlijst staan. Zodra de kinderartsen dit plan zien zitten, staan we immers een stap hoger op de ladder richting beslissingsnemers (‘het bestuur’).

Nee, ik ben hier voor mijn kind. Geen “zaken doen” nu. Dat vindt mijn dochter vast ongemakkelijk. ‘Pap, jij ook altijd’…ik hoor het haar in gedachten zeggen.

Maar dit is wel een hele goede gelegenheid!

Ik zocht naar een openingszin. ‘Hoeveel kinderen worden hier in het Amphia eigenlijk op jaarbasis behandeld?’ hoor ik mezelf zeggen.

Dus toch.

Geen briljante openingszin, dat snap ik ook wel. Zomaar out of the blue, en dan ook nog een vraag die je op allerlei manieren kan beantwoorden. Operaties, poli bezoeken, dagbehandelingen…wat wil je weten dan? Maar wel een statistiek die ik nog (steeds) niet 100% paraat heb.

“Waarom wilt u dit weten”, pareert zij -terecht- mijn abrupte vraag. Maar wel met een geïnteresseerde blik.

Yes! Mezelf overwonnen. Soort van, dan.

De volgende paar minuten praten we over realisatie van Muziekids studio in het Amphia. “Jee, wat een fantastisch initiatief”, zegt de kinderarts enthousiast.

Het wordt zelfs nog beter.

“Écht iets dat we hier moeten hebben, hoe wordt dat dan georganiseerd, mag ik je gegevens hebben?”

Terug in de wachtkamer (we moeten even wachten op het medische eindoordeel richting dochter), besteed ik -uiteraard- eerst aandacht aan mijn dochter. Tuurlijk.

Maar daarna begin ik driftig een afgescheurd half A4’tje vol te schrijven met gegevens, contacten en wie we al ‘aan boord’ hebben. Waaronder een collega-kinderarts. Niet echt een representatief visitekaartje, maar dat boeit nu niet. Ik overhandig het terug in de spreekkamer, en verder gaat de aandacht weer zoals het moet richting dochter.

Close-up van dokter

Eindresultaat?

  • Een dochter die centraal heeft gestaan in het gesprek, daar kwamen we immers voor (en achteraf kreeg ik ook geen verwijten dat ik deze zijsprong had gemaakt)
  • Een kinderarts die blij verrast werd, door deze zijsprong en kans voor het ziekenhuis.
  • Een overwinning op mezelf, door dit moment tóch aan te grijpen voor een lobby. Ik wist het al, maar blijkbaar ligt mijn passie écht bij dit Muziekids Breda – met één arts-fan rijker.

Had jij, in mijn schoenen, hetzelfde gedaan?

Een persoonlijk medisch gesprek mixen met een ‘zakelijk’ belang, hoe maatschappelijk verantwoord ook? Of ging ik een stap te ver?

Aan alle kinderartsen van Amphia Breda

(die dit bericht natuurlijk niet lezen…)

  • De prioriteit ligt nu natuurlijk bij het herstel van alle corona-patiënten en het wegwerken van het corona-virus.
  • Maar daarna: laten we ons inspannen om Muziekids Breda te realiseren. Zodat we alle kinderen en jongeren in het Amphia kunnen laten ontspannen, afleiden of troosten met muziek!
  • Zegt het voort aan uw bestuur!