Waarom het goed is dat er meer aandacht komt voor de inzet van cultuur in de gezondheidszorg

Geschatte leestijd: 8 minuten.

Eind 2019 publiceerde de Wereldgezondheidsorganisatie (WHO) de resultaten van een Europees onderzoek waaruit blijkt dat het actief of passief beleven van kunst de gezondheid en het algehele welbevinden bevordert. In 2019 is dit, voor de allereerste keer, grootschalig onderzocht. Kijk, dat klinkt mij nou als muziek in de oren. En meer dan dat, het klinkt mij ook bekend. Méér cultuur in de gezondheidszorg, heren en dames beleidsmakers!

Laat ik eens inzoomen op micro-niveau.

Ik heb er al vaker over geschreven: Muziek helpt. Muziek helpt míj. Echt, het helpt.

  • Door muziek te maken, voel ik voor even minder (chronische) pijn. Je hersenen, en zeker die van mij 🙂 kunnen maar een beperkt aantal taken tegelijk aan. En geven prioriteit aan de op dat moment belangrijkste taak.
  • Door piano te spelen voel ik mij meer ontspannen.
  • Door piano te spelen gaat de focus van de hersenen naar een andere activiteit dan ‘doorgeven van pijnsignalen’.
  • Door op te treden worden er veel endorfines aangemaakt, goed voor de pijndemping.
  • Door piano te spelen en positieve ervaringen op te doen vergroot ik mijn veerkracht. Niet dat ik normaliter “in de goot” lig, maar chronische pijn kan een verlammende impact op het fysieke en mentale hebben. Muziek maken ‘dwingt’ me in beweging te komen, actief te worden. Het laat zien wat er nog wél mogelijk is.
Ontspanning door inspanning…én minder pijn

Helemaal uitzoomen: het macroniveau van het effect van kunst, cultuur & muziek op gezondheid

LKCA, het Landelijk Kennisinstituut Cultuureducatie en Amateurkunst, heeft die kracht van muziek op gezondheid en welbevinden mooi samengevat weergegeven op haar website. Ik neem de belangrijkste aspecten graag hier over.

  • Kunstbeoefening doet een beroep op wat je kunt, je talenten. Een kunstvakdocent of kunstenaar werkt niet met je beperkingen, maar met je mogelijkheden, met je creativiteit, met wat je – al dan niet verborgen – van nature in huis hebt.
  • Je ontwikkelt nieuwe vaardigheden. Je leert bijvoorbeeld om beter om te gaan met een chronische ziekte, als je merkt dat het je niet beperkt bij schilderen of zingen. Of je ontdekt dat je met fotografie veel over jezelf kunt vertellen.
  • Het versterkt je veerkracht. Als je iets nieuws leert en dat onder de knie krijgt, is dat goed voor je gevoel van zelfvertrouwen en eigenwaarde. En daardoor kun je ook andere uitdagingen misschien beter aan.
  • Kunstbeoefening stimuleert en vergroot je creativiteit. En dat helpt weer bij het oplossen van problemen van alledag.
  • Het geeft plezier, doorbreekt de sleur en geeft ontspanning. En hierdoor boort het levenslust aan.
  • Het vergroot je sociale contacten en bouwt weer een netwerk op. Samen zingen of schilderen of dansen is gewoon leuk. Zeker als je het regelmatig doet. Je komt weer onder de mensen en doet samen iets leuks.

Een aanvullend voordeel van de inzet van ‘kunst & cultuur’ in de gezondheidszorg: het is non-invasief, oftewel het is geen behandeling die ‘je lijf binnendringt’, met alle mogelijke risico’s daarbij. De kans op lijfelijke schade is nihil, het risico van de inzet is laag.

We zoomen weer wat in: meso-niveau – Muziekids in de praktijk

Laten we de ‘macro-bevindingen’ eens toepassen op het concrete en tastbare werk van Muziekids samen met kinderen en jongeren in de Nederlandse ziekenhuizen.

  • Kunstbeoefening doet een beroep op wat je kunt, je talenten. Muziekids stimuleert op allerlei manieren kinderen en jongeren in de ziekenhuizen om te ontdekken wat er wél mogelijk is, ondanks hun ziekte van dat moment, of chronische ziekte of beperking. Muziekids spreekt bestaande muzikale talenten aan, maar ook motorische vaardigheden, het lef c.q. durf om jezelf te laten zien en horen.
  • Je ontwikkelt nieuwe vaardigheden. Voor veel kinderen is het werken met Muziekids en eerste kennismaking met het bespelen van een muziekinstrument. Of bestaande muzikale vaardigheden worden uitgebouwd. Maar muziek maken aan bed of in de studio betekent ook samenwerken, luisteren en opdrachtjes uitvoeren. Je ontwikkelt samenwerkingsvaardigheden, met de muziekvrijwilliger en/of andere muzikantjes.
  • Het versterkt je veerkracht. Ziek zijn en naar het ziekenhuis moeten is niet leuk. Hoe goed, laagdrempelig en stimulerend ziekenhuizen e.e.a. ook organiseren; kinderen doen er negatieve ervaringen op. Muziekids zet daar positieve ervaringen tegenover. Maar ook het ontdekken van je muzikale talent, het feit dat je geluid krijgt uit zo’n instrument, dat je leert samenspelen geeft je zelfvertrouwen en eigenwaarde een boost.
  • Kunstbeoefening stimuleert en vergroot je creativiteit. En dat helpt weer bij het oplossen van problemen van alledag. Muziek maken en samen musiceren doet bij uitstek beroep op je creativiteit. Door samen muziek te maken worden bestaande probleempjes en problemen in perspectief gezet. Het versterkt het onderlinge vertrouwen tussen kinderen en verpleging, tussen kinderen en ouderen. Dat vertrouwen is essentieel om de medische uitdagingen aan te kunnen.
  • Het geeft plezier, doorbreekt de sleur en geeft ontspanning. En hierdoor boort het levenslust aan. Muziek maken met Muziekids is leuk, haalt je voor even uit de ziekenhuissfeer. Er ‘gebeurt iets’ op de afdeling of tijdens het lange wachten, je hebt iets om naar uit te kijken. Je krijgt er weer zin in en het doorbreekt de waan van de dag.
  • Het vergroot je sociale contacten en bouwt weer een netwerk op. Samen muziek maken, met leeftijdsgenoten, met je ouders, met de verpleegkundige of zelfs met je specialist: het is leuk, een bijzondere ervaring. En het bouwt aan het onderlinge vertrouwen.

Cultuur in de zorg, het heeft zóveel effect. Waarom heeft nog niet ieder ziekenhuis in Nederland een muziekbeleid? Ik begrijp het écht niet.

Samen muziek maken in de Muziekids studio Almere

Beleidsmakers, maak beleid!

De WHO roept beleidsmakers op om meer te investeren in ‘culturele interventies’ binnen de gezondheidszorg.

Dat doe ik -hierbij- ook!

Beleidsmakers, maak méér beleid omtrent de inzet van culturele interventies in de gezondheidszorg.

Ofwel, meer kunst, cultuur en muziek in onze gezondheidszorg!
En dus ook: investeer (€) daar méér in!

De volgende aanbevelingen worden daarbij door het LKCA gegeven. Ik kijk, weliswaar met gepaste afstand vanaf de zijlijn, nu al even mee bij Muziekids. Laat ik de aanbevelingen eens toepassen op wat ik zie en hoor in de Muziekids praktijk.

  • Denk groot, maar begin klein, bijvoorbeeld met een pilot.

MK: In ieder ziekenhuis van Nederland muziek. Op zoveel mogelijk locaties Muziekids (pop-up) studio’s en troubadouren, muziek maken aan bed. Think big. Maar laten we ook gewoon beginnen. Naast de vijf bestaande locaties, waaronder in Brabant ETZ Tilburg, komen er een aantal bij. Ik lobby voor Brabant: Amphia (Breda), Bravis (Bergen op Zoom/Roosendaal), Jeroen Bosch (Den Bosch), Bernhoven (Uden), Catharina (Eindhoven). Act local. Wie nodigt ons uit voor een pilot troubadouren, Muziekids op Reis?

  • Betrek de doelgroep bij de ontwikkeling.

MK: Samen met de kinderen en jongeren heeft Muziekids verschillende muziekproducten ontwikkeld. De inpandige muziekstudio, natuurlijk. Maar ook het aan bed samen muziek maken (troubadouren). De behoefte van kinderen staat centraal: wil je lekker zelf een instrument ontwikkelen: prima. Wil je samen luisteren: prima. Wil je ‘les’ krijgen: dat kan. Wil je kijken en luisteren naar anderen: dat mag.

  • Stop veel energie en tijd in de werving van je deelnemers op een manier die aansluit bij je doelgroep.  

MK: Samen met de activiteitenteams in ziekenhuizen wordt gekeken naar waar muziekactiviteiten waarde toevoegen. Aan de kinderen zélf wordt gevraagd wie mee wil doen. En wie niet. Of nog niet. Of…misschien toch wel. En niet éénmalig, maar jaarrond, iedere dag, iedere week opnieuw.

  • Cultuur in zorg en welzijn is innovatief: geef het voldoende tijd om te ontwikkelen.

MK: Muziekids is al 10 jaar bezig met ontwikkelen. Leert doorlopend en past ‘lessons learned’ weer toe. Een organisatie is nooit uitgeleerd. Muziekids is geduldig, weet dat pilots nodig zijn om mensen mee te krijgen. Juist dat innovatieve karakter van muziek in de zorg maakt het werk leuk en uitdagend.

  • Vergeet de ‘nazorg’ niet, dus zorg ook voor aanbod of een verwijzing na afloop van je project.

MK: Hoe mooi is het dat Muziekids kinderen en jongeren inspireert om zich te verdiepen in muziekles? Dat kinderen enthousiast worden en óók willen leren drummen, gitaar spelen of dj’en? Wie wil, kan een vervolgaanbod krijgen vanuit bv. muziekscholen of zelfstandige muziekleraren. Maar ‘nazorg’ ligt ook op een ander terrein: dat van de betrokken muzikant, muziekvrijwilliger. Want de impact van het werken in een ziekenhuis kan groot zijn. Prachtige en bevlogen verhalen, maar ook heftige rondom zieke kinderen. Dat verdient de juiste begeleiding.

  • Bedenk dat niet iedereen meteen warmloopt voor kunst of een integrale aanpak, dus start met de mensen die in deze aanpak geloven.  

MK: Waar zitten de ‘believers’? De mensen die óók geloven in de kracht van muziek in een ziekenhuis of kliniek? Ze zijn er. Maar zat. Niet voor niets komt er steeds meer en meer vraag vanuit ziekenhuizen zelf naar Muziekids activiteiten. Werk jij in een ziekenhuis en ben jij zo’n believer? Vraag intern om muziekbeleid. Neem contact op met Muziekids, of via mij met Muziekids.

  • Spreek van tevoren duidelijk je verwachtingen uit: wat verwacht je van het project? En van elkaar? Maak duidelijk wat je kunt inbrengen (tijd, mensen, middelen), onder welke voorwaarden en waar grenzen of belemmeringen liggen.  

MK: Iedere actie heeft de juiste voorbereiding nodig. Hoe veel, hoe vaak, waar wel, met wie niet. Wat zijn de kosten, welke effecten beogen we. En hoe meten we impact. Muziekids werkt met pilots, toewerkend naar een duurzaam commitment.

  • Het is makkelijk om meteen in de ‘doe’- stand te gaan staan als je elkaar gevonden hebt. Maar ontwikkel eerst een gezamenlijke visie. 

MK: Soms is ‘doen’ de beste aanpak. Gewoon, muziek gaan maken. En met eigen ogen zien wat het met kinderen en jongeren in een ziekenhuis doet. Maar ook met andere patiënten, medewerkers, staf. Soms wordt eerst maanden overlegd over visie, missie, doelstelling…en dan pas ‘doen’. Het is altijd maatwerk.

  • Check of alle partijen die een aandeel gaan leveren ook echt onderdeel zijn van de projectgroep. Welzijn, eerstelijnszorg (huisarts of POH-GGZ), gemeente, culturele professional: zitten die aan tafel? 

MK: Artsen, verpleegkundigen, beleidsmedewerkers, muzikanten, muziekcoördinator, studioleider, natuurlijk de kinderen zelf, ouders, financierders…er zijn nogal wat betrokkenen als je muziek wilt gaan maken in een ziekenhuis. Laat iedereen input leveren op het juiste moment en vooral…laat iedereen in z’n waarde. Respect voor eenieders mening…en in een coöperatieve houding toewerken naar: muziek in het ziekenhuis!

Muziek in het ziekenhuis kan vele uitingsvormen hebben en “binnen” + “buiten” plaatsvinden

Ook bijdragen aan méér cultuur in de gezondheidszorg? Deel je ervaringen.

Ik hoor graag wat je vindt, via de reacties onderaan of neem contact op.

  • Overbodige activiteit (‘want een ziekenhuis is nu eenmaal niet leuk’) of in ieder ziekenhuis nú starten met muziek: alle meningen mogen er zijn.
  • Wel graag met een beetje nuance (want ik hou van nuance).
  • Of je nu kinderarts, beleidsmedewerker, ziekenhuis manager, cultuurwethouder, muzikant of kind/jongere zelf bent: ik hoor gráág wat je vindt van het werk van Muziekids. En van de lobby voor méér cultuur in de gezondheidszorg.
  • Check ook even de links bij “Meer lezen”.

Meer lezen

Het WHO onderzoek

  • Nieuwsgierig naar het onderzoeksdocument van de WHO over de effecten van cultuur en muziek in de zorg?

Er is een -lijvig- onderzoeksrapport:

En een beknopte factsheet:

In rapport en factsheet lees je dat dat het WHO onderzoek van 2019 een uniek onderzoek is naar gepubliceerde literatuur (ruim 900 publicaties, 200 reviews en ruim 3.000 vervolgonderzoeken) over toepassingen en cultuurinterventies in de gezondheidszorg.

Integratie van “the arts” in onze gezondheidszorg kan helpen om de komende jaren invulling te geven aan een zo gewenste (en effectieve, KH) multisectoriële, holistische en integrale zorg waarin de patiënt centraal staat. Ik schreef daar al eens eerder over, gerelateerd aan chronische pijn.

WHO doet concrete aanbevelingen aan beleidsmakers om:

  • meer toepassingen te ondersteunen
  • meer kennis onderling te delen
  • meer onderzoek te doen naar effecten
  • meer samenwerking tussen zorg en cultuursector te faciliteren, bv. door subsidieprojecten die zowel vanuit de cultuur-, gezondheidszorg- en welzijnsbudgetten worden ondersteund
  • “cultuur” onderdeel te maken van opleidingen geneeskunde, welzijn en gezondheidszorg

Art is a wound turned into light

George Braqu, WHO Health Evidence Network synthesis report 67

Andere bronnen

Ik schrijf regelmatig over Muziekids en over muziek in de zorg.

Blogmagazine over Muziek in de zorg

Geschatte leestijd: <1 minuten.

Waarom het goed is dat er meer aandacht komt voor de inzet van cultuur in de gezondheidszorg

Eind 2019 publiceerde de Wereldgezondheidsorganisatie (WHO) de resultaten van een wereldwijd onderzoek waaruit blijkt dat het actief of passief beleven van kunst de gezondheid en het algehele welbevinden bevordert. In 2019 is dit wereldwijd, voor de allereerste keer, onderzocht. Kijk, dat klinkt mij nou als muziek in de oren. En meer dan dat, het klinkt mij ook bekend. Op heel persoonlijk vlak, en vanuit het goede doel waarvoor ik lobby…

Zingeving en verbinding: het agoramodel toegepast op mijn leventje

Heb jij wel eens nagedacht over de rode draad in de keuzes die je in je leven maakt? Ik af en toe, en de laatste tijd nogal vaak. Voor een interview-rubriek in Trouw over ‘Zingeving’ dacht ik er weer eens echt bewust over na. Online vond ik, niet toevallig, het agoramodel. Welke vier P’s, vier Z’ten en vier sferen komen terug in mijn leventje? Zonder narcistisch te willen worden, zoom ik eens wat dieper in op waarom ik de dingen doe zoals ik ze meestal doe.

Muziek is van invloed op je lijf, geest en welzijn

Muziek is van invloed op ieders welzijn. Veel mensen gebruiken muziek om moeilijke tijden door te komen, bijvoorbeeld de corona-pandemie. Muziek is in iedere leeftijdsfase een verbindende factor. Er wordt steeds meer bekend over de effecten van muziek in de gezondheidszorg. Maar waarom is muziektherapie, in informele of meer formele vorm, dan nog steeds zo’n weinig duurzaam instrument in de Nederlandse gezondheidszorg? Wat dat betreft kunnen we nog veel van de USA leren. Ontdek in dit blog wat er al wél wordt onderzocht en ingezet op het gebied van muziek(therapie) voor ieders welzijn.

Wat zijn de effecten van muziek in de zorg? Een duik in de onderzoeksresultaten.

Leuk hoor, die inzet van muziek in ziekenhuizen. Maar wat zijn nu eigenlijk de effecten van muziek in de gezondheidszorg? Een aantal eerste onderzoeken op een rij. Lees mee en ontdek wat Muziekids, Beethoven, Oxford University, Scherder, gitaarmuziek en de Erasmus Universiteit met elkaar gemeen hebben.

En o ja: er is méér geld voor meer toegepast onderzoek nodig. Dat geld is er, dat weet ik zeker. Maar help je me mee om het in de richting van Muziekids te brengen? Voor de kinderen (én ouderen) in de Nederlandse ziekenhuizen.

De kracht van muziek: alom bekend. En tegelijk nog zo miskend.

Iedereen kent de kracht van muziek. Maar tegelijkertijd wordt die kracht maatschappelijk nog lang niet overal benut. Op welke manier kan muziek bijdragen in de zorg aan kinderen, jongeren, volwassenen en ouderen? Het is hoog tijd voor een centrale positie van muziek in de maatschappij en zorgsector.

Chirurgen van het Erasmus MC aan het werk tijdens een wakkere hersenoperatie.

Geopereerd worden terwijl je muziek maakt: wakkere hersenoperaties

Steeds vaker wordt de techniek van de ‘wakkere hersenoperatie’ toegepast. Een techniek die al langer in het Erasmus MC wordt gebruikt, maar zeker de laatste jaren meer in de belangstelling komt. Lees over Jelle van Tilburg, die gitaar bleef spelen tijdens zijn eigen hersenoperatie. ‘Wish You Were Here’ van Pink Ployd zorgde ervoor dat zijn hersentumor kon worden weggehaald en Jelle tegelijkertijd zijn fijne motoriek en creativiteit kon behouden.

Niets zo fijn als een live publiek laten genieten van jouw live muziek

De (genees)kracht van muziek

Geschatte leestijd: 5 minuten. Dit gastblog is geschreven door Saniya Ozir en verscheen eerder op PsyBlog. Omdat het mooi ingaat op wetenschappelijk onderzoek naar de kracht van muziek, neem ik het hier op. Na het behalen van een certificaat in de Sociale Psychologie, volgt Saniya de opleiding Toegepaste Psychologie. Daarnaast is ze druk bezig met … Lees verder De (genees)kracht van muziek

Vraag nu een liedje aan bij Muziekids voor patiëntjes in het ETZ ziekenhuis Tilburg

Vraag een liedje aan voor een kind of jongere in het ETZ ziekenhuis Tilburg

Geschatte leestijd: 1 minuten. Stichting Muziekids zorgt voor méér muziek in ziekenhuizen en zorginstellingen in Nederland. Maar, vanwege de voorzorgsmaatregelen tegen het Corona virus zijn de Muziekids Studio’s voorlopig niet ‘On Air’. Het muziek-maken voor de kleine (en soms) grote patiënten in het ziekenhuis wordt dan ook sterk gemist. Na even brainstormen heeft het Muziekids … Lees verder Vraag een liedje aan voor een kind of jongere in het ETZ ziekenhuis Tilburg

Musicians on Call muzikante aan bed bij een patiënt

Spotlight: Musicians on Call

Geschatte leestijd: 3 minuten. “Delivering the healing power of music”; Musicians on Call is “the club that keeps the beat going where it matters most.” Musicians on Call – website In mijn doorlopende zoektocht naar ‘welke partijen brengen nu méér muziek in de zorg’ kwam ik terecht op de website van het Amerikaanse Musicians on … Lees verder Spotlight: Musicians on Call

Medische instrumenten en invulformulier

Geluksmomentje

Ontdek wat er in mijn hoofd plaatsvond, tijdens een gesprek met een kinderarts bij Amphia Breda


Mijn blog volgen

Krijg nieuwe blogs direct in je mailbox. Wel zo makkelijk!

Bezig met verwerken …
Gelukt! Je staat op de lijst.
Musicians on Call muzikante aan bed bij een patiënt

Spotlight: Musicians on Call

Geschatte leestijd: 3 minuten.

“Delivering the healing power of music”; Musicians on Call is “the club that keeps the beat going where it matters most.”

Musicians on Call – website

In mijn doorlopende zoektocht naar ‘welke partijen brengen nu méér muziek in de zorg’ kwam ik terecht op de website van het Amerikaanse Musicians on Call (MOC).

Hoe is MOC gestart?

MOC brengt live muziek en opgenomen muziek bij patiënten aan bed, in Amerikaanse ziekenhuizen en zorginstellingen. Al in 1999 werd MOC gestart, nadat Michael Solomon and Vivek Tiwary allebei dierbaren waren verloren aan kanker.

In het Memorial Sloan-Kettering Cancer Center werd een benefiet concert georganiseerd voor patiënten van het ziekenhuis. Zowel Michael als Vivek woonden het concert bij. Ondanks het feit dat de zaal bomvol zat en patiënten ontzettend van de muziek genoten, knaagde er iets bij Michael en Vivek. De patiënten die de kracht van muziek het méést nodig hadden, konden niet van hun kamer af naar de zaal toe, omdat ze té ziek waren.

Muziekvrienden van Michael en Vivek traden nog enkele keren in de openbare zaal van het ziekenhuis op. Totdat een van de musici, in overleg met het ziekenhuis, besloot niet in de zaal maar in een van de patiëntenkamers muziek te gaan maken. De muziek kwam zo krachtig aan bij de patiënten, die daar zoveel energie uit haalden, dat Michael en Vivek besloten dit vaker te gaan organiseren. Musicians on Call werd opgericht.

Oprichters Michael Solomon & Vivek Tiwary samen met MOC voorzitter Pete Griffin

Wat doen ze?

Muziekvrijwilligers van MOC treden live op in patiëntenkamers in Amerikaanse ziekenhuizen. Patiënten die niet uit bed kunnen komen, of niet van hun kamer af mogen, kunnen zo toch genieten van de muziek die wordt gemaakt. Het is de overtuiging van MOC dat:

  • muziek de bloeddruk verbetert
  • muziek het stressniveau verlaagt
  • muziek bijdraagt aan omgaan met pijn, en de pijntolerantie verbetert
  • muziek bijdraagt aan algeheel welbevinden

Per sessie (‘Bedside Performance Program’) gaan een muzikant en een MOC vrijwilliger, of een vertegenwoordiger van het ziekenhuis, de afdeling af om kamer voor kamer muziek te maken bij patiënten die dat willen. Er zijn speciale MOC programma’s gericht op veteranen.

A spotlight on Musicians on Call

Waar zijn ze actief?

MOC is actief in al ruim 15 Amerikaanse ziekenhuizen en zorginstellingen. Ook wordt er op afstand, virtueel, muziek gemaakt waarbij muzieksessies live via internet worden uitgezonden naar patiënten in ziekenhuizen of thuis.

Music is this wonderful tool that can change and shape your day, your mood, your memories. Because of those reasons, there was no choice but to bring music to people that need it most. 

Michael Solomon, Co-Founder of Musicians On Call

Hoe kunnen we ze steunen?

Van iedere opgehaalde dollar gaat 72 cent rechtstreeks naar de muziekprogramma’s, schrijft MOC op haar website (2020). Je kunt MOC steunen door vrijwilliger te worden (in Amerika), een fundraising actie te starten, lid te worden van de Backstage Pass club, of door direct te doneren aan de organisatie.

De Backstage Pass club houdt in dat je een kamer ‘sponsort’ in een bepaald ziekenhuis, die dan gedurende een afgesproken periode (kwartaal, halfjaar, jaar) bezocht wordt door MOC muzikanten. Voor $500 wordt één kamer een jaar lang bezocht, voor $1500 drie kamers. Als lid van de club ontvang je ook diverse voordelen én word je uitgenodigd voor MOC muziekevents.

Deel je ervaringen

Ik vind MOC een prachtige organisatie, vergelijkbaar met Muziekids in Nederland.

  • Heb jij ervaring met de inzet van muziek in de zorg?
  • Ben je actief in de verpleging, of als arts, en heb je een mening over de vraag of er méér muziek in de zorg moet worden ingezet?
  • Of wellicht ben je zelf muzikant en wil je actief worden in ziekenhuizen?
  • Deel je ervaringen via de reacties hieronder.
Medische instrumenten en invulformulier

Geluksmomentje

Geschatte leestijd: 2 minuten.

Zoals wellicht al bekend, lobby ik al een tijdje voor Muziekids Breda.

Niet bekend? Lees er meer over…

Vanmiddag moest ik toevallig met een van mijn dochters in het Amphia ziekenhuis zijn.

– Niets verontrustends. Wel nodig.

Het gesprek met de kinderarts en arts-in-opleiding vorderde. En werd best lang. Er vielen wat gaten in het gesprek, doordat de arts-assistent mijn dochter onderzocht. Daar sta je dan bij, als vader, wachtend op wat komen gaat. De kinderarts hield het onderzoek met een schuin oog in de gaten, maar had ook even geen actieve rol.

Zal ik…?

Nu moet je weten dat kinderartsen in de huidige lobby-fase om Amphia te mobiliseren voor een inpandige muziekstudio best hoog op de prioriteitenlijst staan. Zodra de kinderartsen dit plan zien zitten, staan we immers een stap hoger op de ladder richting beslissingsnemers (‘het bestuur’).

Nee, ik ben hier voor mijn kind. Geen “zaken doen” nu. Dat vindt mijn dochter vast ongemakkelijk. ‘Pap, jij ook altijd’…ik hoor het haar in gedachten zeggen.

Maar dit is wel een hele goede gelegenheid!

Ik zocht naar een openingszin. ‘Hoeveel kinderen worden hier in het Amphia eigenlijk op jaarbasis behandeld?’ hoor ik mezelf zeggen.

Dus toch.

Geen briljante openingszin, dat snap ik ook wel. Zomaar out of the blue, en dan ook nog een vraag die je op allerlei manieren kan beantwoorden. Operaties, poli bezoeken, dagbehandelingen…wat wil je weten dan? Maar wel een statistiek die ik nog (steeds) niet 100% paraat heb.

“Waarom wilt u dit weten”, pareert zij -terecht- mijn abrupte vraag. Maar wel met een geïnteresseerde blik.

Yes! Mezelf overwonnen. Soort van, dan.

De volgende paar minuten praten we over realisatie van Muziekids studio in het Amphia. “Jee, wat een fantastisch initiatief”, zegt de kinderarts enthousiast.

Het wordt zelfs nog beter.

“Écht iets dat we hier moeten hebben, hoe wordt dat dan georganiseerd, mag ik je gegevens hebben?”

Terug in de wachtkamer (we moeten even wachten op het medische eindoordeel richting dochter), besteed ik -uiteraard- eerst aandacht aan mijn dochter. Tuurlijk.

Maar daarna begin ik driftig een afgescheurd half A4’tje vol te schrijven met gegevens, contacten en wie we al ‘aan boord’ hebben. Waaronder een collega-kinderarts. Niet echt een representatief visitekaartje, maar dat boeit nu niet. Ik overhandig het terug in de spreekkamer, en verder gaat de aandacht weer zoals het moet richting dochter.

Close-up van dokter

Eindresultaat?

  • Een dochter die centraal heeft gestaan in het gesprek, daar kwamen we immers voor (en achteraf kreeg ik ook geen verwijten dat ik deze zijsprong had gemaakt)
  • Een kinderarts die blij verrast werd, door deze zijsprong en kans voor het ziekenhuis.
  • Een overwinning op mezelf, door dit moment tóch aan te grijpen voor een lobby. Ik wist het al, maar blijkbaar ligt mijn passie écht bij dit Muziekids Breda – met één arts-fan rijker.

Had jij, in mijn schoenen, hetzelfde gedaan?

Een persoonlijk medisch gesprek mixen met een ‘zakelijk’ belang, hoe maatschappelijk verantwoord ook? Of ging ik een stap te ver?

Aan alle kinderartsen van Amphia Breda

(die dit bericht natuurlijk niet lezen…)

  • De prioriteit ligt nu natuurlijk bij het herstel van alle corona-patiënten en het wegwerken van het corona-virus.
  • Maar daarna: laten we ons inspannen om Muziekids Breda te realiseren. Zodat we alle kinderen en jongeren in het Amphia kunnen laten ontspannen, afleiden of troosten met muziek!
  • Zegt het voort aan uw bestuur!
Muziek maken met patiëntjes in de Muziekids studio in de KinderKliniek Almere

Muziekids

Geschatte leestijd: 4 minuten.

Tijdens het zoveelste bezoek aan een ziekenhuis, ik geloof het ETZ in Tilburg, zat ik me te vervelen. Ik moest wachten op een chronische pijn behandeling, had een tijdje op m’n telefoon zitten typen en lezen, en zocht naar een andere manier van afleiding. Ik was zenuwachtig voor de behandeling, net als de mensen die om me heen óók zaten te wachten op dezelfde behandeling. Ik bedacht me ‘als ík dat gevoel al zo heb, wat moet dat voor kinderen wel niet zijn’.

Op dat moment nam ik me voor om zodra ik thuis was eens te gaan zoeken naar wat ziekenhuizen allemaal doen of organiseren om patiënten in het ziekenhuis af te leiden.

Dat viel best tegen. Natuurlijk, de koffiekar komt af en toe langs, er hangt kunst aan de muur en je kunt tijdschriften van een tafeltje pakken. Er zijn winkeltjes voor de hoogst noodzakelijke dingen en je kunt naar het restaurant. Maar échte afleiding, die vond ik niet of nauwelijks. Nu is een ziekenhuis misschien niet een plek waar je lekker wilt loungen of rondhangen, en het hoeft ook geen entertainment park te worden, maar er is een behoorlijk grote groep patiënten die vaker of voor langere tijd in het ziekenhuis moet zijn. Rondom een chronische ziekte, of als je regelmatig voor een behandeling moet terugkomen, of natuurlijk als je opgenomen bent.

Activiteiten voor kinderen

Ik kon me voorstellen dat het afleiden van volwassenen niet heel hoog op de prioriteitenlijst van een ziekenhuis staat. Maar hoe zat dat dan voor wat betreft kinderen?

Ik ging op onderzoek uit dichtbij huis, bij het Amphia.

Er wordt kinderen lachgas gegeven en er wordt hypnotherapie aangeboden, bijvoorbeeld bij pijnlijke behandelingen of bij prikangst. Er is een dierenmiddag, waarbij er iedere weer een (ander) dier op bezoek komt. Er is een kinderwebsite, ter voorbereiding van kinderen die naar het Amphia moeten. Eén keer per week zijn de Cliniclowns actief op de kinderafdeling en één keer per twee weken komen mensen van de Regenboogboom muziek maken en mooie verhalen vertellen. In de wachtkamer op de kinderafdeling liggen spelletjes en kunnen kinderen boeken of tijdschriften lezen.

Oké, er wordt dus wel degelijk wat gedaan. Maar eerlijke gezegd viel het me nog behoorlijk tegen.

Stichting Muziekids

In de zomer van 2018 las ik in BNDeStem, de regionale krant in Brabant, een stukje over een Bredase fundraising actie voor Muziekids. Muziekids wil “méér muziekbeleving bieden aan kinderen en jongeren in ziekenhuizen”, stond er bij. “O echt”, dacht ik bij mezelf. Da’s interessant. De combinatie van muziek, kinderen en ziekenhuizen triggerde iets in mij. Toevallig thema’s die in mijn leven ook belangrijk waren geworden (hoewel ik met dat thema ‘ziekenhuis’ iets minder blij was).

Ik ging lezen op de website van Muziekids. Er ging -wederom- een wereld voor me open. Deze stichting, actief sinds 2010, bleek al op vijf locaties actief met complete muziekstudio’s in het ziekenhuis! Volledig ingerichte ruimtes met drums, piano’s, gitaren, dj sets en veel meer. Het doel? “Gewoon samen met de kids lekker muziek maken”, zo vertelde oprichter Robbert de Vos online. “Niet te serieus, geen muziektherapie of zo, maar kinderen lekker afleiden met muziek. Zodat ze even hun ziekte en zorgen kunnen vergeten. Voor even worden afgeleid. En gewoon Saskia of Jeroen mogen zijn, in plaats van patiënt.”

Al verder lezend, bleek de stichting te werken met muziekvrijwilligers die in het ziekenhuis samen met een muziekprofessional, de studioleider, muziek maken met kinderen. Vooral dat laagdrempelige én het feit dat kinderen zélf iets kunnen doen sprak me direct aan. Niet alleen iets aanhoren of aanzien, maar méédoen. En je broer, zus, papa of mama waren ook welkom, zo las ik. En helemaal mooi: er bleek een Muziekids studio dichtbij huis in het ETZ Tilburg te zitten, waar ik regelmatig te vinden was (/ben).

Muziekids en Muziekids Breda

Lang verhaal kort; ik besloot me -met de beperkte energie die ik nu eenmaal heb- in te gaan zetten voor Muziekids. De stichting bekender maken, misschien wat meeschrijven online, en een lobby te starten voor Muziekids in het Amphia ziekenhuis Breda. Ik stapte de wereld van Muziekids binnen.

In het Amphia bleek men al wel bekend te zijn met Muziekids, er was ook al wel eens een studie gedaan naar het realiseren van een Muziekids studio in het ziekenhuis, maar e.e.a. was blijven liggen en/of vastgelopen op de kosten. Want, het inrichten van zo’n studio en het bekostigen van het salaris van de studioleider en de kosten rondom inzet van vrijwilligers vergt wel het een en ander aan fondsen. Het ziekenhuis betaalt niets, zo leerde ik al snel; stelt wel de ruimte beschikbaar. Fondsen komen uit donaties van particulieren en bedrijven, vaste sponsoren en her en der wellicht een subsidie.

Voortdurende lobby

De lobby voor Muziekids @ Amphia loopt. Ik heb me door de experts van Muziekids laten vertellen dat dat meestal wel een lobbyproces van enkele jaren is. Ook is het mogelijk eerst andere vormen dan een studio te kiezen; bijvoorbeeld Muziekids op Reis (troubadouren langs de bedden op de kinderafdeling) of de Muziekids pop-up-studio (bijvoorbeeld in een gang of in de centrale hal).

Lees mee en Help mee: voor méér muziek in ziekenhuizen

Op deze pagina wil ik je op de hoogte houden van mijn vrijwilligerswerk voor Muziekids. Dat zal wisselend in intensiteit zijn, door de chronische pijn. Maar ik laat Muziekids niet meer los (en zij mij andersom ook niet, begreep ik).

Wil je meehelpen met de lobby in Breda? Kan je Muziekids landelijk of in Breda financieel of inhoudelijk steunen, bijvoorbeeld met extra pr? Neem contact met me op, en kijk even bij Muziekids online op de actiepagina. Misschien kan je met de school van je kinderen iets organiseren, wil je vriendengroep, buurt, muziek- of sportvereniging zich inzetten voor Muziekids. Of wellicht kan je werkgever of je eigen bedrijf ondersteunen. Muziekids doen we samen, en ook hier telt iedere euro!

Ben je (ook) geïnteresseerd in de inzet van muziek in de zorg in algemene zin? Lees ook de blogs die ik regelmatig over dit onderwerp plaats bij Muziek in de zorg.

Blogs over Muziekids

Muziekonderwijs is goed voor je brein -zeker ook dat van kinderen.

(Bijna) iedereen weet het. Muziek luisteren en vooral zelf muziek maken is goed voor zoveel dingen. Je wordt er vrolijk van, er komen emoties los, het ontspant, leidt af, verlaagt de bloeddruk, drukt pijn weg. Regelmatig wordt dit gevoel ondersteund door wetenschappelijk onderzoek. Zoals het onderzoek van twee Universiteiten in Chili, dat het effect van muziekonderwijs op het geheugen van kinderen onderzocht. Functionele MRI levert het bewijs dat kinderen die muziekles hebben gevolgd significant beter scoren op een geheugenoefening, door toegenomen hersenactiviteit. Zitten jouw kinderen al op muziekles?

Een Creatieve Zomer: zit er creativiteit in mijn leven?

Voor Een Creatieve Zomer werd ik geportretteerd met mijn muzikale werk bij Tak & Band en OnCue en het vrijwilligerswerk voor Stichting Muziekids. Gaat het me lukken om een brede en uitgebreide boodschap terug te brengen naar een video-item van 2 à 3 minuten? Kijk en oordeel zelf. Voor wie meer wil weten, heb ik de vragen ook in woord (en beeld) beantwoord.

Rennen voor het goede doel

Loop je mee met Monné? Ik doe dat al jaren 🙂

Een mooi voorbeeld van waar werelden soms prachtig samenkomen. Al jaren bezoek ik periodiek mijn fysiopraktijk Monné voor behandeling en onderhoud. En tegenwoordig ook voor de wekelijkse beweging. Lees hoe een babbel tijdens een van de vele behandelsessies in 2020 leidde tot adoptie van Muziekids als goed doel rondom Monné & gezondheid. En “loopmeemetmonné” voor Muziekids tijdens de Bredase Singelloop 2020.

Waterflesjes actie voor Muziekids door Monné Zorg & Beweging Breda

Geschatte leestijd: 1 minuten. Wat een leuke klantenactie van de fysio waar ik al +25 jaar 😱💪 kom! Vanaf februari 2020 ondersteunt Monné Zorg & Beweging Stichting Muziekids. Wat doet Stichting Muziekids? Met muziekbeleving biedt stichting Muziekids zieke kinderen in ziekenhuizen en zorginstellingen ontspanning, afleiding en plezier, om zo hun zorgsituatie – daar waar mogelijk – te … Lees verder Waterflesjes actie voor Muziekids door Monné Zorg & Beweging Breda

Bladmuziek en piano

Heb het leven lief

Geschatte leestijd: 1 minuten. Ik werd gewezen op de prachtige songtekst van “Heb het leven lief”, geschreven door Pascal Obispo, Lionel Florence en Hans Kooreneef. Met name uitgevoerd door de vandaag (27-03-2020) overleden Liesbeth List. Ik ben normaal nogal gericht op de muziek en minder op de tekst, hoewel ik de laatste tijd meer ben … Lees verder Heb het leven lief