Muziek is van invloed op je lijf, geest en welzijn

Geschatte leestijd: 10 minuten.

Een ronkende kop, afgelopen weekend in het Algemeen Dagblad.

“Waarom je in coronatijd baat kunt hebben bij een flinke portie Rammstein”.

Algemeen Dagblad 31-10-2020

Rammstein?

Ja, deze:

Maar het mag ook Bruce Springsteen, AC/DC, Mozart of Nick & Simon zijn hoor. Geen probleem. Het AD is niet zo moeilijk, en mijn muzieksmaak is al helemaal breed. Van klassiek tot smartlap, zeg maar.

Het gaat er in het artikel om dat mensen muziek benutten, soms zelfs aangrijpen, als middel van troost in onzekere tijden. Voorbeelden te over in coronatijd: het zingen op de Italiaanse en Spaanse balkonnetjes, het klappen en zingen in Nederland, Engeland en vele andere landen voor de zorgsector, enzovoort.

Knuffelhormoon

Neuropsycholoog Erik Scherder kan er natuurlijk prachtig over vertellen. Ik wou dat ik 10% van zijn presentatietechnieken bezat; die man neemt je mee in een verhaal. Vanuit de wetenschap is er wel eens kritiek op hem, dat hij de zaken versimpeld voorstelt, maar kom op. In de wetenschap kun je wel vanuit je ivoren wetenschapstoren met subsidiegeld je onderzoeken uitvoeren (en ja, dat heeft zeker nut!), maar ik vind het mooi én wenselijk dat resultaten uit die onderzoeken ook vertaald worden in gewone-mensen-taal. Dat doet alles voor het draagvlak voor (wetenschappelijk) onderzoek.

Professor Scherder is er helder over. Mensen gaan zingen omdat dat emotie oproept en oxytocine vrijmaakt, het ‘knuffelhormoon’. Voel je emotie, dan gaat er haast automatisch een prikkel naar de nabijgelegen motorische gebieden in je hersenen; dat zorgt ervoor dat je als vanzelf de neiging hebt om te bewegen en dansen (dat laatste geldt dan weer niet voor mij, muzikanten dansen niet). Bespeel je een instrument, dan gebeurt er helemáál veel tegelijkertijd in je hersenen. Motorisch, visueel (bladmuziek), auditief (horen van geluid).

Luisteren, meezingen of zelf spelen: muziek verrijkt je hersenen, laat je lichaam bewegen, maakt emoties los en zorgt voor een prettig gevoel. Niet gek toch, dat juist in bange, donkere dagen ‘waarin een virus de wereld bedreigt’, mensen naar muziek grijpen als houvast.

Onderzoek muziek in coronatijd

Maar waarom grijpen er -wereldwijd- nu zóveel mensen naar muziek als instrument in moeilijke tijden? En wat is eigenlijk precies dat effect van muziek op ons welzijn, op onze gezondheid?

Onderzoeker dr. Rebecca Schaefer doet namens de Universiteit Leiden al langer onderzoek naar de effecten van muziek op de hersenen. Samen met Prof. Roni Granot van de Hebrew University of Jerusalem, die daar een eigen muziekafdeling heeft, doet Schaefer nu internationaal (in 13 landen en in 8 talen) onderzoek naar het effect van muziek op het welzijn van mensen in coronatijd.

Doe mee!

Op het moment van schrijven (november 2020) kun je nog meedoen aan het onderzoek van Schaefer en Granot.

Ik heb de vragenlijst inmiddels ingevuld. Niet heel moeilijk; soms moet je even een momentje nadenken over een bepaalde vraag.

Leuk is dat je aan het eind van de vragenlijst met een klein rapportje inzicht krijgt in je persoonlijk profiel. Gebaseerd op de ‘Big 5’ dimensies van de persoonlijkheidstheorie: extraversie, vriendelijkheid, consciëntieusheid (wat een prachtig woord), emotionele stabiliteit en openheid naar nieuwe ervaringen.

Oké, even kort dan. Mijn scores ten opzichte van alle respondenten:

Mijn scoreGemiddelde score
Extraversie44.44
Vriendelijkheid75.23
Consciëntieusheid5.55.40
Emotionele stabiliteit6.54.83
Openheid naar nieuwe ervaringen5.55.38

Dus. Ik kan me er wel in vinden 😉

Maar we hadden het over de invloed van muziek

Muziek is een van de krachtigste middelen om emoties op te roepen. Dat weet ik, als emotioneel stabiele (haha!), als geen ander. Muziek triggert mijn emoties, ik schreef er al eens eerder over. Je kunt jezelf met muziek heel goed in een bepaalde emotie brengen. Maar ook Scherder en Schaefer roepen het tegen iedereen die maar wil horen. Prof. Scherder pleit niet voor niets voor herintroductie van het muziekonderwijs op scholen. Goed voor de concentratie, voor de ontwikkeling van de hersenen én voor het welzijn en onderlinge welbevinden van veel leerlingen.

Tal van onderzoeken ‘bewijzen’ de positieve invloed van muziek op het brein en gedrag. Het mooie aan muziek is ook dat het het héle brein weet te activeren. Elk element, zoals ritme, klank, melodie en harmonie, beïnvloedt een specifiek deel van de hersenen. Er gebeurt van alles tegelijk in de hersenen. Bij positieve herinneringen door de muziek komt er dopamine vrij, we benoemden het al eerder in dit artikel. Maar muziek is ook een relatief veilige manier om negatieve gevoelens te verkennen. Muziek kan troost bieden, maar uiteindelijk ook weer afleiden. Muziek kan ook inspireren, energie geven, bijvoorbeeld om een (top)sportprestatie te behalen.

Afbeelding: Mark Reijntjens, eerder opgenomen in een AD artikel over de invloed van muziek

Muziek als verbindende factor in alle leeftijdsfasen

De University of Sheffield, eveneens betrokken bij het internationale onderzoek naar hoe mensen ‘muziek’ inzetten tijdens de corona pandemie, heeft per leeftijdsfase onderzocht wat muziek toevoegt aan het welzijn van mensen. Het onderzoekscentrum Music Mind Machine (een project binnen de University of Sheffield) biedt een platform voor onderzoekers en studenten om muzikale ervaringen vanuit een interdisciplinair perspectief te onderzoeken, waarbij theorieën en methoden uit muziek, psychologie, sociale wetenschappen en computerwetenschappen worden gecombineerd. Onderzoek dat in het centrum wordt uitgevoerd, is zowel fundamenteel als toegepast.

Baby’s – 3 jaar oud

Effecten van muziek:

  • emoties herkennen
  • bewustwording van je lichaam
  • gedrag reguleren

3 tot 5 jaar oud

Effecten van muziek:

  • de lol van muziek als verbinder tussen mensen ontdekken
  • emoties reguleren
  • verbeelding met muziek
  • routines ontdekken met muziek

Tieners

Effecten van muziek:

  • met name het reguleren van emoties: boosheid, gevoelens van overweldiging
  • muziek als gezelschap: bijvoorbeeld wanneer je je wat alleen voelt
  • muziek gebruiken om met beide benen op de grond te blijven
  • muziek gebruiken om sociale interactie met leeftijdsgenoten te stimuleren

Volwassenen

Effecten van muziek:

  • nieuwe vaardigheden ontdekken door muziek
  • met muziek je doel in het leven (her)ontdekken en je identiteit ontwikkelen
  • sociale verbinding leggen met anderen door muziek in groepsverband te ondergaan of zelf te spelen
  • muziek verbinden aan belangrijke gebeurtenissen, waardoor je je later deze momenten, plaatsen en relaties met mensen beter herinnert

Muziek in de gezondheidszorg

De invloed van muziek in de gezondheidszorg is groot. Beter gezegd: kán groot en nog veel groter zijn dan nu.

Een prachtige toepassing is natuurlijk het werk van Muziekids; ik schreef er al vaak over. Kinderen en jongeren afleiden door samen muziek te maken: muziek draagt op allerlei manieren bij aan het welzijn van kids in ziekenhuizen en klinieken. Muziek ontspant, is een vorm van tijdverdrijf, biedt afleiding en soms ook troost.

Maar muziek zorgt er ook voor dat er na een operatie minder pijnmedicatie nodig is. Muziek biedt ontspanning voor dementerende ouderen, bijvoorbeeld bij angst of onrust. Muziek verandert de sfeer op een afdeling in een ziekenhuis of verzorgingstehuis, leidt mensen in positieve zin af en brengt hen mentaal vaak in een positievere stemming. Muziek heeft invloed op vitale functies van premature baby’s, vergroot de kans op overleven.

Joanne Loewy, directeur van het Louis Armstrong Centre voor muziektherapie in Mount Sinai ziekenhuis (New York) verwoordt het als volgt:

“Music therapy offers the best medicine against pain. Clinically indicated ánd cost effective. No side effects.”

Joanna Loewy

Het Mount Sinai heeft zúlke goede ervaringen met muziektherapie, dat het een speciale afdeling, het Louis Armstrong Centre of Music Therapy, heeft vormgegeven. Vanuit daar worden dagelijks muzieksessies uitgevoerd op de Intensive Care, in het moeder&kind centrum, op de uitslaapkamers, op de afdeling neonatologie, bij oncologie, rondom de gezinszorg, op de afdeling voor pijnmedicatie en in het hospice. Maar er wordt ook gemusiceerd in de wachtruimtes en lobby’s van het ziekenhuis.

Muziek als onderdeel van de Nederlandse gezondheidszorg

Ook in Nederland zijn diverse artsen en arts-onderzoekers inmiddels specifiek met onderzoek naar de inzet van muziek en muziektherapie bezig.

Hans Jeekel

…is hoogleraar chirurgie en was eerder hoofd van de afdeling chirurgie van het Erasmus MC (Rotterdam). Hij startte een speciale foundation: Muziek als Medicijn. De stichting zet in op brede introductie van muziek als duurzame behandelingsvorm:

Door het uitvoeren van systematische literatuuranalyses en kwalitatief hoogstaand klinisch onderzoek draagt de onderzoeksgroep bij aan de wetenschappelijke kennis over de werking en de toepassingen van muziek met als doel om de muziek als behandeling in de reguliere zorg de plaats te geven die haar toekomt. 

Arie Bos

…werkt bij UMCG aan wetenschappelijke onderbouwing van de inzet van muziektherapie op de kinderafdeling. Als afdelingshoofd van de afdeling neonatologie initieert hij eind 2018 experimenten met muziektherapie voor zieke pas geboren kinderen. Live muziek blijkt direct zichtbaar te zorgen voor meer rust (ademhaling, hartslag) bij de kindjes, bijvoorbeeld als er bloed wordt geprikt of wanneer ze gescheiden zijn van de moeder. Ook stimuleert muziek de ontwikkeling van de hersenen. Live muziek werkt duidelijk beter dan een mp3 of radio: al musicerend kan de therapeut direct inspelen op gedrag en reactie van de baby’s. En: het is veel minder ingrijpend dan bijvoorbeeld het toedienen van extra kalmerende medicatie.

Artur Jaschke

…is onderzoeker klinische Neuromusicologie aan de Vrije Universiteit van Amsterdam en gastonderzoeker cognitieve muziek neurowetenschappen op de afdeling Neonatale Intensive Care van het Universitair Medisch Centrum Groningen. Jaschke is onder andere betrokken bij onderzoek naar de inzet van muziektherapie in de zorg, werkt mee aan de ontwikkeling van meetmethodes voor het meten van effecten van muziekinterventies in die zorg en doet onderzoek naar de inzet van muziek op de intensive care. Daarnaast doet hij mee in theatercolleges van Miracles of Music.

Pim Giel

…doet al jaren onderzoek naar de inzet van muziek in de zelf-, mantel- en professionele zorg. Met ‘zijn’ stichting en team Miracles of Music heeft hij een film geproduceerd, worden theatershows gegeven, muziekmeetings georganiseerd (educatief programma voor verzorgers) en is er een periodiek congres over muziek en muziektherapie.

Er is nog zo weinig bekend

Dat muziek een invloed heeft op ieders welbevinden, dat ligt zo voor de hand. (Haast) iedereen ervaart het (bijna) dagelijks, zowel in de privésfeer als binnen en buiten de zorgsector. Het geluid rondom de invloed van muziek op je welzijn en gezondheid wordt sterker. Er komt meer en meer (media-)aandacht voor deze invloed.

In 2016 werd een, denk ik, prachtig landelijk congres georganiseerd rondom de inzet van muziek in de zorg. “Denk ik”, want ik was er -helaas- niet bij.

Gelukkig hebben we de programmafolder nog 🙂

En een sfeer-impressie van een voorgaande editie.

2016 was voor mij een intensief medisch jaar, waarin ik die kracht van muziek graag binnen de muren had gehad van de ziekenhuizen die ik bezocht, of waar ik werd geopereerd. Maar ik heb het destijds niet gevonden.

De aandacht voor muziek op welzijn binnen en buiten de zorg neemt dus toe. Maar tegelijkertijd wordt die kracht, die waarde, nog zo weinig gebruikt. Dat wat er wordt aangeboden of georganiseerd zijn in mijn ogen mooie! incidenten, ad-hoc activiteiten. De afdelingen “muziektherapie” in ziekenhuizen zijn allang weer wegbezuinigd. Dat wat in de USA in allerlei ziekenhuizen duurzaam verankerd is, vindt hier geen financiering. Waarom lukt het hier in Nederland nog niet, terwijl muziek aantoonbaar levens van mensen beïnvloedt? Zelfs overlevingskansen bevordert (te vroeg geboren baby’s), behandeling en verblijf in ziekenhuizen en klinieken makkelijker maakt (Muziekids), mensen minder pijnmedicatie laat innemen of de laatste levensjaren (van iemand met dementie) verzacht? Mensen door grote crises (corona) heen trekt?

Een paar factoren, denk ik dan als ‘leek’.

  1. Aandacht. De structurele inzet van muziek is nog niet zo bekend. Iedereen ervaart het, maar veelal in privésfeer.
  2. Geld. Stichtingen die actief zijn met muziek in de zorg moeten beroep doen op fondsen en adhoc subsidies, waardoor ontwikkeling niet zo snel gaat als gewenst. Er is geen structurele financiering.
  3. Prioriteit. Een ziekenhuis heeft wel wat anders aan z’n hoofd dan ‘lekker muziek maken’. Zeker nu in coronatijd. Maar precies hier gaat het ook fout: het is niet ‘een beetje muziek maken’, het is overleven, verzachten, het betekent een lagere bloeddruk, minder medicatie. Keiharde feiten, naar mijn idee.
  4. Gebrek aan bewijs. Er is nog zo weinig wetenschappelijk bewijs. Onderzoek op dit terrein staat nog in de kinderschoenen. Althans, in Nederland, want in de USA is men al veel verder. Haal dát dan naar Nederland, denk ik dan simpel. Als het effect met wetenschappelijk bewijs al elders is aangetoond, waarom moet het dan hier in Nederland allemaal opnieuw?
  5. (Gebrek aan) samenwerking. Ieder voor zich. En ja, samenwerken is moeilijk. Ieder heeft een eigen belang, eigen projecten, eigen onderzoek, een eigen opdracht. Daar overheen stappen is heel moeilijk, zeker als je afhankelijk bent van (dat beetje) financiering. Maar krachten bundelen betekent, als het goed is, uiteindelijk meer bereiken.

Ik ben benieuwd waar we over vijf, over tien jaar staan. Of Rebecca, Erik, Hans, Arie, Artur, Robbert (van Muziekids, red.), Pim en al die anderen elkaar meer hebben weten te vinden.

Ik hoop het mee te maken. Over tien jaar ben ik 56. Dan kan ik minstens nóg eens tien jaar genieten van al die effecten van muziek, op mijn eigen welzijn en dat van anderen. Buiten, maar vooral ook bínnen de gezondheidszorg.

Better Days Are Coming

Laten we afsluiten met muziek. Springsteen zingt in Better days over betere tijden die aanbreken. In de song toegepast op een relatie, maar ik pas ‘m gewoon -met een dichterlijke vrijheid- toe op betere tijden voor muziek in de gezondheidszorg. En op betere tijden post-corona, natuurlijk.

Deel je ervaringen

“Welke muziek wil je graag horen?” De arts keek me vriendelijk aan, maar wilde duidelijk wel een antwoord. Ik was enigszins gespannen, er zou zodadelijk een flinke injectienaald de zenuwen van mijn rug ingaan. Een ‘epiduraaltje’, in vaktermen. “Springsteen”, antwoordde ik zonder enige twijfel. Natuurlijk. En zo geschiede. “Goede keuze, die horen we niet zo heel vaak”, zei de arts nog, al glimlachend. Daarna gaf ik me over aan de mij o zo bekende rockende beats. En aan de injectiespuit. Het was zo gepiept, het duurde maar een paar Springsteen-nummers lang. Dát is de kracht van muziek.

  • Op welke manier gebruik jij muziek om je beter te voelen? Of om dichter bij je emoties te komen?
  • Welke muziek luister je als je je blij voelt? En als je somber of verdrietig bent? Welke muziek laat je ontspannen? En bij welke muziek kun je goed werken of studeren?
  • Heb jij een favoriet liedje in deze corona-periode? Iets dat je specifiek door deze tijden loodst?
  • Op welke manier(en) heb jij wel eens met muziek in de zorg te maken gehad?

Deel je ervaringen via de reacties hieronder.

Meer lezen

  • Ik schreef al eens een blog over de invloed van muziek op de concentratie van kinderen en jongeren.
  • Dokters van Morgen besteedde eind 2019 een uitzending aan de werking van muziek in de gezondheidszorg. Zeker kijken, als je in het onderwerp geïnteresseerd bent!
  • Meer weten over Muziekids of Muziek als Medicijn?
  • Terugluisteren: radio-item met Arie Bos (UMCG) over muziektherapie bij zieke baby’s.
  • Duik eens in het Music Mind Machine project van de University of Sheffield; je vindt er diverse publicaties, podcasts, video’s en je kunt deelnemen als vrijwilliger, onderzoeker, eventdeelnemer of (muziek)student.
  • Welke rol speelt muziektherapie, al sinds de jaren ’90, in het Mount Sinai ziekenhuis in New York? Het Louis Armstrong Department van dat ziekenhuis maakte er een filmpje over. Verspreid over de USA werken al ruim 5.000 mensen als muziektherapeut!

Coverfoto: met dank aan ACMF, de Australian Children’s Music Foundation

Muziekonderwijs is goed voor je brein -zeker ook dat van kinderen.

Geschatte leestijd: 5 minuten.

We weten het al een tijdje. En toch, het is fijn als het af en toe ook wetenschappelijk onderbouwd wordt. Neurowetenschappers hebben nieuw bewijs gevonden dat het leren bespelen van een muziekinstrument goed is voor de ontwikkeling van het brein van kinderen. De klassieke route die ik heb gevolgd, AMV lessen (Algemene Muzikale Vorming) – blokfluit lessen – piano/synthesizer lessen, is ouderwets natuurlijk. Kinderen leren tegenwoordig op een hele andere manier een muziekinstrument bespelen. Maar los daarvan: muziekonderwijs is goed voor je brein; dat werd pasgeleden opnieuw bewezen in een onderzoek van de Pontifical Catholic University en de Universidad del Desarollo in Chili.

Muzikale vorming stimuleert specifieke gebieden in je hersenen

Bij kinderen die muziekonderwijs volgen wordt in het brein dat gebied geactiveerd dat gerelateerd is aan het vasthouden van je aandacht en aan diverse uitvoerende functies. De activering van dat gebied betekent onder andere beter lezen, een grotere veerkracht, een toenemende creativiteit en een betere levenskwaliteit.

Twee specifieke mechanismen liggen ten grondslag aan de betere prestaties van muzikaal ontwikkelde kinderen op het gebied van ‘aandacht vasthouden’ en ‘geheugen’. Eén mechanisme is wat algemener gericht op het beter kunnen vasthouden van je aandacht bij taken, het andere mechanisme richt zich specifiek op het beter kunnen ‘vertalen’ van dat wat je hoort.

Onderzoek bij Chileense kinderen

Het onderzoeksteam onderzocht 40 Chileense kinderen in de leeftijd 10-13 jaar. De onderzoeksresultaten zijn inmiddels gepubliceerd in Frontiers in Neuroscience. In het onderzoek werden 20 kinderen onderzocht die een instrument bespeelden, minstens twee jaar les hadden gevolgd, minstens twee uur per week oefenden en op regelmatige basis in orkesten of muziekensembles speelden. Daarnaast was er een controlegroep van 20 kinderen van lagere scholen in Santiago de Chile, die geen muzikaal onderwijs hadden gekregen (buiten dat wat op school werd aangeboden).

Functionele MRI (fMRI) werd ingezet om de hersenactiviteit bij kinderen te meten terwijl ze een reeds in 2006 door Johnson & Zatorre ontwikkelde taak (‘bimodal (auditory/visual) attention and working memory task’) uitvoerden. Deelnemende kinderen werd gevraagd om zich te concentreren op één abstract figuur of een korte melodie, óf een combinatie van figuur en melodie, die gedurende vier seconden te zien en/of te horen was. Twee seconden daarna werd gevraagd, met ja/nee vragen, om zowel het beeld als de melodie terug te halen in het geheugen. Daarnaast werd gelet op reactietijd. Beide groepen kinderen reageerden even snel. Kinderen die muziekonderwijs volgden scoorden echter significant beter op de geheugenoefening, door aantoonbaar toegenomen hersenactiviteit. Ook was er een correlatie tussen ‘positief scoren op de oefening’ en ‘aantal jaren muziekonderwijs’: kinderen die langer muziekles hadden gevolgd scoorden significant beter op de oefening dan kinderen die korter of geen muziekles hadden gevolgd.

fMRI om de hersenactiviteit bij kinderen te meten tijdens een geheugenoefening

Er zijn meer voordelen voor kinderen die met muziek bezig zijn

Het bespelen van een instrument, maar ook zelf zingen en zelfs het luisteren naar muziek stimuleert het brein. Door deze activiteiten worden voortdurend nieuwe verbindingen in de hersenen gelegd, het ontwikkelt spraakfuncties en het helpt bij het herkennen van geluiden. Het luisteren naar muzikale beats geeft je kind ook betere rekenvaardigheden omdat het stimulerend werkt op het geheugen, aandacht en concentratie.

Een onderzoek aan de Universiteit van Helsinki liet al eerder zien dat muziekonderwijs de ontwikkeling stimuleert van vaardigheden rondom het herkennen en onderscheiden van klanken en op het gebied van de woordenschat. Een ander onderzoek liet al zien dat het gestructureerd aanbieden van muzieklessen diverse cognitieve functies verbetert, zoals het korte termijn geheugen, vaardigheden rondom het redeneren, plannen en het jezelf kunnen afremmen. Vaardigheden die uiteraard goed van pas komen in academische omgevingen.

Moet ieder kind nu op muziekles?

Ja. Nee.

Natuurlijk voegt het volgen van muziekles iets toe aan de hersencapaciteit en vaardigheden van kinderen, zoals bovenstaande onderzoeken laten zien. Wat dat betreft is het dus voor álle kinderen zinvol om deel te nemen aan muziekonderwijs. Maar kinderen moeten er vooral ook lol in hebben, of krijgen. De universele (wereld)taal van muziek spelenderwijs leren ontdekken.

En als het niet werkt, of nog niet werkt, dan kiest een kind vooral een andere hobby. Hoogstens kun je je kind periodiek prikkelen om eens een proefles te volgen, of een nieuw instrument te ontdekken. Je merkt vanzelf wel aan hem of haar of de wil er is om echt structureler muzieklessen te volgen. ‘Pushen’ werkt uiteraard contraproductief.

PS voor wie nooit de kans kreeg om muziekles te volgen

Altijd al muziekles willen volgen, maar nooit de kans gekregen?

Het is nooit te laat om te starten met muziekles.

Neuropsycholoog professor Erik Scherder vertelt: “Op een ochtend werd ik wakker en dacht ik ineens: het is nooit te laat voor die viool. Mensen van rond mijn leeftijd die voor het eerst een instrument gaan bespelen, krijgen namelijk extra activiteit in hun prefrontale cortex. En wie wil dat nou niet? Juist die cortex is bij veroudering een van de kwetsbaarste onderdelen van het brein. Muziekles houdt hem langer fit, waardoor het geheugen scherper blijft en het probleemoplossend vermogen op peil wordt gehouden.”

En laat je Erik Scherder aan het woord, dan gaat het ook al snel over kinderen. “Neem dat mooie Amerikaanse onderzoek bij kinderen die muziekles krijgen en die van hun 6de tot 9de werden gevolgd. Deze kinderen blijken over de hele linie beter te presteren. Hun hersenbalk, de verbinding tussen hun beide hersenhelften, is bij hen dikker geworden door het musiceren. Linker- en rechterhelft werken dus beter samen, wat hun brein flexibeler maakt. En nog meer goed nieuws: je hoeft er niet eens goed voor te zijn in muziek – áls je maar muziek speelt, dat is al voldoende. Onvoorstelbaar toch, dat het muziekonderwijs is wegbezuinigd in Nederland? Muziek is zó goed voor je algehele ontwikkeling. Het raakt je: muziek doet je verwonderen, verbazen, emotioneren, herinneren, het verbindt je met anderen. Muziek grijpt in op de diepste structuren in het brein. We leren het eerder dan taal: al in de buik van onze moeder veranderen onze ademhaling en hartslag zodra we daarbuiten muziek of gezang horen. Muziek is een psychofysiologisch oermechanisme van de mens.”

Bron bij de quotes van Erik Scherder: Psychologie Magazine

Deel je ervaringen

  • Heb jij vroeger zelf muziekonderwijs gevolgd, buiten de lessen op basisschool of middelbare school? Of volgt je kind nu muzieklessen?
  • Welke positieve effecten zie jij van het volgen van muziekonderwijs op de ontwikkeling van vaardigheden, bij jezelf of bij je kinderen?
  • Op welke manier(en) stimuleer jij je kinderen om muziek te luisteren en/of muziekinstrumenten te ontdekken?

Deel je ervaringen via de reacties.

Meer lezen

  • Ik schreef al eerder over mijn zoon Tijs die, na een aantal jaren fanatiek te kiezen voor voetbal, interesse kreeg in piano spelen. Zónder dat ik hem, als toetsenist, daartoe pushte; natuurlijk speelde ik wel eens samen met hem op de piano en kwam hij kijken bij optredens van mijn bands. Overigens voetbalt hij nog steeds 🙂 naast zijn piano- en bandlessen.
  • Ook schreef ik eerder een blog over Muziek leert je scherper waarnemen en bewuster nadenken.
  • Lees het volledige onderzoeksartikel van de Chileense Universiteit:

‘Muziek luisteren en spelen houdt ál onze breinnetwerken niet alleen actief, het versterkt ze ook. De muzieknetwerken blijken intensief verbonden te zijn met de taalgebieden, waardoor muziek ons taalgevoel kan stimuleren.’

– Erik Scherder

Meer financiering voor muziekonderwijs: bruggen bouwen tussen onderwijs, cultuur en zorg

Geschatte leestijd: 15 minuten.

Corona 2020. Het is óók de tijd van de overal opploppende webinars. Welk onderwerp ook door mijn hoofd schiet: er is een webinar voor, heb ik gemerkt. Zo volgde ik deze week een webinar-uurtje over én door Méér muziek in de klas. Het eerste door hen gegeven webinar, zo begreep ik, met een zeer goed gekozen eerste thema ‘Hoe regel je financiering voor méér muziekonderwijs’? Een verslag over Muziekakkoorden, passie, lokale fondsenwerving, commitment en stappenplannen.

Waarom neem ik deel aan dit webinar?

-> NB: Deze (persoonlijke) inleiding kun je ook overslaan: ga direct naar het verslag van het webinar.

Aanleiding

Ik ben, onder de vlag van Stichting Muziekids, al enige poos bezig met een lobby voor méér muziek in het ziekenhuis. Specifieker: méér muziek (opvang en beleving) voor kinderen en jongeren in het Amphia ziekenhuis in Breda. Om hen daarmee een leuke activiteit te bieden, opvang te bieden, afleiding en soms ook een beetje troost.

Éen van de onderdelen in deze lobby is het aangaan van lokale verbinding. Met de cultuursector, met het lokale bedrijfsleven, met serviceclubs én met het Bredase onderwijs.

Verbinding onderwijs, cultuur en zorg

Cultuur leeft, binnen de Bredase hogere, middelbare en lagere scholen. Er gebeurt uiteraard al een hoop als het gaat om cultuur, muziek, dans, toneel binnen het onderwijs in Breda. Dat realiseren en faciliteren is al een ‘goed doel’ op zichzelf, want er is altijd méér financiering nodig. Toch heb ik in de gevoerde gesprekken gemerkt dat er veel interesse en enthousiasme is om de culturele activiteiten in het onderwijs, en specifieker die op het gebied van muziek, te koppelen aan een voor de school extern goed doel als Muziekids; ‘méér muziek in het ziekenhuis’.

Scholen willen graag samenwerken met externe partners; er is vaak een wens tot samenwerking en verbinding. Het ‘met de school je inzetten voor een goed doel’ kan onderdeel zijn van lessen maatschappijleer, geeft leerlingen en studenten zicht op hun eigen rollen in de maatschappij. Het geeft een extra dimensie aan de cultuur- en muzieklessen: niet alleen muziek maken, maar muziek maken voor het goede doel.

Het ziekenhuis is daarnaast een voor veel scholen interessante maar ook minder goed toegankelijke omgeving. Een interessante samenwerkingspartner -maar hoe maak je verbinding, met welke insteek of welke activiteiten ga je samen aan de slag? ‘Muziek in het ziekenhuis’ legt die verbinding tussen zorgsector, cultuursector en onderwijs.

Veel kinderen en jongeren hebben niet zo’n beeld bij een ziekenhuis, totdat ze er zelf (of een broertje, zusje, ouder of familielid) in belanden. De omstandigheden zijn dan meestal niet ideaal, je bent ziek, je mist thuis, ja je mist zelfs school en je klasgenoten. ‘Muziekids Breda’ geeft scholen en leerlingen concrete tools om eens in een ziekenhuis rond te kijken zónder de directe lading van ‘ziek zijn’.

En meewerken aan een goed doel, fundraisen, samenwerken, geeft ook gewoon een goed gevoel. Haast iedere school organiseert jaarlijks ‘iets’ voor het goede doel; Muziekids in het ziekenhuis is dan een laagdrempelig project dat veel kinderen en jongeren (en hun ouders + docenten) aanspreekt.

Mijn doel deelname webinar

Mijn interesse werd gewerkt in het webinar ‘Money money money’ van Méér muziek in de klas. Een stichting die structureel muziekonderwijs nastreeft voor álle 1,6 miljoen basisschoolkinderen in Nederland.

Haast alle leerkrachten muziekonderwijs die ik in de loop der tijd in Breda heb gesproken zijn razend enthousiast om hun school te koppelen aan Muziekids Breda. Welk vak je ook als uitgangspunt neemt: er zijn koppelingen te maken met méér muziek in het ziekenhuis voor kinderen en jongeren. Maar tegelijkertijd hoor ik nog veel geluiden over de krapte waarin men werkt als het gaat om muziekonderwijs op school. Er is te weinig geld en daardoor te weinig uren, te weinig muziekdocenten, te weinig ruimte voor opleiding en training van nieuwe docenten die muzieklessen kunnen en willen verzorgen. Op veel scholen staat of valt het muziekonderwijs nog met één enthousiaste muziekgedreven docent. Ja, men wil het initiatief Muziekids graag ondersteunen met fundraising en bewustwording tijdens de lessen, maar tegelijkertijd is eerst extra financiering nodig.

Laat dit webinar nu net gaan over het regelen van extra financiering voor structureel muziekonderwijs voor alle basisschoolleerlingen. Mijn doel van deelname aan het webinar is om meer kennis op te doen over de financieringswijze(n) van muziekonderwijs. Om uiteindelijk te onderzoeken hoe we in Breda muziekonderwijs en Muziekids kunnen koppelen. Ofwel hoe we samen beter invulling kunnen geven aan de interessante crossover tussen cultuur, zorg en onderwijs. En: daarvoor gezamenlijk voldoende middelen uit de Bredase markt kunnen ophalen.

Met méér muziek in de klas uiteindelijk ook méér muziek in het ziekenhuis. Maar ook: Met méér muziek in het ziekenhuis een extra dimensie aan het muziekonderwijs op scholen.

Voordat we in de inhoud van het webinar duiken, nog even een snelle blik op de website van Méér muziek in de klas.

MuziekAkkoord

Hoe wordt muziekonderwijs normaliter gefinancierd? Méér muziek in de klas heeft al veel in kaart gebracht.

  • Er is een regeling van het Fonds voor Cultuurparticipatie, Cultuureducatie met Kwaliteit. Je kunt als school met een muziekonderwijsvraag naar een penvoerder stappen.
  • Soms zijn er gemeentelijke subsidieregelingen of een regeling op provinciaal niveau.
  • Er ligt financiering vanuit fondsen, bijvoorbeeld bij het VSBfonds. Dit fonds gelooft dat de werking van kunst en cultuur op het individu, collectieve effecten in de samenleving tot stand brengt.
  • Scholen kunnen zelf fondsenwervende acties organiseren, zoals een kerstmarkt of sponsorloop, waarmee geld wordt opgehaald voor bijvoorbeeld de aanschaf van instrumenten. Soms kunnen instrumenten worden geleend bij leerorkesten.
  • Natuurlijk is het slim om samenwerkingen op te starten met het theater of podium in de buurt van de school, met de muziekschool, het kunstencentrum, harmonie of andere muziekvereniging, of zijn zelfstandige vakleerkrachten muziek te betrekken bij het muziekonderwijs op je school.

Méér muziek in de klas heeft een vijfstappenplan ontwikkeld (zie verderop), met uitleg bij iedere te onderzoeken stap, om financiering voor méér muziek in de klas te realiseren. Bij alle stappen, fondsen, wervingsacties of projectfinancieringen wordt altijd gestimuleerd om externe partners te zoeken en betrekken, de kracht van samenwerking te benutten. Muziekids en het ziekenhuis kunnen bij uitstek natuurlijk fungeren als extra samenwerkingspartners.

Ik lees daarnaast:

De MuziekMatch is een financiële impuls voor regionale publieke én private partijen om samen te werken voor structureel muziekonderwijs op de basisscholen in de regio. De MuziekMatch is gekoppeld aan “Méér Muziek in de Klas Lokaal.” Voorwaarde is dat regio’s via de methodiek van Méér Muziek in de Klas Lokaal komen tot een MuziekAkkoord. De plannen waaraan de partijen zich in een MuziekAkkoord committeren kunnen financieel ondersteund worden vanuit de MuziekMatch.

Webinar financiering muziekonderwijs: money, money, money

Voor het online webinar, de eerste in een reeks aldus Méér muziek in de klas, is 45 minuten uitgetrokken. Voor de online start staat er al een chat open, waarin vanuit het hele land mensen zich voorstellen en melden dat ze met spanning wachten.

Woord en beeld combineren?

Hieronder zie je het volledige webinar in beeld. Open het op je ene device, en lees mijn verslag mee op je andere device. Enige multitask-skills zijn wel handig dan 🙂

Introductie

Het webinar is opgezet als een soort nieuwsuitzending, met presentator en gasten-aan-tafel die elkaar afwisselen. De gesprekken worden afgewisseld met filmpjes en korte ‘expert-interviews’; de experts komen regelmatig terug.

Het webinar, met de software van Webinargeek.com, start met een Infomercial van Méér muziek in de klas. Even voorstellen.

Jantien Westerveld

Vervolgens komt Jantien Westerveld, directrice van Méér muziek in de klas, aan het woord.

Enkele punten die zij aanstipt:

  • streef naar een integrale aanpak, doe het niet alleen maar betrek juist samenwerkingspartners
  • ondanks dat er financiering is voor muziekonderwijs, blijkt toch vaak extra geld nodig om losstaande projectjes en activiteiten te realiseren; het is dus goed om als school of schoolverband op zoek te gaan naar lokale binding en fondsenwerving
  • inmiddels bereikt Méér muziek in de klas al ruim 300.000 kinderen, zelfs 500.000-600.000 als je het bereik nog wat breder bekijkt. Tegelijkertijd is er nog een wereld te winnen en wil men álle 1.600.000 basisschoolleerlingen muziekonderwijs aanbieden.
  • projecten draaien om de inhoud van het muziekonderwijs, maar voldoende financiële middelen zijn ontzettend belangrijk, daarom juist dit webinar
  • er is nu een regioregeling in samenwerking met het ministerie; extra stimuleringsgeld onder de noemer Muziekmatch. De financiering is verdeeld als 1/3 door het rijk (vanuit de ‘MuziekMatch’), 1/3 lokaal (gemeente, provincie e.a.) en 1/3 uit private bronnen (scholen zelf, bedrijven, acties). De site vult aan: het bedrag dat wordt uitgekeerd vanuit de MuziekMatch is afhankelijk van het aantal leerlingen in de regio en is maximaal €70.000,-.

MuziekAkkoord

Er is breed maatschappelijk draagvlak voor muziekonderwijs in de klas, muziekonderwijs is zó wezenlijk belangrijk voor de ontwikkeling van kinderen. Kort wordt de lobby van professor en neuropsycholoog Erik Scherder aangestipt (‘toevallig’ ook ambassadeur van Muziekids, KH).

Het belang van goede lokale fondsenwerving wordt benoemd: het binnenhalen geld voor maatschappelijke doelen, zoals muziekonderwijs.

Online, op de site van Méér muziek in de klas, lees ik dat het in het MuziekAkkoord opgehaalde geld wordt besteed aan de behoeftes van de scholen, die staan centraal in het MuziekAkkoord dat wordt gesloten.

Het geld kan bijvoorbeeld worden besteed aan:

  • Personeel (inzet vakleerkracht, die bijvoorbeeld ook het leerkrachtenteam ondersteunt)
  • Materialen (instrumenten, lesmethode)
  • Deskundigheidsbevordering van groepsleerkrachten
  • Ruimte geschikt maken voor muziekles
  • Inkopen van aanbod van muziekaanbieders
  • Netwerkvorming en samenwerkingen met derden, zoals muziekverenigingen, maar ook private partijen
  • Inzet van een regionale projectleider of kwartiermaker of het opdoen of inhuren van expertise op het gebied van het werven van private gevers

Eerste experttips

Het lokaal ophalen van geld, hoe werkt dat nu? Hoe doen andere ‘fondsenwervers’ dat eigenlijk? Het webinar zoomt even uit naar de best practices in andere sectoren. Er zijn voorafgaand aan het webinar diverse experts geïnterviews, waarvan fragmenten in het webinar worden getoond. Achtereenvolgens delen Aaltje van Zweden (oprichter en bestuurslid van Papageno), Patty Nobrega (manager corporate partnerships bij het Concertgebouworkest) en Eline Danker (manager marketing, communicatie, educatie en fondsenwerving bij Artis) hun eerste tips omtrent fondsenwerving.

  • ga vooral verbinding aan met het lokale bedrijfsleven
  • praat vanuit je passie, dan wordt het makkelijker om mensen te betrekken en verbinden.
  • betrek je eigen netwerk, Linkedin, bestuursleden van de school of in je vriendennetwerk, spreek je buren aan, enzovoort.
  • bijt je er écht in vast

Ambassadeur Méér Muziek in de klas: Assen

De experts volgen elkaar in rap tempo op in het webinar. Mirjam Pauwels schuift aan, wethouder in Assen, stuurgroeplid van het MuziekAkkoord Drenthe en ambassadeur van Méér Muziek in de Klas Assen.

In juni 2019 is het MuziekAkkoord Drenthe getekend door alle Drentse gemeenten, de provincie en diverse partijen.

De tips van Mirjam:

  • streef naar betrokkenheid van andere bestuurders en gedeputeerden; hoe meer enthousiasme en verbinding hoe beter
  • zoek commitment bij alle partijen die betrokken (willen) zijn en organiseer dat rondom de inhoud: muziek maken op school
  • onderzoek ook welke bijdragen in natura kunnen worden geleverd
  • inventariseer lokale activiteiten rondom muziekonderwijs waar extra geld nodig is, hiermee krijg je grip op wát er georganiseerd kan worden en hoeveel geld daar voor nodig is
  • zoek lokaal naar mogelijkheden voor fondsenwerving, bij voorkeur in samenwerking met een ervaren professional. Lokaal fondsen werven werkt beter dan wanneer je het breed provinciaal probeert in te steken.
  • geld, tijd, inzet, deskundigheid en materialen die scholen zelf beschikbaar maken valt ook onder de noemer ‘privaat geld’ (om tot die benodigde 1/3 te komen)
  • sponsoring zorgt uiteraard voor geld, maar ook voor lokale betrokkenheid, dat is eigenlijk net zo belangrijk. Die betrokkenheid vergroot het netwerk en daarmee kansen op nieuwe sponsoring en financiering.

Het regelen van een MuziekAkkoord kost tijd. Het is ook niet een geheel nieuwe activiteit, hiervoor waren er natuurlijk ook al decennia met muziekprojecten in het onderwijs. Het MuziekAkkoord is wel nieuw binnen de omgeving Assen.

Drenthe heeft een Fonds op Naam opgericht, met een apart rekeningnummer en Anbi status, specifiek voor Meer muziek in de klas in Drenthe. De strategie rondom fondsenwerving staat nog wel in de kinderschoenen.

Doel voor de komende periode is nu ook om links te gaan leggen met andere relevante partijen. Denk daarin breed: de kinderopvang, ouders, muziekverenigingen, denk ook aan de lokale supermarkt en betrokkenheid in de wijk rondom de school. Hoe meer mensen overtuigd raken van het nut van muziekonderwijs, hoe meer partijen actief worden. En dat leidt uiteindelijk ook tot nieuwe financieringsbronnen.

Adhoc financiering vanuit fondsen en sponsoring is nodig voor allerlei activiteiten rondom muziekonderwijs, maar op welke manier wordt de lange termijn van het muziekonderwijs geborgd? Een lastiger vraag voor Mirjam, dat zit ‘m toch vooral in de cultuurinstellingen en financieringsprogramma’s als Cultuureducatie met Kwaliteit. Het vinden van een duurzame sponsor voor financiering van muziekonderwijs op de langere termijn is niet onmogelijk, maar toch vaak lastig.

In Drenthe wil men de komende periode lokale sessies met schoolleiders gaan organiseren. Centraal daarin staat de vraag ‘Wat heb je nodig vanuit de stuurgroep om méér muziekonderwijs op school aan te kunnen bieden?’ Dat moet de stuurgroep goede input geven om gericht financiering te zoeken.

Zevenaar cadeaukaart

Vervolgens wordt ingezoomd op een hele concrete fondsenwervende actie, namelijk de ‘Zevenaar cadeaukaart’. Joyce Mulder, ondernemer en lid van Ondernemend Zevenaar (de ondernemingsvereniging) vertelt over de nieuwe cadeaukaart -een pas- waar letterlijk geld opstaat dat de consument kan inzetten in allerlei participerende winkels. Van alle verkochte kaarten gaat 2% naar méér muziek in de klas; dat gaat jaarlijks een ‘behoorlijk budget’ opleveren.

Zevenaar kende al langer zo’n cadeaukaart, maar dat was een fysieke papieren kaart. Er was een project gestart om het gehele proces meer te digitaliseren. Vanuit de cultuurhoek kwam het idee om een deel van de (substantiële) omzet die de kaart oplevert aan een goed doel te besteden: muziekonderwijs.

Input van Joyce:

  • betrek altijd de lokale ondernemersvereniging bij muziekonderwijs
  • de cadeaukaart zorgt voor een mooie verbinding tussen ondernemer, consument en het lokale muziekonderwijs: iedereen raakt betrokken
  • doel is nu om zoveel mogelijk partijen te betrekken bij kaart; kaart kan je kopen in winkels, het wordt een mantelzorgcompliment, de gemeente geeft haar medewerkers de kaart als kerstcadeau, etc.
  • 2% klinkt wellicht als weinig, maar omdat het verspreidingsgebied van de kaart behoorlijk groot is verwacht men jaarlijks een substantieel budget voor meer muziekonderwijs
  • idee van de cadeaukaart is eenvoudig landelijk kopieerbaar (er zijn landelijk natuurlijk al vele cadeaukaarten in omloop, KH); ga lokaal het gesprek aan om deze te koppelen aan méér muziekonderwijs

Volgende ronde experttips

Na het voorbeeld van de cadeaukaart in Zevenaar komen opnieuw de experts aan het woord.

Een aantal aanvullende tips:

  • zorg ervoor dat je je verhaal kunt vertellen in 1 minuut, enthousiast (je ‘pitch’ moet op orde zijn)
  • investeer in de breedte van je netwerk
  • ga je in gesprek met mensen luister dan vooral ook goed: welke haakjes zijn er
  • vraag niet direct om geld, vertel je verhaal vanuit je passie; mensen raken enthousiast over de inhoud – wáárom is het nodig?
  • praat altijd over je project en de organisatie waarvoor je geld zoekt – altijd, overal

Huiskamer muziekvoorstellingen

Een volgend voorbeeld in het webinar van een creatieve actie die moet zorgen voor meer financiële middelen voor méér muziekonderwijs. Maarten Koolen komt aan het woord, ondernemer in Helmond en betrokken bij serviceclub Kiwanis. Via een speciale verjaardag die hij organiseerde voor zijn 90-jarige vader ontstond het idee van de huiskamer muziekvoorstelling voor méér muziekonderwijs in Helmond.

Kort komt het idee er op neer dat je via een speciaal ontwikkeld platform (Kiwancerto) een artiest kunt boeken die thuis, in ‘de huiskamer’, komt spelen. Artiesten zijn bijvoorbeeld bijna afgestudeerde studenten van het conservatorium, die zo een extra podium voor hun muziek vinden. Iedereen die een feest wil geven (jubileum, gouden bruiloft, speciale verjaardag etc.) betaalt bijvoorbeeld (stel, ter eenvoud van het rekenvoorbeeld) 1000 euro voor de artiest. Daarvan gaat gemiddeld 70% à €700 naar de artiest en 30% à €300 naar méér muziek in de klas.

Laatste ronde tips experts

Voor de laatste keer in het webinar komen de experts aan het woord. Want: hoe overtuig je nu een potentiële investeerder?

  • overtuig altijd met je hart, vanuit je passie
  • laat de urgentie zien, benoemd en toon aan dat er te weinig middelen zijn
  • maak het concreet, neem bijvoorbeeld de kinderen mee en laat hén het verhaal vertellen
  • werk met een duidelijk plan en een duidelijke doelstelling: hoeveel geld wil je voor welke activiteit(en) ophalen?
  • leg uit wat het verschil is dat men met het donatiebedrag maakt voor het succes van je project; zet de donatie om in concrete cijfers: ‘x euro levert x meer kinderen op die geraakt worden door muziek’
  • werk dus zoveel mogelijk met een planmatig verhaal, maar wel vanuit je hart gebracht

Tot slot: nog eenmaal Jantien

Als afsluiter van het webinar Money money money (ja, 45 minuten vliegen voorbij!) komt nog eenmaal directrice Jantien Westerveld aan het woord met enkele laatste tips.

  • wees altijd pro-actief; vertel je verhaal aan iedereen die het zou willen horen
  • investeer in de relatie: vertel niet alleen wat je komt halen, maar zeker ook wat je komt brengen: wat levert het de potentiële sponsor op?
  • maak de urgentie duidelijk
  • geef altijd aan dat je niet iedereen kunt bereiken, maar dat je wél inzet op gelijke kansen voor álle kinderen
  • haal extra kennis en voorbeelden op tijdens de landelijke Muziektafeldag (9 september, KH)
  • streef ernaar om zoveel mogelijk partijen lokaal te laten samenwerken: muziekschool, onderwijs, cultuur, bedrijfsleven. Het is niet ‘ieder voor zich’ maar maak met elkaar een financiële spaarpot om dit mogelijk te maken.
  • streven van Méér muziek in de klas is om over “4 jaar” álle kinderen toegang tot muziekonderwijs te geven, zowel in Nederland als in de overzeese gebieden

Mijn terugblik op het webinar

45 Minuten vliegen voorbij. Natuurlijk was dit webinar een eerste van velen, maar juist daarom goed dat er direct gekozen is voor een onderwerp dat vaak een sluitstuk vormt bij het maken van plannen: de financiering.

Goed vond ik om te horen dat Méér muziek in de klas samenwerking tussen partijen centraal stelt. Dat biedt naar mijn idee mooie kansen aan Muziekids, laten we beginnen in Breda. Elkaar niet zien als concurrent die in dezelfde financiële vijver vist, maar juist als partijen die elkaar kunnen versterken in het bereiken van gezamenlijke (kinderen betrekken bij muziek) én verschillende (school versus ziekenhuis) doelen. Ook Muziekids heeft de lokale cultuurcentra, ondernemers én de scholen nodig om voldoende middelen te genereren voor muziekbeleving in het ziekenhuis. In de praktijk van de laatste 10 jaar zetten al ontzettend veel scholen zich in voor Muziekids: er worden veel acties georganiseerd, Muziekids komt op scholen over de vloer, er wordt door muziekvrijwilligers op scholen muziek gemaakt, er wordt samen geld opgehaald.

Ik weet hoe moeilijk het is om een webinar van 45 minuten te organiseren. Alle complimenten dus voor Méér muziek in de klas! Er is goed nadruk gelegd op het stimuleren van het lokale commitment om geld op te halen. De expert-tips vond ik nog wat algemeen van aard; goed om eens te horen maar ook weer niet heel verrassend.

Wat ik wat miste in het webinar was de meer praktische aanpak: hoe begin je nu, als je muziekdocent op een school bent en enthousiast bent om de wijk en het dorp of de stad in te trekken? Wellicht dat het online stappenplan van Meer muziek in de klas daarbij helpt.

(Bron: Handboek Méér muziek in de klas)

Gelijktijdig met het webinar liep een online chat, waar ook druk gebruik van werd gemaakt. Veel zeer concrete en zinvolle vragen vlogen op volle snelheid door het computerbeeld; natuurlijk was het niet het moment om deze uitgebreid te beantwoorden, al waren meerdere moderatoren druk aan het reageren. Veel vragen ook over huidige financieringsstromen voor muziekonderwijs. Je aandacht verdelen tussen luisteren naar het webinar en het volgen van de chat is…best lastig. Wat zou het goed zijn dat achteraf alle vragen uit de chat online worden verzameld en stapsgewijs beantwoord. En dat mensen met dezelfde vragen, plannen en ideeën online bij elkaar worden gebracht om ideeën verder uit te werken!

Bruggen slaan tussen onderwijs, cultuur en zorg

Méér muziek in de klas.

Méér muziek in het ziekenhuis.

Het zijn twee mooie goede doelen, losstaand maar ook met zo’n grote overlap. Het gevoel bekruipt me enerzijds dat de doelen kort-door-de-bocht gezegd elkaars concurrenten zijn. Beide zoeken immers naar structurele financiering, landelijk en lokaal. Beide willen in de gunst van het lokale bedrijfsleven en andere mogelijke financierders komen; méér geld maakt méér mogelijk.

Anderzijds zie ik vooral veel ruimte voor samenwerking. Samen sterk(er). Vanuit de gelden van MuziekMatch kan juist samenwerking met een externe partij als Muziekids worden vormgegeven. Er liggen zulke mooie kansen om juist door samenwerking een brug te slaan tussen onderwijs, cultuur én zorg. Een extra dimensie te geven aan het muziekonderwijs op scholen, samenwerking te stimuleren tussen cultuurspelers, scholen én ziekenhuizen. De ziekenhuis’drempel’ voor kinderen en jongeren te verlagen, misschien ook wel minder ‘eng’ te maken, júist door op momenten dat ziekte níet speelt met cultuur, muziek, de omgeving van het ziekenhuis te verkennen. Muziekactiviteiten op school door te kopiëren naar het ziekenhuis, verbinding te leggen tussen klasgenootjes en hun zieke mede-klasgenoot, uitvoeringen te geven in de daarvoor geschikte ruimtes die de moderne ziekenhuizen bieden.

Financiering regelen voor muziekonderwijs is voor veel scholen denk ik een complexe hobbel. Waar begin je, wie krijgt er op school tijd voor, wie heeft de expertise om plannen te maken en schrijven, welke partijen betrek je. Ik kan me de vele vragen die leven op een school levendig voorstellen. Tegelijkertijd is Méér muziek in de klas een goede partij met veel expertise in huis en biedt Muziekids extra samenwerkingskansen. Vaak is het ook een kwestie van beginnen én doen.

Ik ga de uitdaging in Breda aan. Wie mee wil doen om deze brug samen met mij te slaan, is welkom zich te melden!

Deel je ervaringen

Waarom eigenlijk een verslagje van dit webinar? Ik geloof in kennisdeling. Ik geloof er in dat wanneer we al die nuttige kennis in artikelen, webinars, presentaties, workshops e.d. meer met elkaar delen, meer mensen nieuwe kennis opdoen en van elkaar kunnen leren. Het vergroot het effect van één op zichzelf staande activiteit.

  • Heb jij ervaring met muziekonderwijs? Werk je wellicht op een school en loop je rond met plannen voor uitbreiding?
  • Heb je wellicht al stappen gezet om lokaal financiering te regelen voor méér muziekonderwijs? Ben je de verbinding met lokale samenwerkingspartners en financierders al aangegaan?
  • Heb jij ook het webinar gevolgd? En wat vond jij er van?

Deel je gedachten en ideeën via de reactiemogelijkheid hieronder.

Meer lezen

Een Creatieve Zomer: zit er creativiteit in mijn leven?

Geschatte leestijd: 6 minuten.

Een Creatieve Zomer! Zo heet het zomerproject van de Nieuwe Veste, de Culturele Markthal en het Centrum voor de Kunsten van Breda. Nieuwe Veste verbindt al jarenlang, maar tegenwoordig sterker dan voorheen, alle Bredase sectoren en maatschappelijke organisaties rondom zorg, welzijn, cultuur en onderwijs. Deze zomer wil Nieuwe Veste laten zien in hoeveel Bredanaars iets creatiefs schuilt, op wat voor manier dan ook. Eind juni werd een oproep geplaatst om je creativiteit in te zenden: “Samen maken we een creatieve zomer als nooit tevoren, met onze prachtige stad als podium.”

Ik kende nog wel iemand met enige mate van creativiteit in zich 😉 en besloot een tekst in te sturen. Meteen een mooi podium voor ‘mijn’ singer-songwriterband Tak&Band en wellicht kon ik er nog een boodschap rondom de plannen voor Muziekids Breda in kwijt: bij uitstek een initiatief dat ‘zorg’, ‘cultuur’, ‘welzijn’ en ook ‘onderwijs’ met elkaar verbindt…

Oproep Een Creatieve Zomer

Mijn inzending voor Een Creatieve Zomer

Ik stuurde begin augustus mijn inzending in en 12 augustus 2020 werd deze al op Facebook geplaatst:

Staartje

Hoe leuk, dacht ik, deze gratis extra aandacht voor Tak&Band en het mooie werk van Pieter, dat nog véél meer mensen mogen horen wat mij betreft. Leuk project van de Nieuwe Veste.

Maar mijn inzending bleek nog een staartje te krijgen; er zat nog méér creativiteit in deze zomer.

Na de Facebook plaatsing werd ik benaderd door de projectmanager met de vraag of ik het leuk vond een portret te laten maken van…mezelf. Het werk met Tak&Band, de creatieve uitdagingen bij OnCue, het vrijwilligerswerk voor Muziekids, de schrijfsels op dit blog…als ‘creatieveling’ vonden ze me mooi veelzijdig.

Ik mocht zelf bepalen waar ik het over wilde hebben en in welke vorm. Er was alleen één beperking: het uiteindelijke portret mocht slechts +/- 2 minuten duren…’spanningsboog van de kijker, etc.’ Moet je net mij hebben, haha. Kort en bondig…dat is nou niet één van mijn specialiteiten. En ik had natuurlijk veel te veel boodschappen te geven.

Hoe dan ook, 18 augustus kwam filmmaker Yannick thuis langs en maakten we in mijn ‘studio annex muziekkamer’ de beelden. De opname ging voorspoedig…het werd zelfs een ‘onetaker’!

Het videoportret in 2:57 of 939 woorden

Natuurlijk blijft het bijzonder gek om jezelf terug te zien (en te horen!), maar als ik het hoge latje wat laat dalen ben ik uiteindelijk ook wel weer tevreden met het eindresultaat van mijn portret bij Een Creatieve Zomer.

(rond 1:30 zit er een rare hiccup in het beeld, een technisch iets, wordt aan gewerkt)

Voor die mensen die, net als ik, 2 minuten (en 57 seconden, die ik erbij snoepte) nogal kort vinden: hieronder nogmaals de -vooraf aangeleverde- 5 vragen, inclusief de meer uitgebreide antwoorden die ik had voorbereid. 🙂

Hoe heeft creativiteit zich in jouw leven ontwikkeld?

Creativiteit heeft ‘m bij mij altijd in ‘muziek’ gezeten. Niet in schilderen, tekenen, knutselen o.i.d. Daar heb ik zelfs een gezonde hekel aan. Tekenlessen vroeger op school, verschrikkelijk. Maar muziek maken en luisteren: dat zeker.

Mijn vader was dirigent van een (kerk)koor en gaf ook muzieklessen AMV (Algemene Muzikale Vorming). Ook ik liep door de ‘normale’ muzikale opleiding van vroeger: eerst AMV volgen -bij een andere docent dan mijn vader-, toen een aantal jaren blokfluitles. Op een gegeven moment wilde ik iets spannenders. In de jaren ‘80 kwam natuurlijk de synthesizer op; dat vond ik prachtig. Éen instrument waar tientallen, honderden, instrumenten in ‘verstopt’ zaten. Het waren de tijden van Dire Straits, Bruce Springsteen, Sting, maar ook De Dijk. Dat waren, en zijn nog altijd, míjn bands.

Na een paar jaar les in piano/synthesizer kwam ik via mijn buurman in een coverband terecht die nét gestart was. OnCue uit het West-Brabantse Hoogerheide. Mét blazers, met twee gitaristen, maar nog zonder toetsenist. Dat werd ik. Inmiddels bestaan we 26 jaar en zijn we een paar honderd optredens verder.

Wat drijft jou om steeds te creëren?

De vrijheid om met zo veel en diverse instrumenten passende toetsenpartijen te maken. Een tijdje terug kocht ik de Roland Integra-7 geluidsmodule.

De ríjkdom aan geluiden die daar in zit…dat stimuleert steeds opnieuw tot ontdekken en toepassen. Soms speel ik heel basic, piano en hammond, dat vind ik de fijnste manier van spelen in bands. Maar ik probeer steeds meer te variëren in geluid, geluiden toe te voegen aan bijvoorbeeld de piano. Dat maakt het interessanter.

Bij coverband OnCue heb ik alle ruimte om, binnen de bestaande songs, eigen partijen te maken. Natuurlijk wil je enerzijds het origineel benaderen, óók in de toetsenpartij. Anderzijds is het juist leuk om creatief te zijn…en ben ik ook gewoon niet goed genoeg om originele partijen écht te benaderen haha.

Sinds een jaar of drie speel ik in een vaste tweede band, Tak&Band. Een band rondom de Bredase singer-songwriter Pieter Tak. Pieter maakt eigen luistersongs, vaak over problemen in de wereld, met Ierse en Amerikaanse West-Coast invloeden. Pieter, ruim in de 60, is zó creatief en muzikaal, dat inspireert mij enorm. Hij legt songs bij mij weg, vaak via e-mail, waar gewoon nog geen pianopartij is. Dat daagt mij uit om volledig zélf partijen te verzinnen. Een hele nieuwe manier van werken die ik heel leuk vindt, toch anders dan bij de coverband, los van de andere muziekstijl.

Hoe belangrijk is het voor je dat andere mensen jouw creaties zien?

Optreden is het fijnste dat er is. De kick die het geeft om andere mensen naar jouw muziek te laten luisteren die is niet te beschrijven. Ik heb al heel vaak op een podium gestaan, maar iedere keer weer vind ik het een cadeau. Mensen te zien genieten van je muziek, emoties komen los. Heel intens, soms heel intiem (bij de muziek met Tak&Band), soms heel feestelijk (bij OnCue).

Optreden is het einddoel, iets waar je telkens weer naar toe werkt. Maar tussendoor is repeteren gewoon ook heel leuk om te doen. Lekker muziek maken; in m’n eentje, samen met Pieter, of met de bands. Ik kan uren besteden aan gewoon lekker piano spelen, zonder dat íemand meeluistert.

Maar natuurlijk is het leuk om feedback te krijgen tijdens of na een optreden, wanneer mensen écht ingaan op de muziek die je maakt, of juist als ze delen dat ze veel plezier hebben gehad.

Wat is je creatieve hoogtepunt?

Dat zijn er twee, mag dat ook? 🙂

Met OnCue bestonden we in 2004 tien jaar. We hebben voorafgaand een tijd gepraat hoe we dat zouden gaan vieren. We wilden er echt ‘ons feestje’ van maken, doen wat we het liefst doen. Optreden dus, maar dan wel een optreden waarbij alles klopte. Uiteindelijk werd het een optreden voor ons thuispubliek, in een mooie grote zaal met een goed podium en mooie verlichting. De sfeer toen, die klopte gewoon. Er is later een dvd en cd van gemaakt, ik kijk hem nog regelmatig en ben dan weer terug op dat podium.

Fragment uit 10 jaar OnCue, 2004 (jaaaaaaaa…dat is 16 jaar terug!)

Recenter was er een hoogtepunt met Tak&Band, vorig jaar in 2019. Onder coördinatie van Pieter hadden we met een aantal muzikanten, los van elkaar, toegewerkt naar een nieuwe cd, ‘Everything’. Losse opnamen, bij Pieter thuis. Überhaupt al een prestatie dat hij dat in eigen beheer zo goed en zorgvuldig heeft weten op te nemen. In Het Klooster in Breda hadden we gezamenlijk de cd-presentatie. Alles kwam daar mooi samen, ook dat optreden klopte, we hadden zelfs een hoorniste, klarinet, saxofoon erbij: Tak&Band XL. Die cd en dát optreden waren zeker hoogtepunten.

Is er iets of iemand die jou inspireert?

Dat zijn er meerderen. Pim Kops, toetsenist van De Dijk, in zijn manier van spelen en de basic geluiden (piano & hammond) die hij gebruikt. Bruce Springsteen, in zijn songwriting en enorme energie op het podium. Recent ook Melissa Etheridge, in hoe zij omgaat met tegenslagen en kracht vindt in haar muziek.

Natuurlijk Pieter Tak, die mij inspireert en uitdaagt via zijn muziek. Niet altijd de meest gemakkelijke songs om te spelen, maar het is heerlijk om met hem te werken, hij ademt respect en dat is wederzijds.

Maar zeker ook Robbert de Vos. Hij is drijvende kracht achter Stichting Muziekids, een stichting die muziekopvang en muziekbeleving voor kinderen en jongeren in ziekenhuizen organiseert. Zij zijn al op aantal plekken actief in NL. Dit najaar gaat een project van start om duurzaam méér muziek in Amphia Breda te realiseren. Ik zoek nog vrijwilligers en financiële middelen om dit samen met mij in ons ziekenhuis te gaan realiseren! 😉

Oordeel zelf

Dan blijkt maar weer hoe kort 2 à 3 minuten eigenlijk is. Natuurlijk is de grote lijn van het verhaal aan bod gekomen, maar uitweiden is in die zeer korte tijd gewoon niet mogelijk.

Ondanks dat vond ik het erg leuk om te doen.

Wil je alle inzendingen van Een Creatieve Zomer bekijken, bezoek dan de Facebook-pagina.

Meer lezen

Wat zijn de effecten van muziek in de zorg? Een duik in de onderzoeksresultaten.

Geschatte leestijd: 8 minuten.

Dat muziek een heilzaam effect heeft op patiënten in ziekenhuizen en kinderklinieken, dat hoef je de vrijwilligers van Muziekids niet meer te bewijzen. Dat zien ze namelijk iedere dag in de praktijk. Er zijn daarnaast zóveel warme testimonials van kinderen, jongeren en ouders die de zin van het dagelijkse werk bevestigen, dat daar geen wetenschappelijk onderzoek tegenop kan. Maar hoe laat je het effect van ‘muziekinterventies’ aan mensen zien die wat verder van de dagelijkse praktijk af staan? Aan ziekenhuisbesturen, beslissingsnemers, kinderartsen, financierders, sponsoren en andere betrokkenen? Allereerst door ook hen uit te nodigen die dagelijkse praktijk te komen bekijken en met eigen ogen te zien wat er gebeurt met een patiënt als je samen muziek maakt. Maar ook door eens in te zoomen op (wetenschappelijke) onderzoeken. Want: wat zijn nu die effecten van muziek in de zorg?

Toch eerst een nuance

Voordat we in de onderzoeken en effecten duiken, toch eerst een nuancering. Natuurlijk is het fijn om een effect te kunnen aantonen van een activiteit die je onderneemt. En als dat effect wetenschappelijk kan worden aangetoond: nog beter. Maar tegelijkertijd gaat het bij het muziek maken in het ziekenhuis niet altijd om het verschil tussen ‘voor’ en ‘na’. Is het geen múst dat iemand zich altijd mentaal prettiger voelt, of met muziek minder medicatie nodig heeft. Muziek maken met kinderen en jongeren (of juist ook met ouderen) in een ziekenhuis kan ook als activiteit op zichzelf voldoende zijn. Als afleider, als bezigheid om de dag door te komen, als prettige opvang; bijvoorbeeld ook voor broertjes en zusjes, als de ouders met hun zieke kind naar de dokter gaan. ‘Muziek’ in deze vorm wordt in een ziekenhuis of kinderkliniek dan meer onderdeel van het bredere activiteitenprogramma dan van het behandelprogramma. En daar is niets mis mee, is juist heel waardevol voor alle betrokkenen. Waar het kan, waar de middelen aanwezig zijn en waar het gewenst is, kan muziek als echte interventie worden ingezet. Maar op beide manieren kan muziek uiteindelijk bijdragen aan een beter welzijn van (jonge) patiënten in ziekenhuizen. 

Met die nuance in het achterhoofd: laten we nu eens een paar onderzoeken bekijken.

2016: Drexel University

De Cochrane Library, onder aanvoering van prof. Joke Bradt, publiceert een systematische review waaruit blijkt dat er significant wetenschappelijk bewijs is dat muziekinterventies symptomen van ongerustheid, pijn en vermoeidheid helpen verminderen onder patiënten met kanker. En tegelijkertijd geeft het een boost aan hun kwaliteit van leven. Er is onderzoek gedaan onder 3.731 patiënten, met 52 interventies.
Zowel wanneer persoonlijke muziekbeleving wordt aangeboden door een getrainde muziekprofessional als wanneer vooraf opgenomen muziek aan patiënten wordt gegeven door een dokter of verpleger treedt een gemiddeld tot sterk effect op wat betreft het verminderen van ongerustheid. Het effect op pijnreductie is eveneens groot. Een kleiner tot gemiddeld effect treedt op wat betreft het verminderen van vermoeidheid, het verbeteren van hartslag en ademhaling en het verlagen van de bloeddruk. Tot slot lijkt er ook effect te zijn van muziekinterventies op de hoeveelheid pijnmedicatie, de hersteltijd en de opnameduur van een patiënt in het ziekenhuis. Het (samen) muziek maken verbetert de algehele levenskwaliteit van de patiënt; dat effect treedt niet op wanneer de patient alleen de optie van het luisteren naar muziek wordt aangeboden.

We hope that the findings of this review will encourage music interventions to become more widespread over our country.

Joke Bradt, Drexel University research

2015: Oxford University

Een studie uitgevoerd door Oxford University toont aan dat opnames van klassieke muziek (denk aan Beethoven, Verdi en Puccini) iemands bloeddruk kunnen verlagen. Wanneer het ritme van de muziek (een herhaald patroon van tien seconden) aansluit op iemands hartritme, kan die muziek worden benut om dat ritme omlaag te brengen. Een degelijk ritme vind je bijvoorbeeld in Va Pensiero van Verdi, in Nessun Dorma van Puccini en Beethovens 9e adagio symfonie.

Uit vervolgonderzoek blijkt dat snellere klassieke muziekstukken dit bloeddrukverlagend effect niet hebben, en dat bijvoorbeeld een song van de Red Hot Chilli Peppers juist een bloeddrukverhogend effect heeft.

Our research has provided improved understanding as to how music, particularly certain rhythms, can effect your heart and blood vessels.

Peter Sleight, professor and cardiologist

2017: BMC Complementary and Alternative Medicine

In 2016/2017 is een literatuurstudie uitgevoerd naar behandelingen van mensen met brandwonden. In totaal zijn 17 studies bekeken, met 804 patiënten. Over het algemeen wordt behandeling van brandwonden vaak beschouwd als een van de meest pijnlijke vormen van behandeling. Speciaal is er gelet op representatieve verschillen in resultaten tussen behandelingen waarbij muziek werd gebruikt en behandelingen zonder muziek.

Één van de uitkomsten van de studie is dat de behandeling waarbij muziek wordt gebruikt leidt tot minder pijn en minder angst. Ook blijft de bloeddruk tijdens behandelingen met muziek significant lager dan tijdens behandelingen zonder muziek.

Doorlopend: Universitair Medisch Centrum Groningen

In samenwerking met de Hanze Hogeschool Groningen wordt doorlopend onderzoek gedaan naar de inzet van muziek door zorgprofessionals en musici bij oudere patiënten. ‘Normaal gesproken komt het publiek naar de musici. In het ziekenhuis gaan de musici juist naar het publiek. Ze moeten het initiatief nemen, ja, zelfs vragen of het wel uitkomt. Dat is heel verfrissend en vergt nieuwe vaardigheden’, aldus de onderzoekers. In het onderzoek wordt onder andere naar ‘pijn’ gekeken. Wat blijkt: een uur na de muzieksessie, maar zelfs na drie uur, is er een duidelijk positief effect op de pijnscore die de patiënt rapporteert.

Het wederzijds respect tussen zorgprofessionals en musici is groot.

Onderzoekers Hanze Hogeschool en UMCG Groningen

Onder de noemer Meaningful Music in Health Care, MiMiC, wordt op drie chirurgische afdelingen in het UMCG én in drie Nederlandse verzorgingstehuizen in verschillende regio’s in Nederland live muziek ingezet. Met name ook gericht op oudere patiënten met dementie. Het onderzoek loopt nog.

2016: University of Minnesota

Op een afdeling waar patiënten worden opgenomen voor orgaantransplantatie wordt een ‘three group randomized pilot study’ uitgevoerd, om te kijken of het uitvoeren van live muziek van invloed zou zijn op stemming en pijnbeleving van patiënten.

Tijdens de studie wordt er gitaar gespeeld bij patiënten die vooraf hun favoriete muziek kunnen opgeven (‘patient preferred live music’). Deze studie toont een significant positief verschil aan tussen de patiënten in de groepen met en zonder gitaarbegeleiding (plus een controlegroep) op de dimensies ‘relaxed/anxious’, ‘cheerful/depressed’ en ‘well-coordinated/clumsy’. Met andere woorden: de patiënten die konden luisteren en kijken naar het gitaarspel voelen zich tijdens en na de activiteit meer relaxed, opgewekter en ervaren meer een gevoel van ‘grip’. Het feit dat de muzikanten goed voorbereid zijn en zij de songs op een aangename, aantrekkelijke, manier kunnen vertolken heeft ongetwijfeld ook meegespeeld om dat effect te bereiken. De interventie gaat volgens de onderzoekers dan ook verder dan ‘even een leuk deuntje spelen’.

2019: Erasmus Universiteit

Veel media-aandacht krijgt in 2019 een onderzoek van de Erasmus Universiteit waarbij de invloed van muziek rondom een operatie wordt onderzocht op de hoeveelheid pijnmedicatie die een patiënt na de operatie nodig heeft. Ruim 5.000 patiënten doen mee aan het onderzoek van de onderzoeksgroep ‘Muziek als Medicijn’, met hoogleraar chirurgie Hans Jeekel als onderzoeksleider.

Uit het onderzoek blijkt dat mensen die voor, tijdens en na de operatie muziek via een koptelefoon te horen krijgen minder gebruik maken van opïoidenmedicatie met morfine-effecten. Muziek kan het gebruik van verslavende medicatie dus reduceren én het chronisch gebruik na afloop van operaties en herstel kan significant afnemen.

Met muziek als interventie zijn er geen bijwerkingen en kunnen we in de gezondheidszorg een hoop geld besparen.

Hans Jeekel, hoogleraar chirurgie

2016: American Academy of Pediatrics

In 2016 wordt bij de American Academy of Pediatrics onderzoek gedaan naar de invloed van muziektherapie op te vroeg geboren baby’s. Een meta-analyse (vergelijken van resultaten uit diverse soortgelijke onderzoeken) resulteert in een onderzoeksdoelgroep van 964 kinderen die opgenomen zijn in het ziekenhuis en 266 deelnemende ouders. Er wordt een significant verschil gemeten in ademhalingsfrequentie bij de baby’s door de muziektherapie, in dit geval vaak een ouder die in nabijheid van de baby een kinderliedje zingt. De frequentie gaat hierdoor omlaag met gemiddeld 3.91 keer ademhalen per minuut. Ook lijkt er een positieve invloed te zijn op het succes van borstvoeding en toename in gewicht, door het structureel zingen van kinderliedjes door een van de ouders. Nader onderzoek is nodig om dit laatste met zekerheid vast te kunnen stellen.

Effecten van muziek in de zorg: méér onderzoek nodig

Een rode draad die in alle onderzoeken terugkomt is dat er vooral nog méér onderzoek nodig is naar de inzet van muziek als interventie bij allerlei soorten behandelingen en patiëntdoelgroepen. Waar werkt muziek wel, niet of minder, welke soorten muziek werken wel en welke niet (en wanneer en waarom), wat is het verschil tussen actief muziek maken en passief muziek luisteren. Onderzoek naar muziekinterventies in de gezondheidszorg is nog relatief jong (van de laatste 10, 15 jaar) en lijkt vooral nog in de USA plaats te vinden, waar muziekinterventies in ziekenhuizen al meer verspreid over het land te vinden zijn. Wel worden er steeds meer onderzoekslijnen óók in Nederland actief.

Wat mij nou zo leuk lijkt…

…is om enerzijds het wetenschappelijk onderzoek in Nederland naar muziekinterventies en anderzijds de dagelijkse praktijk van het zinvolle werk van Muziekids stapsgewijs met elkaar te gaan verbinden. Dat wat blijkt uit de (literatuur)onderzoeken toetsen aan de hand van de inzet van muziekvrijwilligers op allerlei locaties in Nederland, en vice versa. Volgens mij kan de praktijk van Muziekids het wetenschappelijk onderzoek in Nederland heel goed voeden en zorgt meer backup van de wetenschap voor nieuwe bevestiging en fondsenstromen voor Muziekids’ werk.

Een belangrijke schakel tussen beide ‘stromingen’ zou wel eens hoogleraar neuropsychologie prof. dr. Erik Scherder kunnen zijn. Hij is fervent pleitbezorger van méér muziek in eenieders leven én in de gezondheidszorg. Niet voor niets is professor Scherder al jarenlang enthousiast ambassadeur van Muziekids. Het lijkt me fantastisch meer op te trekken met deze inspirerende persoon, meer ziekenhuizen te motiveren gericht onderzoek te doen en gaandeweg ook meer te leren over mijn eigen muzikale ervaringen in de wereld van de chronische pijn.

Maar natuurlijk zijn er meer mensen actief naast Erik Scherder; denk bijvoorbeeld maar eens aan de mensen van Muziek als Medicijn, van het Lectoraat Lifelong Learning in Music of aan iemand als Artur Jaschke (klinisch neuromusicoloog).

Ook hier zijn middelen voor nodig.

Niets is voor niets; goed en zinvol onderzoek doen kost nu eenmaal (veel) geld. Er gaan veel werk en veel uren in zitten van een onderzoeksteam, er is geld nodig voor de gerichte (extra) inzet van muziekvrijwilligers, er moeten rapporten worden geschreven en goed onderzoek heeft ook goede pr en media-aandacht nodig.

Ken je mensen die werken bij bedrijven die gericht onderzoek naar de inzet van muziek in de gezondheidszorg een warm hart toedragen? Of die op andere manieren onderzoek kunnen en willen faciliteren? Neem contact met me op of stimuleer anderen dat te doen. Fundraising acties zorgen voor nieuw geld dat ook aan onderzoek besteed kan worden, júist voor de kinderen die ‘muziek’ zo hard nodig hebben!

Deel je ervaringen

  • Heb jij wel eens in het ziekenhuis gelegen en tijdens een van je behandelingen, of tijdens je verblijf, gebruik gemaakt van muziek?
  • Op welke manieren zouden we volgens jou extra fondsen kunnen ophalen voor méér gericht onderzoek naar de effecten van de inzet van muziek in ziekenhuizen en de gezondheidszorg?
  • Wat vind je van het idee dat zoiets ‘simpels’ als muziek aantoonbaar kan zorgen voor minder medicijngebruik?
  • Doe je zelf wellicht onderzoek naar de effecten van muziek in de zorgsector?
  • Moet er wel worden geïnvesteerd in het laten spelen van muzikanten in ziekenhuizen en (kinder)klinieken, als het simpelweg aanbieden van muziek (passief luisteren) ook al kan zorgen voor een positief effect?

Deel je gedachten en ervaringen via de reactiemogelijkheid hieronder.

Meer lezen

“Music therapy has been a tremendous benefit not only for my child, but also for our family. During music therapy time, my child is able to do fun things that help him forget about his pain. We are grateful to share some time with him doing things that bring back a smile to his face.”

Parent of a hospitalized child undergoing treatment for cancer, musictherapy.org

In actie komen voor ‘het goede doel’. Leuk, maar hoe doe je dat concreet?

Geschatte leestijd: 15 minuten.

Ik krijg in m’n netwerk regelmatig de boodschap “Dat Muziekids hè van jou, ik wil je best helpen…maar ik weet niet zo goed hóe”. Mensen vinden het toch vaak moeilijk om te bedenken wat ze nu zelf concreet, binnen hun eigen netwerk, kunnen betekenen voor een goed doel. Hierbij een blog over het steunen van je favoriete goede doel, met voorbeelden van wat je zou kunnen doen. Ik hou voor het gemak “Muziekids” even aan, naast Stichting JoHo mijn favoriete goede doel. Misschien is niet alles relevant voor jouw situatie, of heb je juist andere opties, maar ongetwijfeld zal veel overlappen. In actie voor het goede doel!

Wat steun je eigenlijk?

Ga je je favoriete doel steunen, zorg er dan voor dat je de ‘slogan’ van je doel helder en kort kunt vertellen. En dat je dat kunt vertalen naar ‘gewone mensentaal’, liefst met een paar concrete voorbeelden van wat er met het opgehaalde geld gerealiseerd kan worden.

Muziekids: méér muziekbeleving voor kinderen en jongeren in Nederlandse ziekenhuizen en zorginstellingen.

Ofwel: lekker samen muziek maken, met leeftijdsgenootjes, muziekprofessionals en -vrijwilligers. Even vergeten dat je “patiënt” bent, gewoon door muziek afleiding hebben en kind zijn. Positieve herinneringen maken en ontdekken dat muziek maken en een instrument bespelen hartstikke leuk is.

In het geval van Muziekids maken donaties het mogelijk dat:

  • er méér uren muziek kan worden gemaakt in een ziekenhuis (Muziekids studio’s),
  • er nieuwe instrumenten kunnen worden gekocht,
  • muziekvrijwilligers vaker op de kinderafdeling langs de bedden kunnen gaan (Muziekids op Reis),
  • de interne opleiding van muziekvrijwilligers kan worden uitgebreid,
  • Muziekids op nieuwe locaties actief kan worden
  • er meer onderzoek mogelijk wordt naar de effecten van de inzet van muziek in de zorg en
  • kinderen en jongeren ook op afstand muziek kunnen maken (Muziekids Online Studio)

Daarbij is het soms handig om in de basis te weten hoe het goede doel gefinancierd is. Muziekids bijvoorbeeld ontvangt geen overheidssubsidies of gelden vanuit de zorgsector of ziekenhuizen. Daarom is Muziekids volledig afhankelijk van spontane financiële steun en acties om geld bijeen te brengen.

Zelf doen, of aansluiten bij een bestaande actie?

Natuurlijk is het mogelijk om je aan te sluiten bij bestaande acties en events; je hoeft het wiel niet altijd zelf uit te vinden of een actie helemaal zelf op touw te zetten. Laat je bijvoorbeeld sponsoren voor Muziekids als je toch al meedoet aan een sportwedstrijd of meespeelt tijdens een muziekevenement.

Maar wil je wel zelf iets bedenken, dan zijn er ongelooflijk veel mogelijkheden. Een aantal voorbeelden hieronder.

OK, hou je vast, here we go 😄🎶.

Rechtstreeks doneren

De waarschijnlijk makkelijkste en meest directe manier van het steunen van een goed doel: doneren. Prettig voor wie wel de financiële middelen maar niet al te veel tijd heeft: gewoon, ouderwets geld storten. Nou ja…ouderwets…

  • je kan bij Muziekids geld doneren via iDeal of creditcard. Muziekids schrijft dan eenmalig, of periodiek als je dat wilt, een door jou aangegeven bedrag af van je rekening
  • je kan dat “algemeen” doneren, of specifiek labellen aan één bepaald ziekenhuis
  • ook kan je via “Tikkie” heel gemakkelijk doneren, door een bedrag in te vullen en in te loggen op het “internetbankiersysteem” van je eigen bank (zoals je al je betalingen waarschijnlijk al via site of app op je smartphone of tablet doet). Iedereen met een Nederlandse betaalrekening kan betalen via Tikkie.
  • ook kan je via SMS aan Muziekids doneren
    • eenmalig, door MUZIEKIDS te sms’en aan 4333; je doneert dan eenmalig €3
    • maandelijks, door MUZIEKIDS AAN te sms’en aan 4333; je doneert dan maandelijks €3 totdat je het abonnement weer UIT zet (je leest vanzelf hoe dat moet)

Natuurlijk kan je bij veel goede doelen ook ‘donateur’ worden, een mooie manier als je je duurzaam verbonden voelt met een doel en je dat ook wilt uiten door een donateurschap. En vaak ontvang je als donateur ook nog extra voordelen.

SMS actie voor Muziekids

Jubilea

Een jubileum op het werk, een zilveren of gouden bruiloft, zoveel jaar werkzaam als vrijwilliger bij een vereniging, 10 jaar samen met je partner…er zijn vele momenten in iemands leven waarbij er iets te vieren valt. En waarbij de netwerk waarschijnlijk aan je vraagt “wat wil je graag hebben”. Steeds meer mensen zoeken een origineel cadeau: een maatschappelijk doel. Iedereen kan zich wat voorstellen bij hoe het is om een kind in het ziekenhuis te hebben. Daarom ontvangt Muziekids regelmatig een mooi bedrag als jubileumbesteding.

Social media

Hoe bekender het goede doel, hoe meer mensen er over horen ‘via-via’. Die naamsbekendheid is zó belangrijk. Social media, van Facebook tot Instagram en van TikTok tot Snapchat: het zijn de bekende kanalen waar mensen dagelijks op posten. Muziekids is bijzonder actief op veel social media kanalen; zowel Stichting Muziekids landelijk als de afzonderlijke Muziekids studio’s plaatsen vrijwel dagelijks berichten over de muziekactiviteiten in en buiten het ziekenhuis.

Abonneer je op de accounts; like en deel eens een bericht zodat ook jouw vrienden of collega’s er over horen. Maar bijvoorbeeld Facebook maakt het ook makkelijk om een ‘online donatie campagne’ te starten, bijvoorbeeld als cadeau-inzamelingsactie voor je verjaardag of bij een andere bijzondere gelegenheid.

Afstuderen

Steeds meer studenten kiezen rondom hun afstudeermoment voor een inzamelingsactie voor Muziekids, als origineel ‘cadeau’ om samen met vrienden, ouders en bekenden iets maatschappelijks te doen. Regelmatig ontvangt Muziekids donaties vanuit bijvoorbeeld conservatorium-studenten, die een muziekevent organiseren als afstudeeropdracht. Dat kan een eigen afstudeerconcert zijn, of een muziekavond/festival waarbij meerdere acts optreden. Maar ook bijvoorbeeld studenten eventmanagement organiseren een eindopdracht waarbij ze de koppeling leggen tussen een event en een maatschappelijk doel als Muziekids.

Benefiet muziekoptreden voor Muziekids door Fontys Academie voor Muziekeducatie

Actie met school

Ik vind het bijzonder om te zien hóeveel scholen in actie komen voor Muziekids. Men organiseert een hardloopwedstrijd, een goede doelen dag, een theater avond, men gaat auto’s wassen met hele klassen, organiseert rommelmarkten, de schoolband speelt voor Muziekids…echt, op scholen gebeurt ontzettend veel voor dit muzikale goede doel.

Bijzonder vond ik ook dat juffen Isabelle en Carla van De Spoorzoeker, de school van mijn kids in de Belcrum (Breda), geen seconde hoefden na te denken toen ik “Muziekids” opperde als volgende goede doel voor de ‘goede doelen dag’. Heel snel ontstond er een projectteam en werd er druk gebrainstormd over hoe ‘muziek’ (in de volle breedte) als thema kon worden uitgewerkt. Daarbij helpt het dat deze school al een draaiboek klaar heeft liggen voor het organiseren van een goede doelen dag; zo zal er hopelijk veel kennisuitwisseling tussen scholen zijn. Corona gooide voorjaar 2020 roet in het eten dus werd de goede doelen dag alsnog verplaatst naar het najaar, maar Muziekids blijft staan als goede doel.

Voor scholen is het steunen van een goed doel natuurlijk ook een leerzaam traject, waarbij kinderen zelf gaan nadenken over hoe het doel te steunen. Men leert over maatschappelijke doelen, waarom die er zijn, hoe je mee kunt doen. En bij specifiek Muziekids is ‘muziek’ natuurlijk ook een bestaande lesactiviteit (op een gelukkig weer groeiend aantal scholen), dus zijn er mooie koppelingen te maken met de lessen die toch al gegeven worden. Ook in het kader van de bekende Kinderpostzegelactie kunnen scholen ‘Muziekids’ adopteren als hun goede doel.

En niet te vergeten…iedere school communiceert ook regelmatig met ouders van de kinderen. Natuurlijk raakt Muziekids zo ook indirect bekend bij een paar honderd ouders…die ook allemaal weer werkgevers, vriendengroepen en sportclubs hebben die betrokken kunnen raken…

Comenius schoolactie voor Muziekids

Sporten voor Muziekids

Ik noemde het eerder al even, maar sportevenementen, klein of groot, zijn natuurlijk bij uitstek mooie momenten voor het extra steunen van een goed doel. Zo zijn er sponsorlopen voor Muziekids, gaan sportverenigingen regelmatig aan de slag met wedstrijdopbrengsten of kantinedonaties, organiseren scholen zwemestafettes of ‘rondjes rond de school’, zijn er buurtacties met ‘penalty schieten voor het goede doel’.

In behandeling bij mijn vertrouwde fysio (Monné, Breda) vertelde ik aan mijn vaste fysiotherapeut Tim over mijn vrijwilligerswerk voor Muziekids. Tim schakelde snel en Monné bleek al even op zoek naar een goed doel om te steunen. De link tussen muziek, preventie, ontspanning en zorg was snel gelegd. Monné organiseerde een actie rondom de in heel Breda en omstreken bekende Singelloop Breda, waarbij een deel van de inschrijfkosten naar Muziekids gaat. Superleuke en spontane actie van een sociaal betrokken bedrijf!

Instagram post Loop Mee Met Monné, Sporten voor Muziekids

Bedrijfsacties voor Muziekids

Het voorbeeld van Monné net laat al zien hoe je als bedrijf betrokken kunt worden bij het werk van Muziekids. Zo zijn er al talloze bedrijven geweest sinds 2010 die hun maatschappelijke betrokkenheid toonden aan Muziekids. Het mes snijdt daarbij uiteraard aan twee kanten: goed voor de kinderen en jongeren die Muziekids bereikt, maar óók goed voor het bedrijf. Natuurlijk is het logisch dat het bedrijf in zijn eigen marketing de maatschappelijke actie uitlicht.

Regelmatig worden er bedrijfsjubilea gekoppeld aan Muziekids, waarbij mooie donaties worden gedaan. Ook bij afscheidsrecepties van directeuren, managers, medewerkers of bestuurders wordt Muziekids regelmatig gekozen als ‘goed doel’.

Een wat nieuwere vorm van ‘doneren’ zijn de Business Challenges die ‘teambuilding’ koppelen aan ‘maatschappelijke betrokkenheid’. Een team van collega’s dat zich een dagdeel of dag volledig inzet om zoveel mogelijk donaties voor Muziekids op te halen, of nieuwe partners te scoren. Soms in de vorm van een wedstrijd tussen teams van collega’s: wie haalt het meeste op? Goed voor de teamspirit, betrokkenheid bij het bedrijf en het opdoen of aanscherpen van (nieuwe) vaardigheden. En goed voor Muziekids.

Daarnaast doneren veel partijen in de vorm van gratis producten of diensten, in de vorm van kennis en tijd: van het sponsoren van flyers tot het beschikbaar stellen van iPads voor de muziekstudio’s en van het mee-designen van een website tot het meebouwen aan of inrichten van nieuwe studio’s: Muziekids heeft een aantal hele trouwe business partners en een steeds groeiend aantal bedrijfssponsoren. Denk bijvoorbeeld ook aan het sponsoren van iets als ‘catering’ tijdens events die Muziekids organiseert of die ten goede komen aan Muziekids. Of aan instrumenten (professioneel en/of speelgoed), studiomeubilair, studiobelichting, studio-raamzonnewering, kantoormeubilair, vervoermiddelen. Hoe meer kosten er kunnen worden bespaard, hoe meer er resteert om te besteden aan het uiteindelijke doel: muziekbeleving voor kinderen en jongeren in ziekenhuizen en zorginstellingen.

Werk je bij een bedrijf, vraag dan intern eens na of er mogelijkheden zijn om ‘Muziekids’ te adopteren als goed doel!

Muzikanten voor Muziekids

Muziekids leent zich natuurlijk bij uitstek voor leuke muzikale muzikanten-voor-Muziekids acties. Ik benoemde al even de benefietconcerten en afstudeeroptredens voor het goede doel. Muziekids weet aan iedere muziekstudio een bekende Nederlandse muzikant te binden, naamgever van de studio en tevens ambassadeur. Van Guus Meeuwis tot Ali B en van René Froger tot Nick en Simon. Natuurlijk zorgen bekende muzikanten ook voor een groei in naamsbekendheid.

Wat ik persoonlijk heel mooi vind om te zien zijn de optredens van minder bekende of lokaal bekende bands en muzikanten, die hun gage van een optreden afstaan aan Muziekids. De koppeling van een klein of groot bedrag én het feit dat veel bezoekers van zo’n optreden Muziekids als goed doel een keer voorbij zien komen is mooi: directe donatie-inkomsten én naamsbekendheid.

Benefiet optreden voor Muziekids van een jeugdige band, samen met Candy Dulfer

PR maken

De meest basic maar o zo effectieve manier: gewoon pr maken op plekken waar dat logisch is. Leg bijvoorbeeld een stapel Muziekids flyers op plekken waar veel relevant publiek is of langskomt. Zo heeft Muziekids meer materiaal, ook weer gesponsord door drukkerijen etc., dat inzetbaar is bij pr-acties.

Naast fysieke pr is online pr vaak erg effectief; Muziekids heeft logo’s, banners maar ook mooie “verhalen” die online geplaatst kunnen worden op plekken waar veel en relevante bezoekers komen. Ik blog regelmatig over Muziekids; natuurlijk mogen die berichten ook elders opgenomen worden!

Iets waar je misschien niet direct aan denkt of wat meer iets is voor als je toevallig contacten hebt: regel een interview met de (lokale) krant, radio of tv (naamsbekendheid!). Iedere dag maar weer moet die krant of uitzending met nieuws en wetenswaardigheden worden gevuld; als je het een beetje slim aanpakt en niet direct de ‘wij willen gratis reclame’vraag stelt is er vaak veel mogelijk. Zeker als je het combineert met nieuwsfeiten en/of eigen ervaringsverhalen.

Lezen met Muziekids. In 2013 besteedde het branche magazine Huisartsenservice, al aandacht aan Muziekids’ muzikale jeugdproject voor de zorg. Mooi artikel!

Winkels & horeca: retail voor Muziekids

Vraag eens of je vertrouwde bakker, slager, groenteman, kapper of supermarkt een spontane actie heeft voor Muziekids. Of wellicht een leuk winkelevent kan koppelen aan een donatie voor Muziekids. Zo zijn er al verschillende winkeliers en horecazaken geweest met een sympathieke actie voor het goede doel Muziekids.

Een mooie en recente actie was die van de Bagels & Beans keten, die meerdere winters producten op hun menu zette waarvan een deel van de opbrengst naar Muziekids ging. Iedere actie van een winkel, klein of groot, zorgt voor extra middelen om muziek de ziekenhuizen in te krijgen…maar het gaat natuurlijk lekker hard als zo’n winkelketen met meerdere zaken verspreid over Nederland in actie komt voor Muziekids. Ook hier weer: naast de directe donatie-inkomsten zorgt dat ook weer voor groeiende naamsbekendheid. Ook zijn er al meerdere muziekzaken en aanverwante bedrijven die bijvoorbeeld instrumenten doneeerden of geluid en licht sponsorden tijdens events voor Muziekids.

Mooie terugkerende Bagels & Beans menuactie voor Muziekids

Schenkingen en Nalatenschappen

Muziekids krijgt zo af en toe bijzondere schenkingen. Zo doneerde Guus Meeuwis niet al te lang geleden een . Maar ook schenkingen van particulieren, van mensen die niet met naam en toenaam genoemd willen worden, van vriendengroepen, clubs. Of in de vorm van nalatenschappen.

Bijzondere schenking aan Muziekids van dit keer maar liefst €5.000!

Draagvlak

Veel ziekenhuizen en zorginstellingen zien steeds meer de kracht van muziek, als afleidend instrument voor álle patiënten, maar zeker ook kinderen en jongeren. Moest ‘vroeger’ nog uitgebreid uitgelegd worden waarom ‘muziek’ een activiteit in een ziekenhuis zou moeten zijn (lees het Muziekids Magazine maar eens door), tegenwoordig ziet men sneller de kracht van muziek. Kinderen worden relaxter, vinden de nodige afleiding en ontspanning, gaan niet meer met (grote) tegenzin naar het ziekenhuis, de sfeer in het ziekenhuis verandert: met muziek gebeurt er véél dat goed is voor patiënt, ouder én ziekenhuis.

Het draagvlak voor muziek in de zorg en ziekenhuizen groeit. Er wordt steeds meer onderzoek gedaan naar de kracht van muziek. Maar Muziekids is er nog lang niet. Het ambitieuze doel van ‘muziekbeleving in ieder ziekenhuis en zorginstelling van Nederland’ ligt nog ver buiten bereik. Welk draagvlak is nu beter dan de vraag van de patiënt, of ouder, zelf? Vraag eens in je eigen ziekenhuis rond aan arts, medewerker of bestuurder of er al een beleid op het gebied van muziek is, of zij Muziekids kennen, en zo ja waarom Muziekids nog niet aanwezig is (als dat zo is). Verandering van binnenuit!

Draagvlak voor Muziekids – ook op bestuurlijk niveau. Met burgemeester en Muziekids ambassadeur Jan van Zanen.

Vrijwilligerswerk is uiteraard ook een vorm van doneren!

Welke vaardigheden, kennis en kunde heb jij die je zou kunnen inzetten voor Muziekids? Wellicht ben je zelf muzikaal vaardig en kan je goed met kinderen overweg en ben je geschikt als studioleider of muziekvrijwilliger op een nieuwe locatie? Vergis je niet, het is een pittige functie, waarbij muzikaal toptalent ondergeschikt is aan ‘muziek kunnen maken op het niveau van kinderen’.

Maar er zijn meer manieren om bij te dragen. Van pr maken tot events mee organiseren, van actief worden op social media tot stagelopen: wellicht ben jij wel uitermate geschikt als Muziekids vrijwilliger!

Kleine acties, groot gebaar

Soms begint het steunen van een goed doel heel dichtbij, op kleine schaal, met een groot gebaar. Het organiseren van een cupcake verkoop ‘voor het goede doel’, een flesseninzameling langs de deuren in de buurt (buiten corona tijd), een spontane sponsorloop van een paar kinderen in de buurt voor Muziekids: de mooiste en meest vertederende acties zijn vaak die van de kinderen zelf die zich voor kinderen in moeilijker omstandigheden willen inzetten.

Heel mooi vond ik het zelf om te zien hoe ook mijn kinderen enthousiast werden om zich voor Muziekids in te zetten, toen ze het woord “Muziekids” wel erg vaak in ‘huize Hommel’ hoorden vallen. Mijn middelste zoon Tijs besloot bijvoorbeeld direct om flessen in te gaan zamelen om het statiegeld te kunnen doneren en mobiliseerde al zijn vrienden om zich voor de schoolactie-voor-Muziekids in te spannen. Een hele middag lang (en nóg een, en nóg een) struinde hij langs de deuren in de wijk om overal flessen op te halen. Bijkomend voordeel: al die mensen horen een keer het woord Muziekids vallen…

Festivals en events voor het goede doel

Ik zag een festival lange tijd als iets waar ‘vooral heel veel geld heen moet’. Nou is dat volgens mij nog steeds wel zo, maar tegelijkertijd heeft een wat groter festival -maar ook de braderie of het jaarlijkse muziekfestival in je dorp- vaak een behoorlijk groot bereik. En wordt het op zichzelf ook weer interessant voor sponsoren en adverteerders. Veel grotere festivals zoeken contact met goede doelen die zij mee kunnen laten profiteren van dat bereik, of waarmee ze hun eigen duurzaamheids- of maatschappelijke beleid (verder) vorm kunnen geven. En: één en één is nog altijd twee of zelfs drie; bedrijven zijn vaak bereid al dan niet extra te sponsoren als het geld dat zij besteden daarmee éxtra ten goede komt aan maatschappelijke doelen. Goed voor het bedrijf, goed voor het festival en goede doel.

In deze tijden van corona ligt het misschien de komende periode weer anders. De culturele sector heeft het natuurlijk zwaar en een jaar zonder festival en zonder extra inkomsten hakt er financieel in. Maar ik ben er van overtuigd dat de komende jaren nieuwe kansen ontstaan.

Wil je jouw goede doel helpen, leg dan eens contact met de commissie “pr, media” of “externe relaties” van de events in je directe omgeving en vraag of er samenwerkingsmogelijkheden zijn. Wellicht is er fysieke ruimte voor je doel om zich te presenteren; wellicht zijn er mogelijkheden om het doel vermeld te krijgen op de website of in het eventmagazine of nieuwsbrief.

De relatie tussen muziekevents en Muziekids ligt voor de hand, zo was er al eens een mooie samenwerking tussen het drukbezochte Nickelodeon festival en Muziekids. In 2020 legde ik contact met Singelloop Breda; een in en om Breda ‘wereld’beroemd event met 18.000 deelnemers, 500 vrijwilligers en 80.000 bezoekers. Singelloop Breda koppelt haar event jaarlijks aan een goed doel, waarbij een deel van het inschrijfgeld ten goede komt aan het goede doel én er veel extra pr en publiciteit aan het doel wordt gegeven. Hoewel men zeker enthousiast is over Muziekids, was ik voor 2020 net te laat: mijn timing was verkeerd. Maar wél zegde men toe aandacht te willen geven aan Muziekids in de uitgaande communicatie. Bedenk maar eens hoeveel van die bijna 100.000 mensen op een of andere manier een bijdrage zouden kunnen leveren!

Muziekids pop-up studio tijdens het Nickelodeon Festival 2019

Met z’n allen voor het goede doel

Ik ben er eens goed ingedoken. Heb proberen uit te zoeken hoeveel groepen, serviceclubs als Rotary en Lions, business clubs, vriendengroepen, sportteams etc. zich jaarlijks in en om Breda inzetten voor een goed doel. Ik ben nóg bezig: het zijn er erg veel. Veel mensen willen zich in club- of verenigingsverband, of gewoon met een stel collega’s of vrienden, graag inzetten voor hun goede doel. Daar komt ook het succes van bv. KWF Kankerbestrijding en KiKa vandaan. Enerzijds organiseer je ‘iets leuks’, iets waar iedereen graag aan mee wil doen, vaak ook met een competitief element. Anderzijds steun je een doel, iets waar bij voorkeur iedereen die meedoet iets mee heeft, hetgeen extra motiveert om je beste beentje voor te zetten.

Bedenk eens in je eigen kring met wie je je zou willen inspannen voor Muziekids. Wat zou een gedeelde activiteit kunnen zijn? Welk (haalbaar) streefbedrag zie je voor ogen?

En ja, mannen én vrouwen, dat mag ook best iets ‘stoers’ zijn en/of iets waar je je lol uithaalt, iets waar uitdaging in zit. Een motortoertocht, een bierfestival, een BBQ challenge voor het goede doel, een sportieve uitdaging, een outdoor challenge, een wijnproeverij…

Motortoertocht voor Muziekids

Online crowdfunding

Een leuke moderne manier van € inzamelen voor een goed doel (of een bedrijf) is het starten van een eigen online crowdfunding campagne. Vaak heel effectief voor een gericht project waarbij in relatief korte tijd een bedrag behaald wordt. Soms kan je een crowdfundingcampagne mee laten lopen bij een andere activiteit, bijvoorbeeld als je een actie tijdens een event of festival houdt. Door het communiceren van een specifiek webadres waarop donaties kunnen worden gedaan, kan je zo heel inzichtelijk maken hoeveel er wordt opgehaald -en heb je geen gedoe met contante betalingen of dure pinapparaten.

Er zijn verschillende online crowdfundingplatforms waarbij de techniek voor het klaarzetten van een campagne al voor je geregeld is, tegen een (klein) percentage van de behaalde opbrengst.

Deel je ervaringen

  • Geïnspireerd? Misschien heb jij een nog veel beter idee om € op te halen voor Muziekids. Deel het in de reacties. Iedere euro draagt bij aan méér muziek voor kinderen en jongeren in Nederlandse ziekenhuizen en kinderklinieken.
  • Mis je een categorie in bovenstaand overzicht? Kan ik me voorstellen; er zijn zóveel actierichtingen mogelijk. Deel het via een reactie en ik voeg de optie toe.

O ja, even praktisch

  • Organiseer je een actie voor het goede doel? Vergeet niet duidelijk te maken op welk rekeningnummer donaties kunnen worden gemaakt.
  • Donaties aan Muziekids kunnen worden gestort op ABN/AMRO bankrekening NL43ABNA0587898550, t.n.v. Stichting Muziekids Hilversum
  • Geef bij acties altijd even aan dat donateurs kenbaar kunnen maken waarvoor de gift bestemd is: Muziekids in algemene zin, de studio’s of een specifieke studio, of een bepaald ander Muziekids doel.

Stichting Muziekids helpt je mee

Bij een actie voor het goede doel sta je er uiteraard niet alleen voor. In mijn voorbeeld, Muziekids, denkt de stichting vaak met mensen mee, juist doordat er sinds 2010 al zóveel is georganiseerd is er veel ervaring opgebouwd rondom fondsenwervende acties. Maar de stichting communiceert alle acties ook in eigen (social) kanalen, zodat je actie meer aandacht krijgt. Er zijn folders, stickers, posters, gadgets en andere pr middelen beschikbaar die je nodig kunt hebben bij acties. En er is veel inspiratie voor het opstarten van een actie online te vinden.

Meer lezen?

Ik geloof heilig in de kracht van muziek in de zorg, want ik heb het zelf ervaren met het piano (blijven) spelen en actief blijven in bandjes, ondanks mijn eigen chronische ziekte.

  • Hoe mijn betrokkenheid bij Muziekids is ontstaan lees je op de Muziekids pagina.
  • Voor concrete tips bij het starten van een actie voor Muziekids kijk je bij Muziekids op de Actiepagina.
Rennen voor het goede doel

Loop je mee met Monné? Ik doe dat al jaren :-)

Geschatte leestijd: 7 minuten.

Loopmeemetmonne-punt-nl. Oftewel: Loop mee met Monné voor Muziekids, tijdens de Singelloop in 2020. Eén mogelijke stoorzender: als corona in de weg blijft lopen dan wordt het wellicht 2021. De projectsite van mijn vaste fysiopraktijk glimlacht me al een tijdje tegemoet. Een mooi voorbeeld van waar werelden samenkomen -en in dit geval ook meerdere van mijn werelden.

Fysiopraktijk Monné & ik

Ik loop al een tijdje mee met Monné. Toen ik tussen 1992 en 1996 studeerde aan de “toerisme hogeschool” NHTV (tegenwoordig BUas, Breda University of Applied Sciences) kwam ik er als ‘import-Bredanaar’ voor het eerst. Destijds nog bij Pim Monné -vandaar de naam-, initiatiefnemer en specialist in alles wat met wervels, spieren en gewrichten te maken had. Ik zeg ‘had’; hij leeft gelukkig nog wel maar sloot in 2014 zijn werkzame leven bij “zijn praktijk” af. Pim gaf deze ongetwijfeld -hem een klein beetje kennende- zorgvuldig, met een lach én met een beetje weemoed over aan een jongere generatie. Om zich vervolgens te storten op andere passies.

Ik kwam er met wat eerste rugklachten, pijn, die zich ontwikkelde tot een hernia. De meeste hernia’s, ik geloof 9 van de 10, verdwijnen vanzelf weer. Die van mij niet. Pim -en collega Ilse- deden destijds wat ze konden om de boel weer op z’n plek te krijgen; uiteindelijk volgde de ‘verplichte bedrust’ van een week of drie. Ook die mocht niet baten -tegenwoordig ‘met de kennis van nu’ weten we ook wel beter. Mijn herniacarrière was geboren.

Pim Monné met zijn 2e passie die tot bloei kwam na zijn werkzame leven als fysio: museum ‘Weest op uw Hoede’, over de mobilisatie van het Nederlandse leger aan het begin van WOII

Werelden komen samen bij Monné

Ook al kwam er uiteindelijk geen oplossing, ik kwam -en kom- altijd graag bij Monné. Ik zie er altijd een mooie mengeling van de volledig Nederlandse -Bredase- samenleving. Begonnen in ‘volkswijk’ de Belcrum, tegenwoordig een behoorlijk hippe Bredase wijk. De overdracht aan de jongere generatie zorgde voor uitbouw van de praktijk, met inmiddels ook vestigingen in het Ginneken, Breda-Noord, Driesprong en Haagse Beemden. Maar Monné bleef altijd kleinschalig genoeg, men kende je, sprak je aan bij voor- of achternaam. De hoofdvestiging aan de Terheijdenseweg had iets kneuterigs, een tot praktijk verbouwd woonhuis met behandelkamers beneden en boven. Terecht verhuisde de praktijk eind 2018 naar een prachtig pand aan de Industriekade; een pand vol nieuwe mogelijkheden.

Het klinkt wellicht gek ‘ik kom altijd graag bij Monné’. Bij een fysiopraktijk kom je normaliter niet echt ‘voor je lol’, meestal is er dan iets aan de hand waar je last van hebt. Maar de nieuwe generatie fysio’s bij Monné zag -samen met de wat ouder gedienden- heel goed dat een fysiopraktijk van de 21e eeuw méér is dan ‘letsel behandelen’. Al vóór de verhuizing naar het nieuwe pand, wellicht? ingegeven door de uitbreiding in het Ginneken, startte men met fitness en de eerste loopgroepen.

Sportief Monné werd geboren.

Monné zag heel goed dat ‘preventie’ het sleutelwoord voor de toekomst zou worden. Dat nieuwe generaties méér met hun lijf en gezondheid bezig willen zijn dan de generaties hiervoor. Dat je je onderscheidt van andere fysiopraktijken door niet alleen te behandelen als het fout gaat (of dreigt te gaan), maar dat je de mensen ook aan je bindt door preventieve programma’s te bieden. Of gewoon ‘lekker sporten’ aan te bieden.

Er ontstonden loopgroepen, programma’s als Belcrum Fit, BelcrumTelt. Tegenwoordig kan je er -corona daargelaten- op meerdere locaties fitnessen, boksen, bewegen. Mag het even niet binnen? Dan verhuist Monné de boel naar buiten. De locaties ogen fris, van deze tijd. En ja, laten we eerlijk zijn, dat was ook wel een beetje nodig. Ze hadden vast nog járen aan de Terheijdenseweg kunnen blijven, maar het was ook goed om in 2018 een sprong voorwaarts te zetten. Ook de naam veranderde, van Fysiotherapie Monné naar Monné Zorg & Beweging.

Ook ik kwam, enkele hernia’s, rugoperaties, een neurostimulator en véél medicatie verder, weer terug bij Monné. Om te revalideren dit keer van een (voorlopig?) laatste rugoperatie, maar vooral om er de beweeglijn komende jaren voort te zetten. Werken -en blijven werken, want de truc zit ‘m volgens mij in volhouden- aan conditie, basisfitheid, soepele gewrichten en sterkere spieren rondom die kwetsbare ruggengraat.

BredaTelt & BelcrumTelt – beweegprogramma’s voor gezonde en vitale inwoners van Breda, in samenwerking met Monné Zorg & Beweging

Sociaal Monné – de verbindende functie van een fysiopraktijk

Ik schreef het al: ‘Werelden komen samen bij Monné’. Natuurlijk bedient men met beweeggroepen en ‘ouderwetse’ fysiotherapie en ergotherapie een mix van de samenleving. In die zin alleen al zie je er ‘alles en iedereen’ binnen komen lopen; van alle leeftijden, met alle achtergronden en cultureel heerlijk divers.

Maar bijvoorbeeld de beweeggroepen en fitnessuren hebben naast ‘gezondheid bevorderen’ nog een tweede functie. En ik kan het weten, want naam aan beide reeds deel. Het brengt mensen bij elkaar. Samen aan de wandel, samen werken aan die -soms bloedirritante- fitnessapparaten, samen sparren tijdens het boksen, een praatje vooraf en een drankje achteraf. Jong en oud beweegt met elkaar. Prachtig om te zien hoe verhalen werden uitgewisseld tijdens de vele wandeltochten door de wijk en in Breda. ‘Oud(er)’ Breda vertelde maar al te graag aan ‘jong(er)’ Breda hoe het er vroeger uitzag, wie daar en daar woonde, welke winkel daar op de hoek was gevestigd. Monné brengt het samen.

Hoeveel relaties zouden er al in de loop der jaren gestart zijn bij Monné? Hoeveel vriendschappen heeft het trainen, behandelen en sporten bij Monné al opgeleverd? Laat ik voor mezelf spreken…ik ontmoette er Pieter, met wie ik nu alweer enkele jaren muziek maak bij Tak & Band. We revalideerden er tegelijkertijd, na een rugoperatie in dezelfde maand door dezelfde neurochirurg in hetzelfde ziekenhuis. Zonder Monné hadden we zeer waarschijnlijk niet samen een cd opgenomen, concerten gegeven en talloze muzieksessies gepland. Monné verbindt.

LOOP MEE MET Monné voor Muziekids

En nu brengt Monné twee van mijn werelden samen. ‘Muziekids’ en sporten voor het goede doel, sporten voor ‘gezondheid’. Tijdens mijn behandelingen vertelde ik over het goede werk van Muziekids: muziek maken samen met kinderen en jongeren in ziekenhuizen. Mijn fysio vertelde dat Monné al even op zoek was naar een goed en passend ‘goed doel’, om activiteiten voor de komende tijd aan te koppelen.

Een lang verhaal kort: Monné voor Muziekids was geboren. Met als een van de eerste uitingen Loopmeemetmonne.nl. “Rennen voor het goede doel” dus, tijdens de Bredase Singelloop 2020. Verbinden én bijdragen, dat zijn de twee kerndoelen van deze Monné actie voor Muziekids. Met hopelijk veel deelnemers die 5, 10, 21 kilometer of de familieloop gaan lopen op 4 oktober aanstaande. Per deelname gaat een bedrag naar Muziekids. Als de ontwikkelingen bij Amphia het toelaten komende tijd, hopelijk ten bate van muziek maken in het Amphia, ofwel “Muziekids Breda”!

En corona dan? Gaat die Singelloop 2020 wel door, zo’n massa-evenement in Breda? Die vraag stelt half Breda momenteel aan het bestuur van de Singelloop (35e! editie dit jaar). Mocht het niet lukken, dan is er altijd nog de ‘virtuele variant’: zie het voorbeeld van de virtuele Hilversum city run 2020.

Heeft Monné de toekomst?

Wie zal het zeggen. Vrijwel ieder goed functionerend bedrijf in Nederland -op de wereld- heeft het moeilijk door de economische klappen van corona. Zo is ook Monné een flinke tijd dicht geweest en heeft het te lijden onder de relatief late heropening. Ik kan niet in de boeken kijken bij deze fysio -gelukkig ook maar-, maar ik hoop van harte dat ze deze periode doorkomen.

Geluk bij een ongeluk is dat ‘fysiotherapie’ en ‘gezondheid’ van alle tijden zijn. Mensen hadden het vroeger nodig, hebben het nu nodig en zullen het ook altijd wel nodig blijven hebben. Totdat we ons als robots zelf kunnen resetten, waar nodig. Of een goede uitvinding hebben uitgevonden tegen al dat ‘zitten’ 😉 Maar ik heb wel vertrouwen in Monné, met de ontwikkelingen die ik de laatste tijd als ‘overbuurman’ van de vestiging aan de Industriekade van dichtbij heb mogen zien.

En trouwens…is het iemand al opgevallen dat de locatie van Monné aan de Industriekade héél strategisch ligt tussen ‘oud-Belcrum’ en ‘nieuw-Belcrum’? Dat mag je zo niet zeggen natuurlijk, laten we het nog te bouwen ‘Havenkwartier’ -euh…‘Crossmark Breda’– vooral niet ‘nieuw-Belcrum’ noemen. Maar er komt zo ongeveer een heel nieuw ‘dorp’ bij daar tegenover die Monné vestiging. ‘De nieuwe creatieve thuishaven van Breda’, wordt het al genoemd. Met duizenden nieuwe bewoners die gráág werken aan gezondheid en vitaliteit. Bij wie??? Juist. Ik voorspel een goede toekomst voor ‘mijn’ oude vertrouwde fysio.

Nieuwe Bredase wijk biedt extra kansen voor de strategische locatie van Monné aan de Industriekade

Loopmeemetmonné.nl kijkt me nog steeds vanaf mijn computerscherm aan. Een prachtactie vind ik het, voor ‘mijn’ goede doel Muziekids. Mijn omgeving (hè Syb 🙂 heeft me al vaker gestimuleerd om me in te schrijven voor de Singelloop, mijn kids lopen al jaren mee. Ze zouden me op alle manieren steunen, maar pijntechnisch durf ik het (nog) niet aan. Daarvoor moet het toch eerst echt nog een aantal tandjes beter gaan en zou ik af moeten zijn van medicatie.

En conditietechnisch moet ik eerst nog maar eens een paar keer binnenlopen bij Monné, post-corona 😉

Deel je ervaringen

  • Ben jij bekend met fysio Monné, in oude of vernieuwde vorm? Wat is je relatie met deze praktijk en welke ervaringen heb je?
  • Ben je wellicht fervent of af-en-toe deelnemer aan de Singelloop Breda en draag je kinderen en jongeren in ziekenhuizen een warm hart toe? Geef je op als deelnemer via Monné-voor-Muziekids en/of stuur een mail naar singelloop@monne-zorgenbeweging.nl.

Op moment van schrijven (begin juni 2020) is nog niet alles bekend rondom het wel of niet doorgaan van Singelloop 2020. Toch kun je je al wel opgeven bij Monné…graag zelfs. En mocht het dit jaar niet doorgaan en er ook geen virtuele variant gaan plaatsvinden…dan zijn er ongetwijfeld nieuwe kansen in 2021!

Meer lezen

Een kind aan het zingen in de microfoon

Muziek leert je scherper waarnemen en bewuster nadenken. Over de ‘kracht van muziek’.

Geschatte leestijd: 6 minuten.

Als ik me onrustig voel, of verdrietig of boos, luister ik naar muziek. Het maakt me blij, rustig en ontspannen. Muziek voelt als thuis.

Stella de Geus, finalist The Voice Kids 2017

Kindermuziekweek

Van 27 maart tot en met 5 april is het weer Kindermuziekweek. De bedoeling van deze week is om overal in het land muziekoptredens te verzorgen voor kids. Om kinderen te activeren voor muziek, maar ook om lekker te kijken en te inspireren. Het corona-virus gooide ook hier roet in het eten, maar de organisatie van de week bouwde het programma razendsnel om tot online programma. Met o.a. energizers, workshops over verschillende instrumenten, optredens van o.a. Dirk Scheele, Youtube filmpjes, danssessies en dagelijkse voorleesmomenten met lezen op muziek.

Ik vind dat fenomeen ‘de dag van’…’de week van’…’de maand van’ een beetje aan kracht inboeten de laatste tijd. Iedere dag is het wel weer een dag van een specifiek thema. Alle thema’s schreeuwen om aandacht, om online deelname, om succesvolle social campagnes. Ik heb het idee dat veel mensen een beetje “dag van…”-moe zijn. Voel jij dat ook? Laat het me weten, via de reacties.

Maar, opportunisme is mij niet vreemd, deze “Muziek-tiendaagse” vind ik toch zeker de moeite waard. De kracht van muziek voor kinderen is zo sterk, en zo universeel…muziek kan voor kinderen (en volwassenen) in deze onzekere tijden zéker een instrument van troost en ontspanning zijn.

Wat is nu precies die kracht van muziek?

“Muziek is voor mij Leven en Vrijheid”, zegt FunX radio dj Fernando Halman in de Kindermuziekweek-special. “Soms kun je een gevoel niet in woorden omschrijven, maar kan muziek het perfect weergeven. Ik vind het betoverend als akkoorden van muziek samensmelten met de tekst die er op wordt gezet. Dan heb je een legendarisch nummer”.

Door muziek te maken, bijvoorbeeld via muziekonderwijs, ontwikkelen kinderen de topfuncties van hun brein, waardoor ze niet alleen beter gaan rekenen en schrijven, maar ook doordacht zullen handelen in hun dagelijkse leven. Kinderen raken ontroerd door muziek, ontspannen, of juist heel blij. Luisteren naar een concert, klassiek of pop, is voor kinderen een actief proces. Kinderen worden verrast, horen voor hen nog onbekende klanken en kunnen allerlei verschillende beelden ontwikkelen bij het luisteren van die muziek. Het leert hen scherper waarnemen en bewuster na te denken over wat ze horen en ervaren.

Wat gebéurt er in je brein als je muziek maakt?

Het bespelen van een instrument of het zingen in een koor is niet alleen leuk om te doen. Het is ook ontzettend gezond. Het geheugen verbetert en het probleemoplossend vermogen ontwikkelt. Op jonge leeftijd zorgt het bespelen van een instrument ervoor dat de verbindingen tussen taalgebieden in het brein verbeteren. Dit komt doordat de linker- en rechterhelft van de hersenen beter met elkaar samenwerken. En dat is ook weer belangrijk voor de interactie tussen emoties en het gedrag.

Dopamine, oxytocine: er gebeurt van alles in je lijf bij muziek

Als je muziek luistert worden onder andere diverse motorische gebieden in de hersenen actief. Hierdoor willen we graag bewegen op muziek. Ook wordt het stofje dopamine aangemaakt, dat zorgt voor een gelukzalig gevoel. En als we muziek maken in groepsverband dan komt de stof oxytocine vrij. Dit is ook een geluksstofje dat zorgt voor een gevoel van saamhorigheid. 

In 2019 en 2020 werd bekend dat patiënten minder pijn ervaren door muziek te luisteren. Ook is er minder pijnmedicatie nodig als patiënten muziek luisteren, voor, tijdens en na een operatie.

Motoriek, sensoriek, emotie, cognitie: muziekspelen is een supercombinatie van alle factoren.

Neuropsycholoog Erik Scherder

Mijn kinderen en muziek

Ik heb zelf een muzikale jeugd gehad. Ik schreef er al eerder over, maar met een vader die dirigent was en muzieklessen (AMV, Algemene Muzikale Vorming) gaf ging dat eigenlijk vanzelf. Er is nooit gepusht, maar muziek luisteren en maken hoorde er gewoon bij. Als vanzelf ging ik na de algemene muzieklessen een instrument bespelen. Later koos ik bewust voor piano en synthesizer en begon mijn leven als (amateur)muzikant. Ik heb daar ontzettend veel profijt van gehad. Nu nog, want: muziek maken verlaagt tijdelijk mijn (chronische pijn)beleving. Hoe letterlijk wil je de kracht van muziek ervaren!

Mijn kinderen heb ik ook nooit gepusht om iets met muziek te gaan doen. Van kleins af aan zingen en dansen ze er al op los. Om één of andere reden ontwikkelde ik in de loop der jaren een zangblokkade, maar met mijn kids zette ik die tijdelijk opzij. Als er verder geen toeschouwers waren, tenminste. Regelmatig ging ik met een van de kinderen achter de piano zitten, lekker even ‘rammen op de toetsen’. In latere jaren kwam er huiswerk bij vanuit de muziekles op school en gingen ze serieuzer oefenen. Maar tot voor kort had geen van de drie ambitie om écht iets met het leren van een instrument te gaan doen.

Piano en bandles bij The Loads, onze overburen

Totdat Tijs uit het niets zei ‘Pap, ik wil op pianoles. En dan niet van die klassieke piano, maar zoals jij dat doet, op dat keyboard (synthesizer) of iets met een band’. Dat gaat wel vaker zo met Tijs; een hele tijd hoor je hem er weinig over, pushen heeft ook volkomen geen zin (los van dat ik nooit heb wíllen pushen), en opeens komt hij er mee. En dan zal het ook gaan gebeuren 😉 Van mij had het uiteraard ook gitaar, saxofoon of drums mogen zijn, maar natúúrlijk is het leuk dat hij kiest voor mijn favoriete instrument -en ook wel zo praktisch…

Ik heb hem, na een eerste aanzetje vanuit mij, laten uitzoeken hoe dat werkte bij de Nieuwe Veste (de ‘culturele markthal’ in Breda, mede dus muziekschool). Zij bleken een heel mooi combiprogramma te hebben waarbij je wekelijks een halfuur piano/synthesizer les hebt (alleen of in duo) en direct daarna een halfuur bandles. Gewoon, samenspelen vanaf moment 1…ideaal. Samen muziek maken leert je luisteren naar anderen, nadenken over welke rol je hebt in een groep en welke partijen daar bij passen. De lessen bleken ook nog eens bij ons aan de overkant gegeven te worden, in Nieuwe Veste-dependance The Loads. Ideaal x2.

Nieuwe Veste-docente Karina (Rombouts) is creatief in Corona-tijd, want de lessen gaan gewoon door, online. Met een verbinding via videobellen krijgt Tijs alsnog virtueel les, zodat hij vooruit blijft gaan. Alleen het bandgedeelte staat logischerwijs even stil.

Pianoles in corona-tijd: de pianojuf via je smartphone

Ik vind het fantastisch te zien dat in ieder geval één van mijn kids de kracht van het zélf maken van muziek kan ervaren. De andere twee hebben andere creatieve of sportieve hobby’s, zoals dansen en zingen, en dat is uiteraard ook prima.

Muziek als afleider voor kinderen in ziekenhuizen

Ik heb er al meer over geschreven maar een heel bijzondere manier van het toepassen van die ‘kracht van muziek’ gebeurt bij Stichting Muziekids. Met muziek in ziekenhuizen en zorginstellingen willen zij zo veel mogelijk kinderen en jongeren afleiden en soms ook troost bieden. Het inzetten van muziek als het even niet, of helemaal niet, lekker met je gaat. Op momenten dat je opgenomen bent en er weinig te beleven valt in het ziekenhuis komen muziekvrijwilligers bij je aan bed of loop je zelf naar de studio, waar mogelijk. Lekker even een halfuurtje of uur geen patiënt zijn, maar gewoon kind. Samenspelen met andere leeftijdsgenoten, onder begeleiding en aansporing van muziekprofessionals.

Muziekids biedt eigenlijk een jaarrond-Kindermuziekweek. Muziek geeft kinderen voor even dat gevoel van ‘geborgenheid’, biedt afleiding als kinderen hun ‘thuis’ missen. En dat gebeurt inmiddels op steeds meer locaties in Nederland. Het doel is om op iedere locatie waar Muziekids actief is of wordt, zoveel mogelijk dagdelen actief te kunnen zijn met muziek. Ieder dagdeel heeft -uiteraard- een kostprijs (instrumenten, reiskosten, vrijwilligerskosten, salariskosten van de studioleiders, etc.).

Méér muziek voor méér kinderen op méér (ziekenhuis)locaties

Heb jij een goed idee om een fundraising actie op te starten voor Muziekids? Zodat steeds méér kinderen overal in Nederland jaarrond die kracht van muziek kunnen ervaren? Heb jij toegang tot fondsen, subsidies of werk je voor een werkgever die kinderen in ziekenhuizen kan ondersteunen? Leg contact en ik ga je koppelen aan Muziekids!

Lekker even drummen in de Muziekids muziekstudio in de KinderKliniek Almere

Deel jouw ervaringen

  • Heb je zelf ervaring met de kracht van muziek? Wanneer heeft muziek jouw geholpen op mooie of droevige momenten? Welke bijzondere herinneringen heb jij bij muziek?
  • Volgen jouw kinderen muziekles, op school en/of via een particuliere docent of muziekschool? Welke keuzes gingen daar aan vooraf? En treden ze ook wel eens live op?

Meer lezen?

Muziekorkest klassieke muziek

Spotlight: Muziek als Medicijn – meer wetenschappelijk onderzoek naar de effecten van muziek in de zorg

Geschatte leestijd: 4 minuten.

Ik ben overtuigd van en doorlopend nieuwsgierig naar de kracht van muziek als instrument voor afleiding, troost en heling in de zorg. Tegelijkertijd moet je nog ontzettend voorzichtig zijn met uitspraken over de helende werking van zoiets ‘simpels’ als muziek. Maar toch; ik ben ook chronisch pijnpatiënt én toetsenist en ervaar dagelijks de invloed van muziek (spelen) op het pijnniveau dat ik ervaar. Het ‘trucje’ werkt niet áltijd, maar wel vaak: als ik piano speel voel ik voor even minder pijn. Stop ik, dan is na 15-20 minuten de pijn vaak weer terug. Hoeveel bewijs wil je hebben?

Neuropsycholoog Erik Scherder kan daar prachtig over vertellen:

Juist daarom vind ik de foundation Muziekids als Medicijn razend interessant. De foundation Muziek als Medicijn wil op wetenschappelijke basis vaststellen waar en wanneer muziek in de zorg een positief effect heeft en de toepassing ervan stimuleren.

Wat is de oorsprong van Muziek als Medicijn?

De foundation Muziek als Medicijn is gestart vanuit het Erasmus Medisch Centrum in Rotterdam. Deze stichting heeft als doel muziek een plaats te geven als innovatieve, ‘evidence based’ behandeling binnen én buiten de gezondheidszorg.

Waarom ‘muziek’ toevoegen aan behandelingen in de medische zorg?

  • Muziek als duurzame behandelingsvorm kent geen bijwerkingen.
  • Muziek is goed toegankelijk, laagdrempelig en veel mensen (patiënten) hebben in een of andere vorm ‘iets’ met muziek
  • De uitvoer van muziek in de meest basale vorm kent minimale kosten

Juist daarom maakt muziek een brede toepassing mogelijk en kan het kostenbesparend werken.

Muziek is ontspanning en dat is iets waar zieke kinderen in een ziekenhuis behoefte aan hebben. Dat is belangrijk voor ze en kan zelfs bijdragen aan een sneller herstel.

Prof. Gert Jan Kaspers, VUmc Amsterdam

Wat doet Muziek als Medicijn?

Door het uitvoeren van systematische literatuuranalyses en kwalitatief hoogstaand klinisch onderzoek draagt de onderzoekgroep bij aan de wetenschappelijke kennis over de werking en de toepassing van muziek. Met als doel om de muziek als behandeling in de reguliere zorg de plaats te geven die haar toekomt.

Kort filmpje over het werk van Muziek als Medicijn, door documentairemaker Pim Giel

Wie ‘zijn’ Muziek als Medicijn?

De stuurgroep van de stichting bestaat uit Prof. Dr. Hans Jeekel (voormalig hoofd van de afdeling chirurgie van het Erasmus MC en pianist), Fryke Kuipers (zet zich in voor muziek en welzijn in de gezondheidszorg na een carrière bij diverse banken), drs. Paul Hekking (longarts en muziektheoreticus) en Pien Bax-Engelsman (fondsenwerving).

Daarnaast is er -uiteraard- een comité van aanbeveling met onder andere Burgemeester Aboutaleb en Mw. van Zweden (inderdaad, van Jaap) en zijn er tientallen onderzoekers in de medische praktijk betrokken bij het werk.

Wat zijn resultaten van Muziek als Medicijn?

Muziek als Medicijn heeft diverse onderzoeken gelijktijdig lopen, waarvoor ook doorlopend extra funding wordt gezocht. Daarnaast zijn meerdere onderzoeken al afgerond. Over de resultaten van de onderzoeken die worden uitgevoerd wordt regelmatig gepubliceerd in wetenschappelijke medische tijdschriften.

Afgerond

Er is bijvoorbeeld onderzoek gedaan naar het effect van muziek op angst- en pijnbeleving tijdens operaties. Daarbij werden positieve effecten gevonden van muziek op angst en pijn bij volwassenen, zowel vóór, tijdens, als na de operatie. Er was minder angst en men beleefde minder pijn door het luisteren naar muziek. Er is onderzoek gedaan naar de invloed van muziek op chronische hoge bloeddruk (hypertensie); ondanks dat vervolgonderzoek nodig is lijkt de bloeddruk lager te worden als er over lange termijn een aantal malen per week naar muziek wordt geluisterd. In het Sophia Kinderziekenhuis (Rotterdam) is een onderzoek naar muziekinterventies vóór en tijdens operaties bij 195 kinderen tussen 0 en 3 jaar uitgevoerd. Het betrof operaties bij kinderen die een veelvoorkomende chirurgische ingreep ondergingen, zoals een liesbreuk operatie. Muziek leek met name bij onrustige kinderen behulpzaam te zijn op de mate van onrust.

Voor een volledig overzicht: zie onderzoek.

Lopend

Op dit moment wordt er onderzoek gedaan naar de invloed van muziek op het aanleren van chirurgische vaardigheden bij geneeskundestudenten. Er is literatuuronderzoek dat wordt uitgebreid met experimenten naar de reeds aanwezige aanwijzingen dat een chirurg beter presteert wanneer er muziek gespeeld wordt. En er wordt een studie uitgevoerd of luisteren naar muziek en samen zingen niet alleen kortstondig, maar ook op langere termijn een effect kan hebben op thuiswonende mensen met dementie.

Voor een volledig overzicht: zie onderzoek.

Muziek in de medische praktijk: Stichting Muziekids

Naast het theoretische onderzoek van Muziek als Medicijn is er in de medische wereld al sinds 2010 een praktische toepassing, in de vorm van de muziekstudio’s en muziektroubadours van Stichting Muziekids. Wat de onderzoekers van Muziek als Medicijn wetenschappelijk bewijzen ondervinden de muziekvrijwilligers en professionals van Muziekids iedere dag weer: de positieve invloed van muziek op welzijn en welbevinden van patiëntjes die voor polibezoek of opname in het ziekenhuis moeten zijn.

‘Geen soft gelul, het is keiharde wetenschap’, aldus kinderarts Jos Bruinenberg van het ETZ ziekenhuis in Tilburg. Jos Bruinenberg is al meerdere jaren pleitbezorger van het werk van Muziekids in het ETZ.

De muziekstudio heeft zo’n positieve invloed. Veel meer eigenlijk dan de CliniClowns. Die zijn onverwacht, onvoorspelbaar. Muziek doet iets met iedereen.

Kinderarts Jos Bruinenberg, ETZ ziekenhuis Tilburg

Ander onderzoek naar de invloed van muziek op zorg en welzijn

Bradshaw

Eind 2011 toonde onderzoek van professor David H. Bradshaw (University of Utah) aan dat muziek invloed heeft op pijnervaring. 143 mensen luisterden naar muziek terwijl ze elektrische shocks kregen toegediend. Hoe meer ze opgingen in de muziek, hoe minder last ze hadden van de pijn.

Thaut en Macintosh

Professor Michael Thaut en Gerard MacIntosh kwamen in 2014/2015 geleden tot de ontdekking dat – door het zeer gericht aanbieden van muziek – de motoriek en spraak van mensen met hersenletsel of Parkinson verbeterden.

Universiteit van Californië

De Universiteit van Californië kwam in 1993 met het ‘Mozart-effect’. Een deel van de 36 onderzochte studenten luisterde naar Mozart’s Sonate voor twee piano’s in D majeur. Zij presteerden vervolgens aanzienlijk beter dan jongvolwassenen die naar iets anders luisterden of in een stille kamer zaten.

Help mee aan meer en groter onderzoek

Ik heb me al opgegeven als proefkonijn 🙂 voor onderzoek naar de effecten van muziek op chronische pijn beleving. Daarnaast zet ik me in als vrijwilliger voor Stichting Muziekids.

Wil jij onderzoek naar de invloed van muziek in de zorg ook steunen?

Beide organisaties zijn ANBI waardoor schenkingen belastingtechnisch aantrekkelijk zijn. Beide organisaties staan uiteraard ook open voor nalatenschappen.

Waterflesjes actie voor Muziekids door Monné Zorg & Beweging Breda

Geschatte leestijd: 1 minuten.

Wat een leuke klantenactie van de fysio waar ik al +25 jaar 😱💪 kom!

Vanaf februari 2020 ondersteunt Monné Zorg & Beweging Stichting Muziekids.

Heeft u gedurende uw wachttijd of tijdens het sporten zin in een flesje water? Voor slecht €1,-kunt u een flesje water bij de fitnessbalie pakken. Het volledige bedrag gaat naar Muziekids.

Ook wil Monné Zorg & Beweging samen met scholen in de regio bekijken om bijvoorbeeld een leuke ‘Run’ te organiseren voor Muziekids. Onder het motto ‘iets super tofs terug doen voor de maatschappij.’

Wat doet Stichting Muziekids?

Met muziekbeleving biedt stichting Muziekids zieke kinderen in ziekenhuizen en zorginstellingen ontspanning, afleiding en plezier, om zo hun zorgsituatie – daar waar mogelijk – te verzachten. Muziekids maakt de wereld van het zieke kind een beetje aangenamer en leuker door het zelf en samen maken van muziek. Dat doet hun zorgen even vergeten, het stressniveau verlagen en het genezingsproces aanwijsbaar stimuleren.

Muziekids wil daarom in ziekenhuizen en zorginstellingen zieke kinderen de mogelijkheid bieden om muziek te kunnen maken en /of te beluisteren middels Muziekids studio’s of Muziekids pop-up studio’s.

Kom ook in actie!

  • Heb jij ook een idee voor een actie met je werkgever voor Muziekids? Laat het me weten! 👍
  • Wil je meer lezen over Muziekids? Kijk op de speciale Muziekids pagina met meer blogs over het werk van deze bijzondere stichting.