Patiëntenparticipatie: nut én noodzaak

Geschatte leestijd: 10 minuten.

Alweer even terug schreef ik een prikkelend artikel of de pijnpatiënt al centraal staat in haar, of zijn, eigen behandeling. Ik kreeg er diverse reacties op. De laatste weken las ik verschillende artikelen over een andere vorm van patiëntbetrokkenheid: niet bij de behandeling, maar bij het onderzoek naar een mogelijke behandeling en bij het ontwikkelen van beleid. Waarom is het eigenlijk belangrijk dat patiënten betrokken worden bij onderzoek en beleidsvorming rondom (nieuwe) behandelingen? Wat zijn mogelijke voordelen voor onderzoekers en voor patiënten? En hoe ver staat het eigenlijk met mijn eigen patiëntenparticipatie en patiëntbetrokkenheid?

Over patiëntenparticipatie

Klankbordgroepen, patiëntreizen, ervaringsverhalen… het benutten van ervaringen van mensen kan in vele vormen. Meedenken en meebeslissen wordt al voorgeschreven door het VN-verdrag Handicap uit 2016. Toch zou het goed zijn om deze verplichting ook in de Nederlandse wetgeving op te nemen. Dat draagt bij aan het verkrijgen van een structurele positie aan ‘beslistafels’ voor cliënten, patiënten, ervaringsdeskundigen en hun vertegenwoordigende organisaties.

Patiëntenparticipatie betekent het benutten van de specifieke ervaringsdeskundigheid van patiënten of cliënten en/of hun naasten voor alles waar de zorg beter van kan worden. 

Patiëntenfederatie Nederland

Waarom is patiëntenparticipatie belangrijk?

Patiëntenfederatie Nederland heeft het op een rij gezet:

  • Betere kwaliteit van zorg.
  • Verbeteren van de doelmatigheid of het verhogen van de relevantie van onderzoek.
  • Beter laten aansluiten van de zorg bij wat mensen nodig hebben.
  • Verhogen van draagvlak voor beslissingen die worden genomen.
  • Beter invoeren van nieuw beleid, gemaakte afspraken of producten.

Er zijn verschillende vormen van participatie, van “Informeren” tot “Zelfbeheer”, oplopend in ‘eigenaarschap’:

Vormen van patiëntenparticipatie
Bron: Patiëntenfederatie Nederland

Patiëntenparticipatie in Amerikaans pijnonderzoek

Ik reis weer even van participatie in de brede gezondheidszorg naar patiëntenparticipatie op het gebied van chronische pijn.

Om nieuwe behandelingen van ziektes als fibromyalgie, lage rugpijn of artritis zo effectief mogelijk te maken is patient engagement essentieel, zo concludeerden diverse pijnonderzoekers in de USA. Sterker nog, het al in vroege onderzoeksfasen betrekken van patiënten wordt steeds vaker verplicht gesteld door verstrekkers van fondsen. Zonder patiëntbetrokkenheid geen onderzoeksgeld.

Wat is nu het nut van het betrekken van die patiënt?

  • onderzoekers krijgen al vroeg een beter begrip van de impact van een bepaalde ziekte of van de behandeling van die ziekte op de patiënt
  • onderzoekstrials kunnen beter worden ingericht, meer op de patiënt toegerust, als patiënten al in vroege fasen van de onderzoeksopzet worden betrokken. Daarmee worden deze proeven effectiever.
  • patiënten kunnen nuttige input leveren over informatie en communicatie over uiteindelijke behandelingen van ziektes, over leesbaarheid en begrijpelijkheid van informatie over onderzoek of behandeling
  • patiënten kunnen in alle onderzoeksfasen nuttige input leveren over waar prioriteit op te leggen, wat hen in het dagelijks leven echt het meeste raakt of waar ze het meest last van hebben
  • onderzoekers leren van patiënten veel over de impact van de onderzochte ziekte zelf, maar óók van bijkomende effecten en bijwerkingen die de patiënt signaleert en de onderzoeker zelf niet had kunnen bedenken

From day one, input from people with chronic pain is critical for any research or drug development program that aims to help them.

Captain Robyn Bent, director of the ongoing Patient-Focused Drug Development (PFDD) initiative

Wat belangrijk is in onderzoek waarbij patiënten als stakeholders worden betrokken, is dat ze een gelijkwaardige positie krijgen naast de onderzoekers zelf. Dat alle partijen bereid zijn écht naar elkaar te luisteren: de onderzoekers naar de patiënten, en vice versa. Maar vooral ook dat patiënten al in het vroegste stadium van het onderzoek worden betrokken: dat van het onderzoeksvoorstel.

The patient is the most experienced person when it comes to a disease and they have a lot they can contribute by working directly with doctors, scientists, and policymakers

Dieter Wiek, EULAR vice president representing PARE and vice president of Deutsche Rheuma-Liga

Wat levert betrokkenheid bij onderzoek de patiënt op?

Onderzoekers, fondsverstrekkers en beleidsmakers vinden dus steeds vaker dat betrokkenheid van patiënten essentieel is om goed onderzoek te kunnen doen. Maar wat levert eigenlijk die betrokkenheid de patiënt zelf op?

  • een gevoel van zingeving, betrokkenheid, eigenwaarde door mee te denken en je mening te geven over allerlei aspecten in de diverse onderzoeksfasen
  • het gevoel dat je een tegenprestatie kunt leveren, dat je kunt bijdragen aan het leefbaarder maken van het leven van patiënten die met een ziekte te maken krijgen
  • meer begrip voor de positie van onderzoekers en artsen omdat je blikveld breder wordt en je beter begrijpt hoe onderzoek verloopt en welke belangen meewegen
  • het beter onder woorden kunnen brengen van de impact van je ziekte op jou als persoon en het beter kunnen overbrengen van deze impact aan je dokter, behandelaar of andere betrokkenen
  • bijdragen aan onderzoek levert het gevoel van (een bepaalde mate van) grip en controle op je ziekte op

Voorbeeld patiëntenparticipatie: iPSpine Patient Advisory Board

Ik schreef al vaker over het Europese iPSpine onderzoeksconsortium, dat onderzoek doet naar de inzetbaarheid van stamceltherapie voor chronische lage rugpijn.

Sinds februari 2021 ben ik onderdeel van de patiëntadviesraad (‘Patient Advisory Board’, PAB). Deze patiëntadviesraad bestaat uit ongeveer tien vrijwillige leden, van patiëntvertegenwoordigers tot experts patiëntparticipatie en ethische experts. Op dit moment zijn al patiënten betrokken uit Engeland, Nederland, Finland en Oostenrijk.

iPSpine vindt het belangrijk dat patiënten in alle onderzoeksfasen betrokken zijn, al ver vóór dat een eventuele behandeling in beeld komt. Door het hele project heen worden patiënten actief betrokken bij onderzoeksdiscussies, bij de ontwikkeling van iPSpine programma’s, services en producten en bij initiatieven die het onderzoek zelf moeten verbeteren. Het betrekken van patiënten helpt bij het vaststellen van patiëntbehoeftes, bij de communicatie over het iPSpine project richting patiëntgroepen en -verenigingen en bij het overbrengen van wetenschappelijke onderzoeksresultaten naar het grotere publiek.

Een van de eerste doelen van de PAB was om het onderzoek in begrijpelijke termen uit te leggen aan iedereen die betrokken is bij chronische lage rugpijn. Het resultaat was onderstaande video. Pasgeleden leverde ik input bij deze video, om met name de Nederlandse vertaling nog meer te ontdoen van vakterminologie. Deze input moet overigens nog worden verwerkt 😉

Hiernaast ontwikkelde de PAB een FAQ sectie voor de website en werden patiëntverhalen opgetekend, die het onderzoek ‘kleuren’ en persoonlijker maken.

Voor 2021 ligt de focus op het verbeteren van de communicatie tussen patiënten en de projectonderzoekers. Bijvoorbeeld door het ontwikkelen van een communicatieplatform, het organiseren van workshops en panels en het geven van gastpresentaties door patiënten tijdens wetenschappelijke bijeenkomsten.

Voorbeeld patiëntenparticipatie in België: Patient Training Center

Het klinkt goed, het steeds meer betrekken van patiënten bij wetenschappelijk onderzoek. Maar het vraagt ook veel van de vaardigheden van patiënten om de impact van hun ziekte goed over te kunnen brengen aan wetenschappers.

In hoeverre worden pijnpatiënten al ‘opgeleid’ om hun vaardigheden in dit verband te verbeteren? Om bijvoorbeeld boven hun eigen ‘case’ uit te kunnen stijgen en meer patiëntoverkoepelend impact te kunnen delen?

Een korte online zoektocht brengt me bij een bijzonder initiatief, niet in Nederland maar in België: het Patient Expert Center (PEC). Het doel van dit center is het in drie maanden opleiden van patiënten tot ervaringsdeskundigen. De opleiding gebeurt grotendeels online via online leermodules, met een vijftal ‘fysieke’ face-to-face opleidingsdagen.

Deze patiënt experten kunnen volgens bepaalde richtlijnen op deskundige wijze ingezet worden binnen lotgenotengroepen. De patiënt experten kunnen ook bijdragen tot geïntegreerde patiëntenparticipatie in onderzoek, ontwikkeling, educatie en advies inzake zowel gezondheidszorg als inzake het zorgsysteem.

Het PEC is uniek omdat het opgericht werd door alle stakeholders samen: patiënten, zorgverleners, ziekenfondsen en de industrie. Oprichters zijn de Crohn & Colitis Vereniging, KickCancer, MS liga Vlaanderen, ReumaNet en zijn Franstalige zustervereniging CLAIR, de Koninklijke Belgische Vereniging van Reumatologen, de Landsbond van Onafhankelijke Mutualiteiten en Pharma.be. Andere organisaties zijn welkom om aan te sluiten.

Iets dergelijks vind ik nog niet in Nederland. Bij diverse patiëntenverenigingen vind ik wel wat losse trajecten om ‘ervaringsdeskundige’ te worden en daarnaast enkele formele opleidingen die patiënten opleiden tot gestandaardiseerd ‘coach’; bijvoorbeeld als je er je beroep van wilt maken.

Ik denk dat er veel te winnen valt als er ook in Nederland een Patient Expert Center komt; dat patiëntenvereniging-overkoepelend patiënten opleidt (volume! en delen van overhead kosten). Met natuurlijk specifieke modules per ziekte.

Kwartiermaker Ervaringsdeskundigheid

Eén initiatief dat ook in Nederland hoop biedt voor het opleiden van patiënten als ervaringsdeskundige is de aanstelling bij ZonMw van Joop Vaessens, oud-directeur PGO Support, als kwartiermaker ‘Ervaringsdeskundigheid’.

Er zijn natuurlijk veel mensen met ervaringskennis aangesloten bij cliënten- en patiëntenverenigingen, maar dat aandeel stijgt niet mee met de vraag. Dat komt deels omdat het minder gebruikelijk is om lid te worden van een vereniging.

Joos Vaessens, kwartiermaker Ervaringsdeskundigheid ZonMw

Dhr. Vaessens signaleert nog wel wat belemmeringen als het gaat om het inzetten van patiënten als ervaringsdeskundige bij onderzoek. ‘Zo zijn onderzoekers bijvoorbeeld niet opgeleid om het perspectief van ervaringsdeskundigen mee te nemen in hun onderzoek. Verder is het imago van ervaringsdeskundigen niet overal even  goed. Het wordt steeds beter, maar het beeld blijft dat een ervaringsdeskundige iemand is die alleen zijn eigen verhaal komt vertellen en niet weet te overstijgen. Terwijl onderzoekers of medisch specialisten juist behoefte hebben aan een overkoepelende standpunt.’ (Bron)

Dhr. Vaessens gaat in 2021 het begrip ‘ervaringsdeskundigheid’ verder definiëren, maar ook in kaart brengen wat ZonMw kan doen om de positie van ervaringsdeskundigen te versterken. Zodat in de toekomst participatie en de inzet van ervaringsdeskundigen voor alle betrokkenen het “nieuwe normaal” is.

Voorbeeld patiëntenparticipatie: meedenken bij geneesmiddelenonderzoek

Als oud-directeur bij PGO Support is het voor dhr. Vaessens natuurlijk eenvoudig om bruggen te slaan. Bij PGO Support volgt een aantal mensen de EUPATI NL-opleiding, waarbij ervaren patiëntenvertegenwoordigers opgeleid worden om vanuit patiëntenperspectief volwaardig partner te zijn bij geneesmiddelenonderzoek en -ontwikkeling. 

Een voorbeeld van deskundige opleiding van patiënten tot onderzoeksstakeholders.

Manifest Meedenken en Meebeslissen

Nieuw beleid en nieuwe voorzieningen moeten standaard ontwikkeld worden in samenspraak met de mensen om wie het gaat en hun organisaties. Dat is de boodschap van het Manifest ‘Meedenken en Meebeslissen’, dat begin 2020 gezamenlijk is vastgesteld door Ieder(in), Mind en de Patiëntenfederatie. 

Het Manifest is een uitgangsdocument om stapsgewijs meedenken en meebeslissen óók in de Nederlandse wetgeving vast te leggen.

Nog even over de vergoedingen van participatie

Het inbrengen van ervaringsdeskundigheid is niet vrijblijvend en vraagt veel van de betrokken patiënten. De leden van de Patiëntenfederatie spraken in de Algemene Leden Vergadering op 9 november 2017 af dat er voor hoogwaardige ervaringsdeskundigheid gewerkt wordt met een standaardtarief van 100 euro per uur. De reiskostenvergoeding is bij voorkeur 30 cent per kilometer.

Goede inbreng van ervaringsdeskundigheid kost organisaties geld: denk aan kosten voor scholing, begeleiding en ondersteuning van patiënten.

Natuurlijk vindt patiëntenparticipatie op verschillende niveaus plaats en zal er niet altijd sprake (kunnen) zijn van dit uurtarief. Soms vertegenwoordigt een patiënt een grote achterban van patiënten, heeft hij of zij zich stevig moeten inlezen en voorbereiden, denkt de patiënt mee in allerlei projectfasen en is hij of zij een inhoudelijk gesprekspartner. Soms betreft het het delen van een ervaringsverhaal op een website of tijdens een lezing of neemt men deel aan een focusgroep, zonder veel voorbereiding. Beide voorbeelden zijn zinvolle participatie, maar vergen een andere mate van voorbereiding.

Het is een duidelijk signaal van de federatie dat patiëntenparticipatie ook financieel gewaardeerd mag en moet worden.

Mijn ervaringen tot nu toe met patiëntparticipatie

Ik heb de afgelopen jaren al wel verschillende dingen gedaan om mijn ervaringen met chronische pijn om te zetten naar iets constructiefs. Door dat te doen, heb ik sterk het gevoel dat alle ‘ellende’ van leren omgaan met de chronische pijn toch ook ergens ‘goed’ voor is.

  • Ik ben net gestart met het (vrijwilligers)werk voor onderzoeksproject iPSpine, dus meer daarover volgt.
  • Ik las in 2019 mee tijdens de totstandkoming van het nieuwste boek van Anna Raymann, “Overleven met chronische pijn”. Dat vond ik als inhoudelijk proeflezer leuk om te doen, en ik kon op basis van mijn ervaringen en vele al gelezen boeken volgens mij ook wel nuttige input geven.
  • De laatste maanden verschenen meerdere artikelen over ‘mijn verhaal’ in Trouw en NRC. Ik vind het niet zozeer belangrijk dat mijn individuele verhaal of mijn hoofd nu in de krant verschijnt. Maar wel dat het verhaal rondom chronische pijn meer wordt verteld in de hoop dat anderen zich erin herkennen. Rond 2012, toen de pijn zich bij mij manifesteerde, dacht ik zo ongeveer de enige in Nederland te zijn met dergelijke pijnen. Boy, was I wrong… Maar dat komt dus óók omdat er nog zo weinig over wordt gedeeld.

Het artikel in Trouw, februari 2021:

Voorbeeld patiëntenparticipatie: delen van ervaringen in landelijk dagblad Trouw
Voorbeeld patiëntenparticipatie: delen van ervaringen in landelijk dagblad Trouw
  • Ook vertelde ik over chronische pijn op de radio en in tijdschrift Margriet:
Voorbeeld patiëntenparticipatie: delen van ervaringen in tijdschrift Margriet
  • Daarnaast participeerde ik in een onderzoekstraject van Crowdience rondom chronische pijn en legde ik contact met het LUMC wetenschappelijk onderzoek naar de inzet van cannabis bij chronische pijn.
  • Met een kernteam van chronische pijnpatiënten onderzoek ik momenteel de haalbaarheid van een nieuw ultiem pijnplatform 2.0, alias Landelijke Pijn Vereniging, die alle versnipperde kennis en ervaringen rondom pijn centraal beschikbaar gaat maken voor en door pijnpatiënten. Maar ook lotgenoten bij elkaar brengt, e-courses gaat ontwikkelen en de sociale omgeving van de pijnpatiënt gaat bedienen. De meest vergaande vorm van patiëntenparticipatie dus: ‘Zelfbeheer’. Meedoen? Neem contact op.
  • Daarnaast vind ik het leuk om, als de pijn het toelaat, meer te participeren in wetenschappelijk onderzoek naar chronische pijn. Of mee te denken in ontwikkeling van beleid gericht op de pijnpatiënt. Suggesties welkom!

Deel je ervaringen

Ondanks Manifest, nieuw beleid, een kwartiermaker en veel goede bedoelingen valt er nog wel een wereld te winnen als het gaat om échte en gewaardeerde patiëntenparticipatie bij onderzoek en ontwikkeling van beleid. Patiënten worden meer en meer betrokken en delen vaker hun ervaringen en mening, maar het is nog wel de vraag of het soms niet meer ‘voor de bühne” is, of patiënten ook écht betrokken worden en hun mening er écht toe doet.

Ik ben benieuwd hoe jij dat ziet.

  • Ben jij chronisch ziek? In hoeverre draag jij jou ervaringen en opgedane kennis over je ziekte al over op anderen? Waarom wel, of nog niet?
  • Heb jij voorbeelden uit jouw eigen situatie waarin jouw mening meegenomen werd bij medisch onderzoek of de ontwikkeling van nieuw medisch beleid?
  • Vind jij dat de inzet van patiënten als ervaringsdeskundigen ook financieel mag worden beloond? Of is het iets ‘dat je gewoon doet’, zonder tegenprestatie? En wanneer wel een vergoeding, wanneer niet?
  • Ben je chronisch ziek en heb je wel eens meegedaan aan (wetenschappelijk) onderzoek dat jouw individuele ‘ziektegeval’ oversteeg? Waarom deed je daar aan mee?

Ik hoor graag meer over jouw ervaringen en gedachten. Deel ze via de reacties hieronder, of neem contact met me op.

Meer lezen

“I’ve been a healthcare provider for over 20 years and I never fail to learn something from the meetings we have with patients,” she said. “I go into them thinking I know what I am going to hear, and I’m always surprised.”

Captain Robyn Bent, director of the ongoing Patient-Focused Drug Development (PFDD) initiative

Uitlegvideo van UMCG, Universitair Medisch Centrum Groningen, over patiëntenparticipatie:

Spotlight: Judith van Boven – Master of Music

Geschatte leestijd: 5 minuten.

Ik (voor de duidelijkheid: Koert dus) kan het me nog als de dag van gisteren herinneren. Ik was een jaar of 19, 20 en woonde op kamers in Breda. Student aan de Nationale Hogeschool voor Toerisme en Verkeer (NHTV). In de weekenden kwam ik nog regelmatig thuis, bij mijn ouders in het West-Brabantse Hoogerheide. Onze buurman Martien, in dat kleine dorpje net onder Bergen op Zoom, hoorde ik regelmatig trombone spelen. Hij sprak me in zo’n weekend een keer aan. Zeg, jij speelt toch toetsen? Ja, klopt. Mooi. Enne, speel jij ook in bandjes? Euhm, nee, op dit moment niet. Ben gaan studeren en net verhuisd, ik heb in Breda nog geen muzikale bezigheden. Maar ik wil dat wel weer gaan oppakken – ik had op de middelbare school in ‘schoolband’ S.N.O.T.? gespeeld (Slaat Nergens Op Toch?) en dat smaakte naar meer. Mooi. Ik weet nog wel een bandje voor jou.

Martien was trombonist bij coverband OnCue. Het was het begin van mijn toetsen’job’ bij deze band, die enkele maanden daarvoor gestart was. We hebben het over 1994. En ik speel er nog steeds in, corona even daargelaten; we hebben al honderden optredens achter de rug. Een band die deels voortkwam uit een harmonievereniging, met muzikanten die méér wilden dan het harmonie-repertoire.

Zo simpel kan het gaan dus. De ene muzikant kent nog wel iemand die…en zo vorm je voor dat je het weet een volledige band. En zo zijn er zovéél muzikanten, in zoveel dorpen en steden in West-Brabant, maar ook elders in het land, met muzikale ambities.

Ik moest er aan terugdenken toen ik deze week de site van Judith van Boven bekeek, “Master of Music”. Onder andere een interview in het lokale huis-aan-huisblad, waarin Judith spreekt over haar opgroeien met muziek en het verenigingsleven.

Passie voor muziek

Veel mensen hebben een passie voor muziek, en ik ontmoet er steeds meer. Superleuk en inspirerend, vind ik.

Mensen die zoveel mogelijk uren besteden aan het maken van of lesgeven in muziek.

  • Tatiana van der Heijde van MuzieKanjers
  • Ceciel Kloet als muzikale duizendpoot en docent muziek op OLV Breda
  • Puck van Elewout die muzikaal actief is in en om Breda en als muziekdocent op Graaf Engelbrecht.
  • Maarten Mendelaar, die artiestenbureau MusicDept runt.

Het zijn zomaar wat voorbeelden.

Judith van Boven is zeker een volgend mooi voorbeeld.

Hoe is Judith zo op het spoor van muziek gekomen?

Vanaf haar 8e jaar is ze al bezig met muziek. Eerst op een bugel (klein koperinstrument), daarna op een bariton en weer later op het euphonium (tenortuba). Voor het Fontys conservatorium in Tilburg is Judith pianolessen gaan volgen en heeft ze trombone leren spelen.

Ondersteboven van muziek!

Hoe komt iemand tot de titel Master of Music?

Judith is bij het Fontys conservatorium afgestudeerd als Master of Music. Een studierichting die je opleidt tot topmusicus, maar waarbij je ook de zakelijke kant leert beheersen. Je leert je zelfstandig vestigen in de muziekwereld, bouwt aan een netwerk van musici, andere kunstenaars en zakelijke partners. Met deze studierichting kan ze zich officieel muziekdocent en dirigent noemen.

Hoe ziet Judiths muzikale werk er momenteel uit?

Ze is dirigent van de harmonie in Hoogerheide, van het regionaal leerlingenorkest van de orkesten uit de gemeente Woensdrecht en van 3 orkesten van Amor Musae in Prinsenbeek. Judith geeft les in Huijbergen, Hoogerheide en privéles op verschillende locaties. Maar ze geeft bijvoorbeeld ook workshops, lezingen en verzorgt lessen in het primair onderwijs. Daarnaast kan ze invallen als (gast)dirigent voor allerlei orkesten of ensembles.

Mijn passies voor muziek en onderwijs breng ik samen in mijn muziekpraktijk. Ik help je op weg op jouw ontdekkingsreis door de wondere wereld van de muziek. Jij bepaalt de eindbestemming.

Website Judith van Boven

Wat vindt Judith belangrijk als ze muziekles geeft?

Judith ziet zichzelf als een soort muzikaal navigatiesysteem voor haar leerlingen. Er zijn immers meerdere routes naar de eindbestemming en samen kun je kijken welke route het beste past. Judith leert haar pupillen of orkestleden graag hun eigen weg vinden in de wondere wereld van de muziek. Ze gaat daarbij niet uit van ‘hoe het hoort’ of ‘hoe het altijd is gegaan’, maar van de interesses, muziekstijlen en ambities van de leerlingen. Ze laat het hen graag zelf ontdekken, werkt als een soort muziekcoach.

WeekendWeetje

Er worden ook workshops gegeven, wat voor workshops zijn dat zoal?

Het aanbod is heel breed, maar onder andere:

  • Maatwerk: een compleet programma voor blaasorkesten; een avondvullend programma met verschillende onderdelen. Van ademhaling tot thuisstudie en van intonatie tot podiumpresentatie.
  • Met vertrouwen het podium op: het omdraaien van angst en (gedachten over) zenuwen als je het podium op moet. Doel is om eventuele podiumangst te overwinnen en met ontspanningsoefeningen beter te leren omgaan met de stress die veel muzikanten rondom een optreden ervaren.
  • Eigen compositie maken: het maken van een eigen muziekstuk (een ‘twaalftoonscompositie’) voor iedere instrumentalist; dat kan ook in groepsverband.
  • Blues improvisatie: leer meer over de theorie achter improviseren en leer vooral ook om lekker vrij te spelen. Met uitleg, oefeningen, een naslagwerk én mogelijkheden voor groepsdeelname.
muzikale escape room

Judith stelde even geleden een muzikale escape-room samen. Met een aantal muzikale puzzels die onder andere goed aansluiten bij muziektheorielessen.

Helemaal gratis!

Blogs over muziek

Ik blog in deze omgeving regelmatig over muziek. Heb je nog geen abonnement op de blogs, meld je dan even aan en de blogs rollen vanzelf je inbox binnen.

Maar ook Judith blogt er op los!

Een greep uit haar eerdere blogs:

De Bovenblazers!

Judith heeft een voorliefde voor blaasmuziek, dat is duidelijk. Maar zij was niet de enige in haar ouderlijk gezin. Als koperensemble verzorgde het gezin Boven regelmatig optredens, zeker in de kersttijd. Een toepasselijke naam werd gevonden: de Bovenblazers, met een trompet, cornet en Judith op euphonium.

Naast de Bovenblazers speelt Judith ook in:

  • het 3-mans ensemble Amor Tubae, dat filmmuziek, klassiek, ragtime en pop speelt. Judith speelt er euphonium.
  • Rudolph’s Angels, kerstensemble van RK Muziekvereniging De Scheldezonen. Judith blaast op trombone.
  • Shelter Brass, een koperkwartet dat voortkwam uit enkele bevrijdingsconcerten.

Gedeeld goed doel: Muziekids

Ik schreef al vaak over Muziekids. En noemde het leukste muzikale goede doel van Nederland ook in recent contact met Judith.

Spontaan besloot Judith ook in haar online en offline muziekomgeving aandacht te gaan vragen voor méér muziek voor kinderen en jongeren in Nederlandse ziekenhuizen.

Hoe mooi!

Inmiddels prijkt er al een donatie-oproep op Judiths website, wordt er gewerkt aan een blog over Muziekids en onderzoekt ze extra manieren om wellicht met haar muziekorkesten of ensembles iets te doen voor dit goede doel.

Judith volgen?

Met recht is Judith dus een Master of Music!

Leuk om te volgen: de WeekendWeetjes op haar Facebook en Instagram kanaal. Enkele voorbeelden zag je in dit blog.

Deel je ervaringen

  • Heb jij ervaring als leerling, orkestlid of heb je wel eens een workshop via Judith gevolgd?
  • Ben jij zelf ook van jongs af aan opgevoed met muziek, bijvoorbeeld in harmonie- of orkestverband? Of op een andere manier rondom muziek opgegroeid, bijvoorbeeld omdat je ouders altijd met muziek bezig waren?
  • Ben jij ook zo iemand waar de passie voor muziek van afdruipt? Stop je zoveel mogelijk van je tijd in muziek, qua beroep of hobby?

Ik vind het altijd leuk om muziekervaringen te lezen. Deel je gedachten en ervaringen via de reacties hieronder!

Meer lezen

Schrijven maakt gezond

Geschatte leestijd: 9 minuten.

Schrijven maakt gezond.

Ja, nee, echt! (Wat een gekke vorm trouwens, eerst ja opschrijven, dan nee, en dan wat je echt bedoelt).

Ik heb de zin voor het gemak even gehighlight (ja, de juiste vervoeging). Dit omdat ik graag nieuwe functies in WordPress uitprobeer. En om even de nadruk op de eerste zin te leggen.

Ook Miriam schrijft het: schrijven is goed voor je gezondheid.

Ken je Miriam niet?

Ik ook niet.

Maar ik kopieer graag mensen die passen in het straatje van wat ik wil schrijven.

Dus Miriam heeft gelijk. Hoe dan ook.

Ik moet dan altijd denken aan mijn vader, die nogal eens dat woordje “is” toepast, in de zin van “vis is lekker”, “leren is leuk”, etc. Nou is hij ook visliefhebber en was hij vroeger ‘meester’, dus dat klopt wel ongeveer. Maar mijn kinderen corrigeren opa dan altijd, waarschijnlijk omdat wíj opa eens hebben gecorrigeerd. “Neehee, opa, je moet zeggen ‘jij vindt vis lekker’ of ‘jij vindt leren leuk'”. Dat ze eigenlijk moeten zeggen ‘ik vind vis lekker’ en ‘ik vind leren leuk’ kun je ze gezien hun leeftijd nog niet kwalijk nemen.

Schrijven is goed voor je gezondheid dus.

Waarom?

Omdat je bloeddruk ervan omlaag gaat. Zegt Miriam.

Omdat je immuunsysteem erdoor wordt versterkt. Zegt Miriam.

Omdat je ademhalingssysteem er beter van wordt. Zegt Miriam.

Omdat je door te schrijven sneller over een trauma heen komt. Zegt Miriam.

Wat hebben we toch veel systemen in ons lichaam, bedenk ik me ondertussen. Immuunsysteem, ademhalingssysteem, maar ook het spijsverteringssyteem, urinesysteem, hormoonsysteem. Iemand (‘Fan of Health Plan’?!) heeft 11 systemen in het lichaam in kaart gebracht. En een goede arts weet er vast nog veel meer te benoemen. Evenzoveel potentiële systeemfouten, ongetwijfeld.

Nog zo’n systeem: het zenuwstelsel, waar alle fysieke en mentale gewaarwordingen worden geïnterpreteerd en vertaald…

Natuurlijk is het niet Miriam die al deze wijsheden in pacht heeft. Want ze verwijst naar “onderzoeken”, zonder er naar te verwijzen. Dát vind ik nou altijd zo flauw. Dat mensen schrijven “onderzoeken wijzen uit dat…” en dan vervolgens nérgens in hun tekst naar die onderzoeken verwijzen. Dan kan het net zo goed uit je duim gezogen zijn, omdat het nou eenmaal goed in je tekst paste. Neem ze tenminste even op in de voetnoten. Dan kan iemand die het razend interessant vindt lekker verder neuzen.

Nou weet ik toevallig uit onderzoek en betrouwbare bron dat schrijven niet alleen gezond is, maar ook gezond máákt.

Expressive writing, ofwel Expressief schrijven…

…heet dat, in goed Nederlands.

“Je bént je gedachten niet”.

Toch denkt je brein daar wat anders over. Die neemt je gedachten namelijk als jouw waarheid aan. Een beetje zoals opa met z’n vis. De kwaliteit van je leven hangt af van wat jij bereid bent te uploaden naar je hersenen. En iedere gedachte leidt tot een lichamelijke gewaarwording, heel subtiel (nog minder dan een rilling), of overduidelijk (een rood hoofd bij een gekke gedachte).

Your brain is your own personal brain scanner, always looking for danger. Basic issues are oversimplified and threats are magnified. 

David Hanscom, Backincontrol

Nu moet ik even heel goed opletten wat ik schrijf, maar: een deel van de chronische pijnklachten bij mensen kán voortkomen uit dit principe. Ze hebben een bepaalde gedachte over hun pijn geüpload (ja, alweer de juiste vervoeging) naar hun brein. En die is daar mee aan de haal gegaan. En daar ben je dan mooi klaar mee, want eenmaal onderdeel van je neurologische circuits, heb je er geen controle meer over en kan je het ook niet meer veranderen.

Chronische pijn it is.

David Hanscom omschrijft het als volgt:

Your unconscious brain processes 20 million bits of sensory input every second. Each sensation, sound, touch, taste, smell, vision has to be interpreted by your brain as pleasant, neutral or unpleasant. It continuously interprets the sum total of this input and directs your organs to secrete hormones that are relaxing and enjoyable (dopamine, GABA, oxytocin), or signal danger (adrenaline and cortisol). When you feel anxious or afraid you are experiencing the surge of these chemicals in your body.

Oftewel, je onderbewuste verwerkt iedere seconde ongelooflijk veel inputsignalen en geeft je organen de opdracht om hormonen te produceren die plezierig zijn, neutraal of die juist gevaar aankondigen. Een gevoel van onrust of angst is dus feitelijk het resultaat van chemische processen in je lichaam, aangestuurd door je brein.

Kan je daar dan helemaal niets meer aan doen?

Jawel, je kan je tóch weer losmaken van die ‘automatische gedachten’. Ik vertelde net namelijk maar de halve waarheid. Je kunt een soort ‘omwegen’ creëren, om nieuwe -meer functionele- neurocircuits aan te leggen. Neuroplasticiteit, ofwel het vermogen van je hersenen om zich te herstructureren, is hierbij het uitgangspunt.

Door expressief te schrijven word je je opnieuw bewust van bepaalde gedachten, zowel positieve als negatieve, en kun je er als het ware al schrijvende afscheid van nemen. Door de gedachten op papier te knallen (echt, ouderwets met pen of potlood schrijven!) creëer je letterlijk een visuele en gevoelsmatige fysieke afstand tussen jou en je papier.

Jij bent jij, híer. En je gedachten staan dáár, op het papier.

Één ‘maar’.

Althans, één echt belangrijke.

Het werkt alleen als je er een routine van maakt. Schrijven dus, en niet meer stoppen met schrijven. Dat betekent niet dat je vanaf nu alleen nog maar aan je bureau zit de rest van je leven. Maar wel dat je een of liefst twee keer per dag zo’n 10 tot 15 minuten (25 mag ook) expressief schrijft.

  • je schrijft al je gedachten op die opkomen, positieve, negatieve, rationele of volkomen bizarre gedachten: het maakt niet uit. Schrijf gewoon alles op.
  • je analyseert ze NIET
  • je bent niet bezig met grammatica, spelling, interpunctie: gewoon schrijven!
  • je verscheurt ze na de schrijfsessie; ga ze dus niet bewaren, rubriceren of bundelen

En dat doe je gedurende enkele weken. Óok als je geen zin hebt, geen tijd hebt, of het nut er niet meer van inziet.

Het vervolg van expressief schrijven

Na enkele weken heb je de techniek van gewoon opschrijven wat er in je opkomt als het goed is onder de knie gekregen. Of heb je pen en papier uit het raam gegooid (altijd nog goedkoper dan de laptop het raam uit).

Dan is het tijd voor Stap 2. De ‘3-kolommen techniek’.

Bij veel mensen zie je dezelfde vormen van verstoring in denkpatronen, zoals:

  • het “ik zou moeten…”-denken
  • catastroferen, ofwel alles 100x erger maken
  • labellen, ofwel overal maar oordeeltjes op plakken
  • het positieve naar beneden halen, kleiner maken
  • het negatieve naar boven halen, groter maken
  • emotioneel redeneren: het gevoel laten overheersen

Bij een gedeelte van de mensen met chronische pijn zijn deze zes, plus ongetwijfeld nog een aantal andere, uitvergroot.

Met de 3-kolommen techniek kan je dat herstellen. Hoe werkt het?

  1. In de eerste kolom schrijf je al die automatische negatieve gedachten. Je brein gaat nu automatisch ‘aan’, wordt op het spoor gezet van die gedachten.
  2. In de tweede kolom schrijf je alle ‘fouten in die negatieve gedachten’: je leert je brein dat die eerste gedachte eigenlijk niet juist is.
  3. In de derde kolom schrijf je vervolgens, zo specifiek als mogelijk, de meer kloppende, meer juiste, gedachte.

Ofwel: je maakt nieuwe circuits aan in je hersenen. Dat wat helemaal ingesleten was in je brein, wordt eruit getild en er wordt iets nieuws voor in de plaats gezet.

Voorbeeld: je zoon heeft net een bepaalde toets verprutst.

Negatieve gedachte

Tja, hij is ook gewoon lui en stom.

Fout’ in gedachte

Dat is wel meteen een erg oordeel dat ik op zijn falen plak.

Meer juiste gedachte

Hij heeft een toets verprutst. Wat zou er met hem zijn? Ik hou sowieso wel van hem, want hij is mijn zoon.

Ander voorbeeld: je denkt voor de zoveelste keer weer eens na over je leven met pijn.

Negatieve gedachte

Ik kan ook helemaal niks meer. Alles wordt van me afgepakt.

Fout’ in gedachte

Ik kan heus nog wel ‘iets’. Nog best veel eigenlijk. Misschien ‘laat’ ik me ook wel teveel afpakken.

Meer juiste gedachte

Ook al heeft pijn een stevige impact op mijn leven, toch ga ik vanaf nu vooral kijken naar wat er nog wél kan. Ik heb namelijk zelf de regie.

Natuurlijk is de 3-kolommen techniek maar één techniek van expressive writing. Je kan ook “gewoon” van je afschrijven, over een vervelende gebeurtenis, over een traumatische ervaring, over iets waar je je doorlopend zorgen over maakt. Het hóeft niet persé in de 3-kolommen vorm, hoewel dat wel een effectieve vorm blijkt.

Maak een paar afspraken met jezelf

  1. Je moet het echt een langere periode volhouden.
  2. Je spreekt met jezelf af dat je alles wat je opschrijft, ook direct weer weggooit. Dat leidt er namelijk toe dat je álles opschrijft wat eventueel in de weg zit. En je niet bang hoeft te zijn dat iemand anders je gedachten gaat lezen.
  3. Raak niet in paniek als je al schrijvende eerst slechter begint te voelen of wanneer je pijn eerst toeneemt. Dat hoort er bij en zegt niets over het eindresultaat.
  4. Start en stop niet.
  5. Gaat het echt gedurende langere periode (aantal weken) slecht met je en krijg je alleen maar meer pijn, zoek dan extra hulp via huisarts of specialist.
  6. Ben je onder behandeling, stem dan altijd eerst met je behandelaar af of je kunt starten met expressief schrijven, of dat een andere timing beter is.

Excuses, excuses

  • Hier heb ik geen tijd voor hoor. Echt, 2x per dag 10-15 minuten? Serieus, heb je die tijd echt niet?
  • Ik heb teveel stress om te kunnen schrijven. Precies; beginnen dus!
  • Mijn handen doen te zeer om te kunnen schrijven. Er is een alternatief. Lees hieronder verder.

Verbal expression: woorden uitspreken

Dezelfde oefening kan ook gedaan woorden door woorden niet op te schrijven, maar uit te spreken. Ook weer twee keer per dag, 10-15 minuten in gesprek zijn met jezelf, liefst voor een spiegel. Spreek de negatieve gedachten die je hebt uit, zeg vervolgens wat er eigenlijk niet klopt in die gedachte en zet er daarna een meer kloppend, positief, alternatief voor in de plaats.

Ook heel goed te doen in de auto, op de terugreis van je werk. Niemand hoort je, gooi het er gewoon uit.

Werkt het altijd?

Nee.

Sommige pijnproblemen zijn vooral gewoon erg fysieke problemen, waarbij er schade is aan of in het lichaam. Dat ‘heel’ je niet met een schrijfsessie.

Maar bij die pijnproblemen die meer psychisch van aard zijn, waar ingesleten angsten of trauma’s meespelen, of waarbij de lichamelijke schade hersteld of weggehaald is maar de pijn blijft, kunnen ingesleten denkpatronen wel degelijk oorzaak zijn van de pijnklachten, of minimaal een van de factoren die meespelen.

Expressief schrijven helpt dan mee aan het veranderen van die denkpatronen, aan het inbrengen van alternatieven voor die patronen. Soms kan het feit dat de stress die er tijdens het schrijven (of praten) uitkomt, stress die soms jarenlang niet is aangepakt, al voldoende zijn om een helend proces op te starten. Of kan het iemand nieuwe inzichten brengen of laten stoppen met piekeren. Je schrijft het letterlijk van je af.

Denk ook eens aan:

  • het begrip “olifantenpaadjes” – van die door mensen (of olifanten) ingesleten paadjes die iedereen volgt omdat het net even sneller is dan het normale looppad. Datzelfde gebeurt met chronische pijn in je hersenen. De pijnsignalen volgen allemaal diezelfde bekende en snelle route. Door er zelf alternatieve paadjes naast te leggen, door positieve en leuke gedachten, mooie nieuwe herinneringen, inspirerende activiteiten, ontstaat er langzaam een nieuw patroon. Veel specialisten zeggen niet voor niets “ga leuke dingen doen” na de diagnose chronische pijn.
  • de vele dagboeken, “wat ging gisteren goed”-boeken en “mijn leukste herinnering”-boekjes, die veel worden verkocht: ze zijn allemaal gemaakt voor het opschrijven van positieve gedachten. Het opschrijven en teruglezen maakt dat je hersenen steeds weer focussen op positieve zaken.

Had ik al geschreven dat schrijven gezond maakt? 😉

En, zelf al geprobeerd?

Ik schrijf me suf. Al een jaar lang.

Nee, ik heb deze techniek nog niet bewust uitgeprobeerd.

Ik merk dat het schrijven in deze omgeving, in ‘mijn wereld’, voor mij een positieve activiteit is waar ik energie van krijg. Natúúrlijk schrijf ik ook omdat ik het leuk vind dat jij het leest en om af en toe reacties te krijgen, maar ik doe het eerst en vooral voor mezelf. Het haalt mijn hersenen weg bij de pijn, het vraagt concentratie.

Maar ik vind de techniek van Expressive Writing wel interessant. In een besloten Facebook groep waar ik aan deelneem, gericht op mensen met chronische pijn, is er ook een ‘hoekje’ waar mensen hun positieve gebeurtenis van de vorige dag opschrijven. En dat doen er best veel, dus dat is stiekem toch een hoop positiviteit in zo’n groep over chronische pijn. Ik ga er vanaf nu aan meedoen; éérst met pen en papier opschrijven, daarna online. Iedere dag.

Deel je ervaringen

  • Ben jij een schrijver? Waarom wel, of niet?
  • Welke uitlaatklep gebruik jij, om af en toe even stoom af te blazen?
  • Heb je expressief schrijven wel eens toegepast? Zo ja, wat waren jouw ervaringen?
  • Geloof je er in, dat deze methode kan bijdragen aan pijnvermindering? En waarom wel, of niet?

Ik ben altijd benieuwd naar je gedachten en ervaringen. Deel ze via de reacties hieronder, of neem contact op.

Meer lezen

Ik schrijf een paar keer in bovenstaande tekst ‘zo laten onderzoeken zien’. Irritant hè? Maar zoals beloofd; hier de doorlinks rondom ‘schrijven maakt gezond’:

  • Geïnteresseerd in de techniek van Expressive writing? David Hanscom heeft op zijn site BackinControl een aparte blogsectie over expressief schrijven. In het Engels, maar Google speelt graag je tolk.
  • Hanscom heeft verschillende boeken en methodes geschreven die ook ingaan op de achterliggende onderzoeken en theorie; denk aan: Back in Control, DOC Direct your Own Care.
  • Hanscom leerde op zijn beurt deze techniek van David Burns, die er het boek Feeling Good over schreef.
  • ‘Collega-pijnpatiënt’ Anna Raymann schreef al eens eerder een heel helder artikel: Schrijf je pijn weg.

Muziektijd met de Avondmatties – deel 2 van mijn radioavontuur bij BredaNu

Geschatte leestijd: 10 minuten.

Wat was dat leuk! Ik was uitgenodigd in de studio van De Avondmatties, programma van lokale omroep BredaNu. De Avondmatties zoomt in op de verhalen van onbekende én bekende Bredanaars.

In het rijtje Paul Depla (burgemeester van), Patrick Martens (en een beetje Ellie Lust), Thom Koreman (JA! Een van de Limoncello brothers) en Willem Butz (Mr. Singelloop) mocht ik, aanbeland in seizoen 5, als onbekende Bredanaar-met-een-boodschap op zaterdag 16 januari aansluiten.

De uitzending

In deel 1 van dit tweedelige blog over mijn radio-aanwezigheid bij De Avondmatties sprak ik over het eerste uur radio. Hieronder de audiofile van het tweede uur, voor wie de uitzending integraal wil terugluisteren.

Tweede uur 19:00-20:00 De Avondmatties 16-01-21:

Terug naar 2008…

Na nieuws & weer start het tweede deel met The Kid Laroi, Without You. Ook weer zo’n goed voorbeeld van een naam die me helemaal niets zegt. Een Australische rapper, zanger, singer-songwriter en producer, vertelt internet me. Maar als je dan dat liedje hoort…o, die! Vaak genoeg al gehoord en volgens Kjelwyn de zeer snel in de toekomst nieuwe nummer 1 ‘hit’ van Nederland..

Gevolgd door Mr. Jones van de Counting Crows, een van mijn songsuggesties. Natúúrlijk een nummer van de Counting Crows in de songlijst. Mijn herinneringen aan de Counting Crows gaan altijd weer terug naar Concert at Sea 2008. Met mijn vriendin bij een concert, dat gebeurt niet zo vaak, gezien onze uiteenlopende muzieksmaken. Maar de Counting Crows is gek genoeg toch een gemene deler. En ja, twee van je favoriete bandjes -BLØF is dat ook al heel lang, óók in de tijd dat ze nog niet zo bekend waren- bij één concert…dat is speciaal. Met een heel gemoedelijke mensenzee op de Brouwersdam, ondergaande zon, een fantastische setting. En zanger Adam Duritz is natuurlijk een meesterverteller, die kan al zingend verhalen vertellen. Maar onderschat ook weer de toetsenist niet, met -alweer- dat heerlijke Hammond orgel. Ik ben, al lang, ‘fan’. Overigens logeerden we toen in het hotel (appartementen) van vakantiepark Aquadelta in Bruinisse. Na afloop van het concert, in de kou en nattigheid herinner ik me nog, hebben we met de allerlaatste concertbus een tour door -naar mijn gevoel- héél Zeeland gemaakt voordat we, ergens aan het eind van de nacht, weer terug in het hotel waren. Het was het waard.

Twee waarheden, één leugen

Vast onderdeel van de Avondmatties is het spelletje ‘Twee waarheden, één leugen’. Bedoeld om “de studiogast nóg beter te leren kennen”.

Vooraf had ik ze moeten aanleveren en luisteraars konden via Instagram stemmen op wat volgens hen de leugen was.

  1. Ik heb eens een journalist in een interne mail die per ongeluk naar buiten ging een ‘flapdrop’ genoemd.
  2. Ik ben al drie keer bij een concert van Nick & Simon geweest.
  3. Ik zou heel graag een beschuitje willen eten met…Erica Terpstra.

Nou, eitje toch?

Onder het genot van een van mijn meest favoriete nummers aller tijden Racing In The Street konden de luisteraars vervolgens stemmen.

Memory for Life

Ik schreef al eerder over de bijzondere herinnering aan het concert van Springsteen in 2016 op het Malieveld, Den Haag. Lees ‘m vooral nog eens terug, zou ik zeggen. 50.000 soms uitzinnige mensen worden helemaal stil, terwijl het nummer prachtig opbouwt.

De Avondmatties draaide het origineel, uiteraard ook mooi, maar deze versie van ‘Den Haag’, met wederom piano en Hammond in de hoofdrol, bezorgt me nog steeds kippenvel:

Ik vertel na het nummer kort over de sfeer op het Malieveld én in mijn hoofd tijdens dit concert, vanaf het rolstoelpodium. Over hoe muziek je ook weer heel snel naar dat gevoel, naar die emotie, terugbrengt. En over het feit dat juist dát ook de kracht is van Muziekids en muziek in het ziekenhuis: mensen aan het praten krijgen, óók hen die dat normaal gesproken misschien wat minder doen. Daarmee wordt onderhuids een hoop verwerkt.

Maar wat is nou die leugen??

Na dit emotievolle moment op de radio tijd voor iets luchtigs; de uitslag van de waarheden-leugen pol.

erica, gaan we een beschuitje eten?

Niemand van de luisteraars geloofde dat nummer 3, het beschuitje met Erica Terpstra, een leugen was. Een heel geloofwaardige stelling dus.

En terecht. Ik heb er geen romantische gevoelens bij of zo, maar ik vind Erica een prachtmens. Altijd zo vol energie en positiviteit. En hoewel niet iedereen gelooft dat zij écht zo is, geloof ik dat wel. Heus, ze zal ook weleens een kribbige bui hebben, maar dat kan je niet keer op keer zó spelen. En al helemaal niet onder soms zware reisomstandigheden in landen met een totaal andere cultuur en tropisch klimaat. Tuurlijk, ik weet ook wel dat haar Erica op Reis programma een redelijk “this is tv-man“-gehalte heeft en dat ze buiten de camera in een goed hotel slaapt en zich samen met haar camerateam verplaatst per privé-chauffeur. Dat is niet backpack-style, zoals bij JoHo meer de insteek is. Maar hé, ze is ook in de 70 ja (77 om precies te zijn).

Een prachtmens. Gigantische carrière, van olympisch zwemster tot politica bij een verkeerde partij (VVD) en van docente Nederlands aan Chinezen tot sport-journaliste. Maar in deze reisrol zie ik haar het liefst: open, nieuwsgierig, respectvol, maf en voor alles in; met een voorliefde voor bijzondere culturele rituelen en het meest ‘onsmakelijke’ voedsel dat ze overal krijgt voorgezet.

Geen leugen; het lijkt me bijzonder leuk onder het genot van een beschuitje en kop koffie een gesprek met haar over reizen te hebben. Mag ik je een aanrader geven? Haar reisboek en fotoverslag:

Vervolgens zijn de stemmers verdeeld: is nou stelling één (die van de flapdrol) of stelling twee (die van Nick & Simon) een leugen?

NICK & SIMON

Yep. Al (minstens) drie keer was ik bij een concert van Nick & Simon. Met een vriendin die hun muziek leuk vindt en een wens om ook samen wel eens naar concerten te gaan, ben ik al vaker met haar mee geweest. En ik moet zeggen: dat is geen straf.

Wist je dat Nick & Simon een retegoeie begeleidingsband, de band van Marcel Fisser (die band van Beste Zangers), heeft? Echt topmusici, dus sowieso een genot om naar te luisteren. En, heel eerlijk, ook die gasten zelf zijn muzikaal sterk en goede songwriters. Ik schreef al eens eerder over de link tussen Simon & Garfunkel, Springsteen en Nick & Simon. En vindt hun muziek-in-het-buitenland programma leuk om naar te kijken, het ademt liefde voor muziek!

FLAPDROL

Yep. En ik schaam me nog steeds. Al was de term die ik gebruikte niet ‘flapdrol’, maar ‘domme muts’.

I rest my case.

Lees nog maar eens terug hoe ik daar achteraf op terugkijk. Sindsdien ben ik een stuk voorzichtiger geworden in oordelen én oordelen in e-mails opschrijven 😉

Pas op, bommetje!

Melissa Etheridge was niet zo aardig geweest om me vooraf te waarschuwen voor haar nummer Here Comes The Pain. Ik hoorde het voor het eerst toen ik, pas medio vorig jaar, haar in april 2019 verschenen cd ‘The Medicine Show’ opzette. En haar ‘Heal Me’ concert van afgelopen juni, weken na het overlijden van haar zoon aan een overdosis pijnmedicatie, maakte zo mogelijk nóg meer indruk. Sloeg echt even in als een bom, bij mij. Iedereen, terugkijken, echt! En lees ook even mijn terugblik op show en nummer.

Er zijn dagen voor, en dagen na, de pijn.

Mooi ook weer, hoe ze zo’n enorm persoonlijke ervaring om weet te zetten naar een universeel nummer waar ieder z’n eigen ‘pijn’ aan op kan hangen.

De uitzending gaat verder met Therefore I Am van Billie Ellish. Met die muziek heb ik dan zelf niet zoveel, maar goed, ik snap ook dat er balans moet zijn. 😉 En wel mét toetsensolo.

Over naar een proefballonnetje

Ik wilde het in de uitzending óók over reizen hebben. Omdat het onderwerp me al mijn hele leven bezighoudt, maar ook om niet een volledige uitzending over pijn en (muziek in de) zorg te krijgen.

Om te triggeren koos ik ervoor het in de vorm van een ‘maatschappelijke (reis) dienstplicht’ te gieten.

Een wat?!

Ook Kjelwyn vatte hem even verkeerd op, alsof ik de dienstplicht weer opnieuw zou willen invoeren.

Nee. Niet doen.

Maar ik vind het wel verstandig om mensen, ongeacht leeftijd, weer eens te stimuleren andere culturele ervaringen op te doen. Niet in de vorm van ‘de multiculturele samenleving’, daar is al genoeg over gezegd en daar leven we inmiddels al jaren in. Hoe graag sommigen ons ook anders willen doen laten geloven.

Maar het is voor iedereen, van vijftien tot vijfentachtig, heel gezond om periodiek eens over de grenzen heen te kijken. Het heeft mij ontzettend veel gebracht, een stagetijd in Guatemala, scriptieperiode in Maleisië en de vele reizen na mijn studietijd aan de NHTV (tegenwoordig BUAS). Hoe goed zou het zijn voor het besef dat we het hier in Nederland nog niet zo slecht geregeld hebben, voor het onderlinge culturele begrip, voor het maatschappelijk bewustzijn?

Mannen die saxofoon spelen in Guatemala
Guatemalteekse muzikanten; muziek verbindt

Corona heeft ons allemaal weer laten zien en beseffen dat we wat meer naar elkaar om moeten kijken. Maar post-corona zal dat “ik doe wat voor een ander”-gevoel vast weer wegebben. Dus laten we vanuit de overheid maar gaan stimuleren dat mensen geregeld, bijvoorbeeld midden of eind tienerjaren, eind 20, eind 30 enz. er even tussenuit kunnen. Niet op plezierreisje of strandvakantie, maar het mag heus ook wel leuk zijn. Een beetje reizen, beetje vakantievieren, veel ‘Erica Terpstra cultureel bewustzijn’ en ook wat bijdragen elders op de wereld.

Een voetbalfan die gaat voetballen met jongeren in sloppenwijken. Een muzikant die muziek meeneemt naar Cubaanse jongeren (denk aan Umoja van BLØF). Een student in de kunsten die gaat workshoppen met kids op de Filippijnen, een docent Engels die les geeft in een werkgelegenheidsproject in Peru. Enzovoort.

Ik heb met eigen ogen gezien, tussen 2005 en 2015, hoe dat het wereldbeeld van 1.500 Nederlandse jongeren veranderde. Hoe er opeens andere studie- en baankeuzes werden gemaakt, hoe wereldvreemd sommigen voor vertrek waren en wereldbewust na terugkeer. Maar ook wat het met de thuisblijvers deed, die óók opeens betrokken werden bij Verweggistan. Voor iedereen, en dus niet alleen voor jongeren, goed om regelmatig eens buiten je comfortzone te gaan. Te werken aan je eigen skills en vaardigheden, te leren én bij te dragen.

Tot zover, niet alleen in de radio-uitzending, maar ook hier, mijn ‘politieke speech’ zoals Kjelwyn al zo mooi zei. Toch een roeping gemist 😉

Hoewel hij het ‘met me eens was’, ontbrak de tijd om hem écht te overtuigen. Hij zat meer op het spoor van ‘begin eens in je eigen omgeving, bouw aan je netwerk en carrière in Nederland’. Ik zie het niet als óf óf, maar én én. Deze buitenlandervaringen zorgen er júist voor dat mensen na terugkeer ook meer open staan voor (cultuur in) hun eigen omgeving. En tegenwoordig, zeker door corona, is ‘werken op afstand’ heel gewoon geworden en kun je als ‘digital nomad’ waar ook ter wereld werken, óók aan je carrière in Nederland.

Van het politieke podium terug naar het muzikale

Typhoon volgt, met Zandloper. Een nummer speciaal gekozen omdat het me energie geeft en me naar het podium verplaatst. Het is een heerlijk nummer om live te spelen met de coverband. Deze versie van Concert at Sea zit ook zó vol energie!

Gevolgd door Avondmatties-keuze ‘Jesus he know me‘ van Genesis. Ook al met goede energie, gave clip en van een van mijn alltime favorites Phil Collins. Nóóit live gezien helaas, maar vele concerten op tv en dvd gekeken.

Kjelwyn maakt een bruggetje naar het geloof, mijn geloof, en ook het geloof dat nog steeds belangrijk is in bijvoorbeeld ziekenhuizen. Alleen daarmee is ‘ie bij mij aan een verkeerd adres. Sowieso geloof ik niet, ja, in de kracht van muziek. Maar toch heb ik ook het idee dat het geloof een steeds minder prominente rol in de maatschappij én ook in het ziekenhuis krijgt. Is het niet meer iets van oude mensen, dat meneer pastoor nog aan bed verschijnt? Natuurlijk zijn er ook nog grote groepen gelovige jongeren (bestaan de EO jongerendagen nog?!), maar het staat ver van mij af.

Het laatste muzieknummer alweer!

Een voor mij mooie afsluiter, Koud In Mijn Hart van Frank Boeijen. Alweer zo’n song die je terugbrengt naar een specifiek moment in je leven. In mijn geval naar een concert van Frank in het Chassé theater Breda. We zaten er, mijn vriendin hoogzwanger van onze jongste dochter Ana. We wisten dat zij de volgende dag geboren zou worden, middels een keizersnede. Altijd als ‘Boeijen’ ter sprake komt denken we terug aan dat bijzondere moment.

En Frank Boeijen gaat ook al mijn hele leven met me mee. Ik heb ‘m al vaak live gezien; pasgeleden nog via stream in de huiskamer, live uit Hedon Zwolle. Zo’n artiest die nooit oud lijkt te worden en altijd maatschappelijk relevant is. Zo’n nummer als Zwart Wit dat ook anno nu helaas nog heel relevant blijkt; knap toch als je dat weet te schrijven?

Het ‘bluesy’ intro van deze versie in Antwerpen vind ik heerlijk. Scheurende Hammond erin…maar ook het volledige orkest dat de song een extra dimensie geeft…

En o ja, op de valreep van de uitzending maak ik nog de afspraak om samen met presentator van “het volgende uur” (#HWTNS, de Het Wordt Toch Niks Show) Marco Legierse naar het eerstvolgende concert van Springsteen in Nederland te gaan.

Die staat, heb ik meteen vervoer geregeld, haha! Nu nog even corona uitroeien, Springsteen weer naar Nederland halen, en het altijd weer meest zenuwslopende moment in -tig jaar “de online ticketverkoop” overleven.

Leuke gast trouwens, die Marco. Ik kende hem niet, maar hij blijkt groot muziekliefhebber (ja, wat wil je, als bij de radio werkt). Maar ook vooral van live muziek te zijn, met bandjes in de studio etc. Toch weer mijn marketingmoment vergeten: géén visitekaartjes, geen cd achtergelaten. Ik leer het ook nooit 😉

Avondmatties, het was erg gezellig, deze twee uur in de gloednieuwe studio van BredaNu. Ik begon er deel 1 al mee: dit wil ik wel iedere week doen! Praten over onderwerpen die centraal staan in je leven én ook nog eens luisteren naar jouw favoriete muziek.

Misschien moet ik toch radiomaker worden.

@Kjelwyn, hoe werkt dat?

Deel je ervaringen

  • Natuurlijk ben ik benieuwd wat jij van de uitzending vindt!
  • Muziek in de zorg, Springsteen, reizen en wereldburgerschap, chronische pijn, Muziekids…en natuurlijk ook de uitgekozen songs!
  • Ben je zelf wel eens in een radio- of tv uitzending geweest? Wat vond je van die ervaring?

Deel je gedachten via de reacties hieronder of neem contact op.

Meer lezen

  • Benieuwd welke songs de uitzending niet haalden, wegens tijdgebrek (/te lang lullen)?
    • Trouble Is As Trouble Does van Striking Matches: ook al zo’n lekker energiek nummer. Ontdekt zittend in het zomerse zonnetje voor ons chalet. Ik heb ‘m geloof ik wel 10x achter elkaar geluisterd. Er zit heel veel in die song.
    • Dance Tonight van Tim Akkerman & The IvyLeague: prachtige Live versie @Muziekcafé. Akkerman is een échte muzikant, singer-songwriter én Springsteen kenner. Nog nooit live gezien, maar in 2021 móet dat gebeuren, corona of niet.
    • I-J Mot Deur van Bennie Jolink: geweldig nummer! Met een achterliggende boodschap: je moet door. Hoe dan ook.
    • Blauw van The Scene. Natuurlijk. De tent op z’n kop; een van de vaste setlist songs van coverband OnCue. En heerlijk Hammond intro. Een nummer dat al heel lang met me meegaat en steeds opnieuw weer opduikt.
  • Benieuwd naar BredaNu? Lees, kijk en luister via de site.

Muziektijd met de Avondmatties – deel 1 van mijn radioavontuur bij BredaNu

Geschatte leestijd: 20 minuten.

Ik heb mijn nieuwe roeping gevonden!

Ja echt.

Het vak van radiomaker. Wat is dat leuk! Echt, reuze interessant mijn bezoekje aan de radiostudio van BredaNu.

O wacht, ik begin nu echt te klinken als Erica Terpstra. 🙂 Altijd enthousiast.

Heb ik ADHD?

Mwah, nee, denk ik niet. Maar ik heb wel een manco bij mezelf ontdekt. Ik vind veel dingen interessant. Wil ook graag van veel dingen weten hoe ze werken. Sommigen noemen dat nieuwsgierig zijn. Ga me er dan al snel in verdiepen, om vervolgens hopeloos in allerlei details te verzanden. Het kan ook vermoeiend zijn, want je moet alles lezen om alles te kunnen doorgronden.

Wacht, ik dwaal af.

Terug naar zaterdagavond 16 januari 2021

Wat was dat leuk! Ik was uitgenodigd in de studio van De Avondmatties, programma van lokale omroep BredaNu. De Avondmatties zoomt in op de verhalen van onbekende én bekende Bredanaars.

In het rijtje Paul Depla (burgemeester van), Patrick Martens (en een beetje Ellie Lust), Thom Koreman (JA! Een van de Limoncello brothers) en Willem Butz (Mr. Singelloop) mocht ik, aanbeland in seizoen 5, als onbekende Bredanaar-met-een-boodschap op zaterdag 16 januari aansluiten.

Erg leuk om van dichtbij mee te maken hoe radio wordt gemaakt. Met Kjelwyn van Houten als presentator: Voice kids deelnemer in 2014, 538/Veronica medewerker en tegenwoordig ook baas van reclamebureau Mediamattie. We delen een BUAS opleidingsverleden; ik afgestudeerd in 1996, hij in 2019…

Oeps! dat zou een generatiekloofje kunnen zijn.

Maar, was het volgens mij niet.

Opening: natuurlijk, met de enige echte…

Hoe vet is het om je eigen radioshow-opening te mogen maken? Ik mocht 12 songs aanleveren die gedurende de 2 uur durende show gedraaid zouden worden.

Dat was nog best…een uitdaging. Ik heb nogal een brede muzieksmaak. En ben niet altijd even goed in keuzes maken 🙂

Maar de openingstrack, voor wat betreft mijn songs, dat was er zonder enige twijfel natuurlijk eentje van Bruce Springsteen. Ik koos voor het gloednieuwe Ghosts. Lekker krachtig, júist om te benadrukken dat Springsteen alive and kicking is. 71 jaar, maar nog volledig relevant.

Het leverde deze opening op:

Hoe gaaf! Precíes het gevoel dat ik aan deze song wilde meegeven: deze song, live -als het weer kan- op het Malieveld Den Haag (of welke plek dan ook in Nederland). Aftellen 1-2-3-4, en gáán.

Luister en bekijk ‘Ghosts’ op YouTube

Voorbereiding op de uitzending

Kjelwyn en ik spraken elkaar najaar 2020 over een eventuele deelname aan De Avondmatties. Een verkennend gesprekje, maar al redelijk snel daarna volgde de uitnodiging. Ter voorbereiding op de uitzending werd ik door de redactie gevraagd om een aantal zaken aan te leveren. Naast een foto en wat persoonlijke details:

  • drie kernonderwerpen, waar ik het graag over wilde hebben
  • de 12 al genoemde songs (in de uitzending aangevuld met songs van de Avondmatties zelf)
  • maar ook “2 grappige feitjes en één leugen”, voor een votingspelletje op Instagram.

Ik moest er uiteraard even over nadenken. Zoveel te vertellen, te delen. Keuzes maken, ik ben er dus nooit zo goed in.

Ik besloot er een klein projectje van te maken. Als pijnafleider en “bezigheid” volg ik een cursus Canva; nog zo’n klein droompje waar ik in het werkende leven nooit tijd voor vrijmaakte maar wel graag wilde: beter worden in designwerk (bannertjes, fotootjes etc.) voor online gebruik.

Aanrader trouwens voor iedereen die dat ook wil: de online cursus In 30 dagen een Canva kei van FanFactor (Anne Raaymaker).

Anyway; het leverde dit documentje op:

  1. Muziek in de zorg
  2. Maatschappelijke (reis)dienstplicht
  3. Chronische pijn

Die drie onderwerpen zouden het worden.

De uitzending zelf

Voor wie ‘m helemaal wil terugluisteren, hieronder de audiofile van het eerste uur van de uitzending, met dank aan BredaNu Radio Gemist.

BredaNu Radio Gemist

Eerste uur 18:00-19:00 De Avondmatties 16-01-21:

Het tweede uur 18:00-19:00 De Avondmatties 16-01-21 vind je in het vervolgblog.

Een verslag van, in totaal van de 2 delen, ruim 7.500 woorden. 120 Minuten radiotijd teruggebracht naar een (totale) leestijd van precies 30 minuten (als je leest op gemiddelde snelheid).

We starten, uiteraard, met muziek

Na het nieuws (corona, politiek en de eerste sneeuw) vliegt Billie Jean, uiteraard van Michael Jackson, erin. Top van de popmuziek, lekker nummer ook. Daarna Throw Me A Line van HAEVN. Beide muziekkeuzes zijn van de Avondmatties zelf trouwens.

Voor me een beeldscherm met daarop de hele uitzending voorgeprogrammeerd, alle muziek staat -uiteraard- klaar. Handig om te zien wat er van mijn top-12 selectie wanneer ‘klaar staat’. Vooralsnog staan ze er alle 12 in, maar afhankelijk van de spreektijd kunnen er nog songs sneuvelen natuurlijk.

Ik ben nooit goed in muziektitels geweest. Zeg mij een titel van een song en je krijgt vaak een vragende blik van mij; de topsongs en alles van Springsteen daargelaten. Dat is ook zo met ‘Throw Me A Line’. Geen idee welke song dat is, maar als ik ‘m dan hoor….ah, die! Ik denk dat dat komt omdat ik nogal muziek-gericht ben als ik luister, en minder tekstueel. Dat is eigenlijk zonde, want daarmee mis je 50% van de kracht van een song (‘de tekst’), maar ik kan er niks aan doen. Ik focus direct op de muziek. En ik luister best regelmatig radio, dus naast mijn automatische jaren-80 voorkeur (‘de muziek waar je mee opgroeit’) hoor ik ook het nieuwe materiaal…maar dan nog.

Pizza!

In de ‘pauzes’ die de muziek ons geeft praten we soms door over muziek.

Of over de pizza, die maar niet bezorgd wordt. Iedere studiogast mag zijn favoriete pizzasmaak doorgeven. En…ik kan dus niet kiezen. Nou, met nuance: ik heb soms een beetje moeite met kiezen.

New York Pizza heeft daar wat op gevonden; blijkbaar hebben meer mensen last van dat euvel 😉 Het wordt dus een duo pizza: een helft 4 kazen, een helft saté. Saté?? Ja, saté. Nooit eerder gegeten, ‘dus ik denk dat ik het wel lust’. Ik ben naast een ijsfan ook een enorme satéfan. Dat heb ik overgehouden aan mijn reizen naar Maleisië en Indonesië. De heerlijkste saté, voor een prikkie in die eetstalletjes aan de kant van de weg of straat. Veel mensen denken dan meteen aan de meest onhygiënische toestanden, maar dat valt allemaal reuze mee. En lékker! Echt, ook weer niet vergelijkbaar eigenlijk met de saté die je hier in Nederland normaliter eet. Veel, eh, verfijnder van smaak.

Een saté-pizza dus.

Alleen…hij wordt maar niet bezorgd! Dat schijnt vaker een probleem(pje) te zijn, aldus de producer die tegenover me zit in de studio. Er wordt druk gebeld met NYP (de pizzaboer, niet de politie) en er wordt druk beloofd dat ‘ie er…bijna aankomt.

In de muziekpauze hebben we het over Throw Me A Line. Volgens Kjelwyn -gekscherend- de 2021-variant van het ultieme Bohemian Rapsody van Queen. Ik frons nogal blijkbaar, ‘boos’, volgens Kjelwyn 🙂 , want…dat zijn nogal grote woorden. Héle grote woorden. Maar wel een goed nummer hoor, zeker, vol dynamiek.

De studiogast, that’s me!

Kjelwyn stelt me voor; vraagt naar mijn roots. Ofwel, ben ik een echte Bredanaar? Nee, import dus: Hoogerheide, West-Brabant, dorpje onder Bergen op Zoom, bekend van de kruisraketten in (gemeente) Woensdrecht in de jaren ’80. Mensen vragen me dat vaak…”bende gij wel unne echte Brabo”? Ja echt, alleen heb ik nooit dat Brabantse accent aangenomen. Onderwijzer als vader, dan krijg je dat; er werd netjes ABN gesproken vroeger thuis.

Maar niet geboren in Breda dus, hoewel ik er al wel sinds 1992 woon. Dat is al bijna 30 jaar dus (Heuvel -> Boschstraat -> Belcrum, met in 1996/97 een klein zijstapje naar De Meern vlakbij Utrecht).

Ik heb de Avondmatties zelf benaderd, najaar 2020. Kjelwyn vertelt dat dat normaliter niet zo gebeurt, dat zij de gasten opzoeken. Ach, ik doe wel meer dingen nét even anders dan anders 🙂 Ik wilde graag méér aandacht voor chronische pijn én voor muziek in de zorg. Laten we er nou eens voor zorgen dat de hele Nederlandse gezondheidszorg ‘muziek’ omarmt als nieuw instrument. En laten we nou eens stimuleren dat ‘chronische pijn’ als op zichzelf staande ziekte bekender wordt. Zóveel medelanders hebben er mee te maken, maar er wordt nog zó weinig over gesproken. Kortom, ik zit er met een missie, en zoals altijd, met een aantal petten tegelijkertijd op. Muziek in het algemeen, maar ook wereldburgerschap, staan ook op de (mijn) planning als gespreksonderwerp.

Wat hebben ‘zorg’ en ‘muziek’ eigenlijk met elkaar te maken?

Een van de eerste vragen van Kjelwyn.

Zo, heb je even?

Begin maar te lezen op méérmuziekindezorg, wil ik bijna zeggen. Maar hé, dit is radio. Kort en krachtig (moet je net mij hebben) en niet teveel reclame maken. Ik heb het er warm van, haha!

Ik vertel over de belangrijke functie van muziek in mijn leven, afleiding, ontspanning. En gooi voor de eerste keer Muziekids erin: muziek maken in het ziekenhuis, ter afleiding, vermaak én ontspanning van kinderen en jongeren. Zodat ze even niet aan hun ziekte denken, maar hun ziekenhuisbezoek omkleden met positieve herinneringen.

Kjelwyn benoemt de kracht van muziek als medicijn. Wist je trouwens dat er ook een stichting is die zo heet? Het is een onderzoeksproject van het Erasmus MC. Men wil wetenschappelijk vaststellen waar en wanneer muziek een positief effect heeft. Hans Jeekel, hoogleraar chirurgie en voormalig hoofd afdeling chirurgie Erasmus, is een van de kartrekkers.

Kan muziek dan ook genezen? Mwah, dat is wel erg krachtig. Maar het helpt zeker bij herstel, en kan dus ook pijn verlichten. We gaan er nog meer over spreken.

En doorrrrrrr

Hoog tijd voor muziek, mijn eerste muzikale suggestie van deze avond. Ik schreef er in het begin al over. Ghosts, van Springsteen. Bam! I hear the sound of your guitar…

En even ademhalen. Springsteen wordt direct gevolgd door ‘Flags’ van Coldplay. Prima nummer.

We zijn alweer 30 minuten onderweg. Gaat snel.

We spreken even over de leeftijd van Bruce en kompanen. De 70 gepasseerd, en nog steeds muzikaal actief op topniveau. Als je op je 71e zo’n plaat weet af te leveren, die zo relevant is en (bijna) de hele wereldpers lovende recensies laat schrijven, dan heb je ‘het vak’ wel in je vingers. Toch doet hij muzikaal gezien al tientallen jaren precies wat ‘ie wil. En spreekt net zo enthousiast weer over de volgende wereldtournee die er hopelijk aankomst, post-corona. Hij, en ik, kunnen niet wachten.

Kjelwyn wil weten waar die voorliefde (‘obsessie’ noemt hij het 🙂 voor Springsteen vandaan komt. Ik haal het bekende gezegde aan:

Er zijn twee groepen mensen. Mensen die Springsteen ‘wel ok vinden’ en mensen die ‘ooit bij een Springsteen concert zijn geweest’.

Bekend gezegde onder Springsteen fans

Want, als je hem ooit live gezien hebt, dan val je voor zijn muziek. Kan niet anders. Daar zit zó’n energie in, drie, vier uur lang; die slaat als vanzelf op je over. Gegarandeerd. Dat doet hij al z’n hele leven op die manier, samen met band, en dat doet hij nu nog steeds op 71-jarige leeftijd. Welke band doet hem dat na?

Over chronische pijn en meer muziek in de zorg

Ik vertel kort over het werk van Muziekids en waarom ik daar zo’n twee jaar geleden mijn passie heb gevonden. De kracht van muziek ter afleiding van zieke kinderen en jongeren, vanuit de muziekstudio of aan bed. Het heeft invloed op de kinderen, maar ook op hun artsen, verpleging en ouders.

We halen het onderzoek aan van Erasmus MC, naar de werking van Muziek als Medicijn. Word je geopereerd en luister je voor, tijdens en na de operatie naar muziek, dan heb je na de operatie minder pijnstilling nodig. Hoe direct wil je de invloed van muziek in de zorg hebben?

Kjelwyn vraagt naar mijn geschiedenis met pijn, hoe die is ontstaan. Ik vertel het verhaal dat ik al zo’n 23.455 keer eerder heb verteld. Zonder enige tegenzin hoor, de vraag is logisch en uiteraard relevant. En mijn frequente ziekenhuisbezoeken: Amphia, ETZ, MUMC, UZ Turnhout, en nog wat.

Ook benoemt hij dat ‘hij niets aan me zíet’. Dat hoor ik vaker. En dat is nou precies de valkuil van chronische pijn. Heb je een blessure, breek je een been, of zelfs als je kanker hebt, dan zíe je het vaak aan mensen wel. Maar ‘pijn’ is ongrijpbaar en uiteindelijk natuurlijk ook subjectief. ‘Iedereen heeft wel eens pijn’. Maar geloof me, chronische pijn is ‘another cup of tea’. Pijnmedicatie en de inwendige neurostimulator helpen de pijn onderdrukken.

Kracht van muziek

Ik maak een bruggetje terug naar de muziek. Want, als ik piano speel, dan wordt de pijn gedempt. Ik heb er in deze omgeving al vaak over geschreven. Dat effect is er écht, en heeft alles met afleiding te maken. Prof. Erik Scherder kan er prachtig en enthousiasmerend over vertellen.

Het feit dat muziek zó op mijn pijn doorwerkt, is natuurlijk de ultieme reden geweest om me te verbinden aan Muziekids. De pijn belemmert daarin natuurlijk ook, want ik ben geen ‘betrouwbaar inzetbare vrijwilliger’. Maar mijn ‘functie’ als zelfbenoemde lobbyist (ofwel, zo veel en vaak mogelijk je verhaal vertellen) is heel flexibel. Ik doe wat, waar en wanneer ik kan.

Een kritische vraag!

Luisteraar Willem wil weten waarom we moeten investeren in muziek in de zorg, als er zoveel geld en energie nodig is voor meer IC-bedden. Een bekende vraag, die eigenlijk al jarenlang wordt gesteld: moet het geld zoveel mogelijk naar de primaire zorg, of (ook) naar aanvullende activiteiten?

Ik ben blij met de vraag van Willem, want het geeft mij de gelegenheid uit te leggen. Het is niet óf óf. Natúúrlijk moet er in deze tijd veel energie naar meer IC-bedden. Dat is de ultieme prioriteit op dit moment. Maar tegelijkertijd moeten er heel veel mensen, én kinderen, vaak of soms ook lang in een ziekenhuis zijn. Die mensen herstellen sneller door ze afleiding te bieden, soms even weg te halen van hun ziekte. Zodat ze weer even zichzelf kunnen zijn, in plaats van alleen patiënt.

En uiteindelijk gaat het ook om harde cijfers. Onderzocht is dat door bijvoorbeeld muziek in te zetten patiënten meer ontspannen zijn, coöperatiever zijn rondom behandelingen, sneller herstellen en daardoor eerder plek vrijmaken voor een volgende patiënt. Voor een ziekenhuis is dat ook gewoon geld verdienen. Ik vind het dan ook vaak korte-termijn-denken als een ziekenhuis (nog) niet bereid is om eerst in muziekbeleid te investeren. Terwijl de ziekenhuizen die al met Muziekids werken stuk voor stuk razend enthousiast zijn. Gelukkig komt er wel steeds meer vraag vanuit de ziekenhuizen en zorginstellingen zelf naar Muziekids om actief te worden. Ook ziekenhuizen als AMC, WKZ en Erasmus zien sterk de waarde voor patiënt, voor de zorg en voor het ziekenhuis zelf (denk ook eens aan imago, uitstraling, positiviteit).

Vaak komen de middelen ook helemaal niet uit het directe zorgbudget, maar uit aanvullende fondsen, sponsoring en fundraising. Daarmee is Muziekids zelf-financierend, wat de continuïteit wel kwetsbaar maakt. Ook al zeg ik in de uitzending dat het terecht is dat het geld niet primair uit het zorgbudget komt, ben ik het niet helemaal met mezelf eens: de nuance ontbreekt voor even. Zéker als je ziet wat de directe waarde is voor het ziekenhuis zelf, zou misschien minimaal een deel van het budget wél uit de zorggelden mogen komen.

Kjelwyn wil graag weten hoe ver de plannen in Breda staan. Ik vertel kort over het traject bij Amphia, dat er zeker interesse is, maar dat o.a. corona voor andere prioriteiten heeft gezorgd. Toch maakt het Bredase ziekenhuis muzikale stappen met de installatie van een piano in de hal, waar pianisten én patiënten op spelen. Heel mooi, alleen moet het daar natuurlijk niet bij blijven en is ook hier structureel muziekbeleid nodig. Ook de ervaring van Muziekids is dat de meeste ziekenhuizen daar toch enkele jaren voor nodig hebben.

Muziektijd

Kan ik niet een “Muziektijd”, in het verlengde van “Koffietijd”, op tv gaan hosten? Een uur lang praten over en luisteren naar muziek. En alles wat gelieerd is aan muziek. Het bevalt me wel, praten over muziek. Ik solliciteer bij deze, haha!

Door naar een volgende muziekkeuze van mij: ‘The Late Night Show’ van ‘Bredanaar’ Thomas Lina (1973). Geboren in Breda, verhuisd naar Amsterdam, tegenwoordig woont hij in Middelburg.

Goede muzikant en singer-songwriter, prachtige song vind ik. Thomas speelde trouwens jarenlang als toetsenist in de voorheen bekende Nederlandse band Rosemary’s Sons, een feitje dat ik op radio had willen vertellen maar vergat. Ik leerde hem kennen via muziekvriend Pieter, die hem nog basisschoolles heeft gegeven geloof ik. Samen met Pieter zag en hoorde ik Thomas eind 2019 bij de Crossroads Sessies in vestzaktheater Het Zwijnshoofd, Bergen op Zoom.

Ik wil eigenlijk net een bruggetje maken met die tweede band waar ik in speel, naast OnCue: Tak&Band. “Muziek waar een boodschap in zit”, zowel bij Thomas als bij ons. Vlak voor mijn bruggetje vraagt Kjelwyn naar wélke boodschap Thomas eigenlijk met dit nummer heeft. Die vraag overvalt me even. Ik let -sorry tekstschrijvers- altijd meer op muziek dan op tekst. Stom, maar wel waar. Natuurlijk had ik moeten zeggen ‘over het verdoen van je tijd, over alsmaar ronddraaiende gedachten, over de moeilijkheid van het op een rij krijgen van die gedachten’. Bij deze, alsnog 🙂

Alleen, Tak&Band komt niet meer ter sprake: Thomas is al “aan het woord”. Jammerrrr…maar wát een lekker nummer.

The Late Night Show wordt direct gevolgd door Waiting On A War, de nieuwe van The Foo Fighters. Een band waar ik niet zo heel veel mee heb; nummers zijn wel goed hoor, ook deze, maar gewoon niet helemaal mijn voorkeurssmaak. Hoewel ik de versnelling op het eind dan wel weer heel sterk vind, power!

Muziek maken!

Kjelwyn geeft een korte samenvatting van het eerste deel van de uitzending, voor wie later inschakelt. En vraagt naar hoe ik zelf tot muziek maken ben gekomen.

Ik vertel kort de geschiedenis, van de eerste AMV (Algemene Muzikale Vorming) lessen die vroeger heel normaal waren (ja, dát was vroeger wél echt beter) tot aan de uitnodiging van mijn buurman Martien om bij coverband OnCue te komen. En dat ik toetsen, met name piano en Hammond, speel. Als echte muziekkenner is hem tóch even ontgaan wat nu eigenlijk een “Hammond-orgel” is.

Mensen moeten dan vaak denken aan dat echte, ouderwetse, soms wat oubollige, geluid van de orgelman. Sorry, #orgeljoke. 🙂

Maar ik bedoel toch echt meer iets als:

En dan vooral ook de combinatie van piano en Hammond zoals bijvoorbeeld Roy Bittan en Danny Federici/Charlie Giordano die maken in de Springsteen muziek, maar ook Pim Kops van De Dijk en Bas Kennis bij de muziek van Bløf

Bij Kjelwyn gaat dus niet direct een belletje rinkelen bij de term Hammond. Zoiets als een kerkorgel? Zo geef ik, onverwacht, een korte uitleg over wat een orgel is en hoe dat door toetsenisten in bands wordt gebruikt, samen met piano en eventuele andere geluiden als strings.

We hebben het kort over de samenstelling van met name OnCue, bijzondere coverband mét blazers waardoor we vaak een eigen sound aan bestaande nummers kunnen geven. En, al zo’n 26 jaar actief (sinds 1994); een mooi streven om net als de E Street Band straks als zeventigers nog steeds op het podium te staan! Voor meer verhalen over Tak&Band moet ik nog maar eens terugkomen bij de Avondmatties…en laten we dat dan meteen maar meteen live met band in de studio doen wat mij betreft 🙂

Afsluiter van het eerste uur

Het piano & Hammond item is een mooie brug naar Voor de Tover van De Dijk, uiteraard een eigen songkeuze. De Dijk is uiteraard buitencategorie van de Nederlandse pop&rock, of hoe je dat ‘hokje’ ook maar noemt. Een heerlijke band, in 1981 ontstaan en vernoemd naar de Amsterdamse Zeedijk. Echt een band uit mijn tienerjeugd, vaak al live gezien…en ook nog steeds actief! Dit jaar het 40 jaar-jubileum; laten we hopen dat ze dat in de tweede helft van 2021 goed met hun publiek, inclusief mezelf, kunnen vieren.

Voor de Tover is een meer dan waardige afsluiter van dit eerste radio-uur. Gekozen met name vanwege de centrale plek voor Pim Kops’ piano. Hij speelt de partij met ogenschijnlijk zoveel gemak, maar het is zó complex om het zelf te spelen. Nummers van De Dijk hebben we met OnCue vaak gespeeld, en nog. Ideale muziek voor een band met blazers. Wist je dat we ons vroeger zelfs Een dijk van een band noemden? 🙂

Dit uur vloog om. Na reclame en nieuws snel door naar het volgende uur!

Over reclame gesproken: Even Epibreren

Collega-pijnlotgenoot Bert Sloots, met wie ik regelmatig online contact heb, heeft een dichtbundel gemaakt. Ik had -met toestemming- een van zijn gedichten (‘Stilte’) meegenomen naar de Avondmatties, voor als de gelegenheid zich voor zou doen. Maar, de setting was er niet naar, het kwam er niet van in al het muzikale plezier.

Toch breng ik Bert en zijn gedichten alsnog graag onder je aandacht.

Berts gedichten zijn niet alleen verzameld in de dichtbundel ‘Chronisch Positief’, maar ook onder Facebook en Instagram account ‘Even Epibreren’. Epibreren staat voor ‘net doen alsof je iets heel belangrijks doet of gaat doen, dat in werkelijkheid eigenlijk helemaal niks voorstelt’.

Alleen, de grap is: de gedichten van Bert stellen absoluut wél iets voor. Bert weet met humor en positiviteit ‘leren leven met chronische pijn’ heel treffend te verwoorden. Soms ontroerend, vaak ontzettend raak, veelal met een lach of knipoog. Daarnaast schrijft hij ook over het leven van alledag en over allerlei onderwerpen die hem raken.

Enkele voorbeelden, waaronder het gedicht ‘Stilte’. Voor meer gedichten en de bundel kijk je bij Even Epibreren.

Deel je ervaringen

  • Wat vind je van dit eerste uur Avondmatties met Kjelwyn & Koert? Klinkt als een goed radioduo, niet?
  • Ben jij wel eens op de radio geweest? In welk verband? En wat vond je ervan?
  • Heb jij op een of andere manier te maken gehad met muziek in de zorg? Wil je daar eens iets over vertellen? Wat heeft muziek jou gebracht?

Deel je ervaringen via de reacties hieronder, of neem contact op.

Meer lezen

Een blog over bloggen: hoe 1 jaar bloggen mij, en jou, bevalt

Geschatte leestijd: 8 minuten.

Nieuw jaar, nieuwe rondes, nieuwe kansen.

Alles is anders, alles is hetzelfde. Want: nog steeds corona.

Zo aan het begin van 2021 lijkt het mij een mooi moment om eens niet te bloggen over…laten we eens terugbladeren naar 2020…

  • mijn worsteling met duurzaam leven,
  • de voor- en nadelen van stamceltherapie,
  • leren solliciteren en werk vinden in Cambodja,
  • hoe je in actie komt voor je favoriete goede doel of
  • mijn favoriete Limoncello producent…

…maar een blog te maken over…bloggen.

Tijd voor enige overpeinzing dus. Ik laat je hiernavolgend zien wat er zoal in mijn hersenen rondzingt, nadenkend over “een jaar bloggen”.

Zoek de verschillen!

Ik heb een nieuw logo! Nou ja, “logo”, het is meer een beeldmerk.

Het resultaat van een middagje opnieuw stoeien in Canva (wat een heerlijk programma als je geen Photoshop kenner bent!).

En ja, om het meteen maar te downsizen: het blijft natuurlijk amateur-designwerk. Écht designen is een vak. Daarom meteen maar een oproep: als je een kenner bent, of een kenner kent, die ‘voor het goede doel’ een beter – leuker – fraaier ontwerp wil maken: be my guest!

Wat is er anders #1: introductie van ‘Citizenship’

Want, dacht ik laatst, in de kerstvakantie – wat is nu eigenlijk de rode draad geweest in dat jaar bloggen? Ik bladerde door mijn blogs heen.

Muziek‘ is zeker een rode draad. Muziek is, naast partner, kinderen etc. het allerbelangrijkste in mijn leven. Luisteren naar muziek, zelf muziek maken. Muziek maakt bij mij emoties los. Ik schreef er al eens over, een ‘Memory for Life‘. Maar ook het blog over het Heal Me concert van Melissa Etheridge of over de coversong van Floor Jansen laat die emotie goed zien.

Daarnaast ging veel toch eigenlijk ook over ‘bijdragen aan’. Bijdragen aan goede doelen als Muziekids, Stichting JoHo: talentontwikkeling, muziek in de zorg, internationale samenwerking. Bijdragen aan meer kennis over en begrip voor chronische pijn. Het woord burgerschap kwam in me op, maar ik vind het een lelijk, oer-Hollands, woord. Het Engelse citizenship is veel mooier. Vind ik.

Entree van Citizenship in het logo, naast Music. Want, je moet wel consequent blijven 😉

Er zit muziek in mijn leven. Er zit burgerschap in mijn leven. Music. Citizenship. Ik vind dat dubbele Nederlands- en Engelstalig wel geinig eigenlijk. Want ik voel me ook half Nederlander, half Wereldburger. Onderdeel van deze wereld. Betrokken bij alles buiten Nederland.

Een website titel half in het Nederlands, half in het Engels. Het zal volgens de officiële regels wel niet mogen. So be it. In deze omgeving bepaal ik de regels 🙂

Wat is er anders #2: ik miste nog wat.

De inhoud van de blogs gaat ook veel over pijn. Over chronisch ziek zijn. Maar; ik hoop ook altijd met een vleugje positiviteit, blik naar de toekomst. Kansen voor verbetering, ‘leren omgaan met’, op weg naar (gedeeltelijk) herstel.

Entree van de licht-turquoise-achtige hartslag lijn, die je normaliter op een monitor ziet. Ook wel levenslijn genoemd. Mooi symbolisch. Het verwijst naar alle blogs rondom gezondheid. Maar ook: music en citizenship als onderdeel van mijn levenslijn.

Ik bladerde nog wat meer door mijn blogs van vorig jaar…

Begin 2020 maakte ik de stap. Ik wilde al zolang een plek creëren waar ik zélf kon schrijven. Zakelijk had ik al veel teksten geschreven, met name voor JoHo. Maar privé liet ik me, buiten de social media accounts, weinig zien. Ik wilde -vooral voor mezelf- een online plek maken waar ik lekker kon schrijven.

Maar het kwam er maar niet van.

Hoe maak je een website, waar leg je een domein vast, waar ga je je blog hosten, voor welke blogfaciliteit kies je, ik kan niet lang achter elkaar zitten dus lukt het dan wel om regelmatig te schrijven, wat kost dat eigenlijk allemaal, heb ik wel genoeg te melden, wat vindt ‘men’ daar allemaal van: genoeg redenen om het telkens maar níet te doen.

Maar uiteindelijk zette ik de stap. 7 Januari 2020 verscheen mijn eerste blog, Geluksmomentje. Kort (!) en met nog weinig structuur. Maar, het begin was gemaakt.

Een jaar later was ik zo’n 100 blogs verder, zo’n 9 per maand, 2 per week. Gemiddeld.

Zo schreef ik bijvoorbeeld over een muzikale ‘memory for life’, maakte ik een enorme inventarisatie van organisaties en stichtingen die helpen als je dagelijks pijn hebt, gaf ik met een Griekenland reisverslag een beetje inzicht in mijn gezin, schreef ik over vooroordelen over mensen met pijn, over wat Nick&Simon en Bruce Springsteen met elkaar gemeen hebben en over het feit dat ik niet alleen chronisch ziek maar ook chronisch positief ben.

Een greep uit de blogs van 2020: bijna 100 blogs

Iemand leest mijn blogs!

In eerste instantie ging het mij om het schrijven. Mijn schrijfskills aanscherpen, een nieuwe bezigheid hebben, ja ook wel ‘van me afschrijven’. Bijna therapeutisch.

Maar natuurlijk is het erg leuk om te zien dat mensen je blogs daadwerkelijk gaan volgen en lezen. De eerste blogvolger was een mijlpaal (natuurlijk uit de directe omgeving), de eerste tien waren allemaal bekend, maar daarna volgden ook voor mij tot dan toe onbekende mensen. Mensen die inhoudelijk verbonden waren, mij gingen volgen vanwege de inhoud van de blogs, of uit inhoudelijke nieuwsgierigheid. Een bijzonder gevoel.

Nóg leuker vind ik het dat er ook regelmatig wordt gereageerd; soms online, soms via e-mail.

  • De verreweg langste reactie was die van Wiljan, op het blog ‘Feiten en Fabels over morfine’. Een héle uitgebreide reactie, van een lotgenoot. Een bijzonder inkijkje in zijn leven met pijn. Mooi om te zien dat iemand zo uitgebreid de moeite neemt om zíjn kijk op het onderwerp te delen.
De meest uitgebreide reactie van 2020
  • Eén van de allerleukste reacties per mail was die van Geertje. Een mevrouw ‘op leeftijd’ 🙂 die heel warm reageerde op een van mijn blogs over pijn. Er ontstond een mailwisseling, waarin we ervaringen uitwisselden over het leren omgaan met pijn. We belden een keer, lang. Er was een overduidelijke klik, waarbij leeftijd totaal onbelangrijk blijkt. De ‘pijn’ was natuurlijk een connectie, maar haar leven als expat in Zwitserland ook. Ook al zo’n bijzonder contact, door mijn schrijverij.
  • Een blog waar ik de meeste offline reacties op kreeg was mijn ‘Muziekherinnering for life’. Mijn terugblik op het Springsteen concert op het Malieveld, waar ik gelukkig bij kon zijn. Ik legde in het blog de connectie met de muziekcolumns van Jaap Hoogendoorn in Volkskrant. Ook met Jaap mailde ik een paar keer heen en weer. Daarnaast is het blog verwerkt in een nog te verschijnen rubrieksinterview in Trouw.

Het aantal abonnees groeide gestaag, in de loop van het jaar. Maar natúúrlijk mogen het er meer worden!

IEDER NIEUW BLOG AUTOMATISCH IN JE MAILBOX

Nog geen blogabonnee? Of ken je iemand met interesse in één van de onderwerpen rondom muziek, burgerschap en/of gezondheid/chronische pijn?

In mijn wereld is iedereen welkom!

Neem zelf een abonnement, stuur eens een blog aan iemand anders door, of tip hem of haar zich te abonneren…

Verder ‘knutselen’

In de beginmaanden van 2020 bouwde ik deze site op.

Het schrijven van blogs is erg leuk, maar het is natuurlijk wel fijn als ze ergens kunnen ‘landen’.

In de loop van het jaar knutselde ik regelmatig aan de site. Geen wereldschokkende veranderingen, wel verbeteringen. Soms ook “achter de schermen” in WordPress, waardoor zaken weer beter of efficiënter werden.

Maar wat ik aan het eind van het jaar nog niet had? Een pagina over mezelf…

Over-mij

Het voelt wat ongemakkelijk, een pagina over jezelf maken.

Totdat ik het boek van Kelly Deriemaeker las, het “Blogboek”.

Kelly schrijft dat een ‘About me’ pagina toch wel een vereiste is voor iedere blogschrijver die zichzelf serieus neemt. Want wat wil een lezer, die her en der wat blogs leest? Precies: kennismaken met de auteur van die blogs. Wie is die Koert, en waarom meldt hij wat hij te melden heeft? Ik klik zelf eigenlijk ook regelmatig op die “Over”-pagina’s, om even grip te krijgen op een auteur of achterliggende organisatie.

Dus, de eerste versie staat net online: vanaf 2021 een pagina over mijzelf en mijn wereld.

Ik zou ik niet zijn als dat een…vrij uitgebreid verhaal zou worden 😉

Wil je weten waarvoor je mij ’s nachts kunt wakker maken? Benieuwd wat ik vroeger altijd wilde worden? Of welke toekomst’dromen’ ik heb? Lees meer over mij.

Natuurlijk ben ik benieuwd of je mij daarin herkent. Vergeet ik essentiële dingen? Word je nog ergens door verrast? Laat eens weten wat je van deze ‘Over-mij’-pagina vindt!

Een heel jaar ligt open

Ik ben benieuwd wat 2021 mij gaat brengen aan schrijfproductie.

Het bloggen bevalt me goed, dus het voornemen is om met min of meer dezelfde frequentie te publiceren. Natuurlijk ‘op geleide van de pijn’, een factor waar ik niet omheen kan.

In Evernote houd ik een ‘Inspiratie’-document bij. Een ‘spark-file’, in de terminologie van Kelly. Met daarin alles wat ik tegenkom, online of in real life, waar ik nog eens over wil schrijven. Als ik een blik werp op dat document, dan hoef ik de komende maanden niet bang te zijn tegen het witte scherm met die knipperende cursor aan te lopen.

Van “hoe kun je jezelf pijn afleren” tot “de moed om fouten te maken”, van “hoe muziek iemand zijn identiteit kan teruggeven” tot “de beste ijszaken van Nederland” en van “de invloed van voeding op pijn” tot “waarom is internationale samenwerking essentieel voor een veilig en welvarend Nederland”.

Geen writersblock voor mij voorlopig.

Ik hoop dat ik je ook dit jaar af en toe weer kan inspireren met mijn schrijfsels. Veel leesplezier!

Deel je ervaringen

Natuurlijk ben ik ook erg nieuwsgierig naar jouw verhaal. En, zoals eerder geschreven, naar jouw suggesties bij mijn verhaal.

  • Wat was voor jou aanleiding om in deze omgeving te gaan lezen of je te abonneren?
  • Wat drijft jou dagelijks, uit welke activiteiten haal jij nieuwe energie?
  • Met welk onderwerp of met welke onderwerpen uit mijn wereld heb jij de meeste raakvlakken, en waarom?
  • Waar zou ik volgens jou in deze omgeving (meer) over moeten schrijven?
  • Wat zou je in mijn blogs meer willen zien, wat je nu nog mist? Aan inhoud, vorm of stijl?

Deel je ideeën, gedachten, suggesties, verhalen via de reacties of neem contact met me op.

Meer lezen

  • Begin bij een van de Blogmagazines (zie het hoofdmenu) als je thematisch wilt lezen.
  • In de Footer (onderaan deze pagina) vind je sinds kort een ‘tag cloud’, zodat je blogs kunt selecteren op trefwoord. De functionaliteit is nog in ontwikkeling…het werkt maar ziet er nog niet zo fraai uit, vind ik.
  • Ook kun je de zoekfunctie gebruiken -het vergrootglas helemaal bovenaan de site, of in de zijbalk- om zelf een trefwoord in te voeren.
  • Wil je een blog delen met een niet-Nederlands sprekend persoon? In de zijbalk vind je een handige ‘Google Translate’ functie. Die vertaalt iedere pagina, dus ook ieder blog, in zo ongeveer iedere wereldtaal. Super handig!
  • Ook geïnteresseerd in bloggen? Altijd al willen starten, maar het nog niet gedaan? Het Blogboek van Kelly Deriemaeker geeft veel inspiratie voor de startende blogger.
  • De 10 grootste fouten bij bloggen en hoe je ze voorkomt, door Joyce Spijker. Voor het gemak ‘vink’ ik ze maar direct aan, waarbij een vinkje in dit geval betekent dat ik (hopelijk) deze fout niet maak 😉 Zie ook de YouTube video onderaan dit blog.
  • Geen tussenkopjes gebruiken
  • Geen ondersteunend beeldmateriaal gebruiken
  • Geen interne links gebruiken
  • Te korte blogs schrijven (haha, no problem)
  • Geen nieuwswaarde bieden (ik hoop althans dat ik die wel bied)
  • Een onduidelijke structuur in je blog aanhouden
  • Zomaar beeldmateriaal van anderen gebruiken of een onjuiste bronvermelding
  • Qua onderwerpen van de hak op de tak springen
  • Niet met een min of meer vaste publicatiefrequentie bloggen
  • Geen call2action plaatsen aan het eind van je blog (kan ook een doorlees-link zijn)

Zingeving en verbinding: het agoramodel toegepast op mijn leventje

Geschatte leestijd: 9 minuten.

Zingeving.

Zingeven.

Ik geef zin. Jij geeft zin. Hij geeft zin.

Het is eigenlijk een gek woord, zingeving.

Zingeving is een begrip uit de metafysica, wijsgerige antropologie en de psychologie en betekent het zoeken naar de zin, de bedoeling of het doel van het leven of van grote gebeurtenissen in het leven, of het trachten dit doel zelf te scheppen.

Wikipedia

Ik ben meer schepper dan zoeker, denk ik. Natuurlijk, ook ik zoek op gezette tijden naar het doel van dit alles. Zeker op momenten dat het lastig wordt in het leven. En geloof me, die zijn er in mijn 46 jaren al best wat geweest.

Maar ik schep wat meer vreugde in het scheppen van zin. C.q. het geven ervan.

Ik stuitte op een interessant filmpje van Peter Henk Steenhuis, journalist en filosofieredacteur bij dagblad Trouw. Een filmpje over het Agora-model, gecreëerd door René Gude: de in 2015 overleden voormalig Denker des Vaderlands.

Trouwens een bijzonder ambt, dat Denker des Vaderlands. Ik heb me altijd afgevraagd (maar er me nooit in verdiept) hoe je die functie krijgt. “Ik solliciteer voor de vacature DdV…”, mwah, nee, het zal wel anders verlopen.

Het Agora model

De agora was in vroeger tijden de marktplaats, de plek in een ‘stad’ waar alles samenkwam, waar het sociale leven zich afspeelde.

René Gude werkte aan een model rondom wereldbeschouwing, een model om de samenhang in iemands leven -en misschien ook wel in de maatschappij- te verklaren. Hij kreeg de tijd niet meer om het model ‘af’ te maken, maar zijn aantekeningen werden opgepakt door Erno Eskens, Florian Jacobs en Peter Henk Steenhuis.

De vier P’s

In het agoramodel komen de vier ‘P’s naar voren: vier gebieden waarop je leven zich kan afspelen. Ieder ook met zijn kenmerkende benamingen en bewoordingen:

  • de privésfeer met woorden als thuis, vrienden, familie, liefde
  • de private sfeer met woorden als werk, aankopen, economie, contract, collega’s
  • de publieke sfeer met woorden als vereniging, stichting, vrijwilligerswerk, engagement
  • de politieke sfeer met woorden als bestuur, rechtspraak, stemmen, politiek

Gude onderscheidt een verschil in ‘zin’ vroeger en nu. Vroeger was er meer sprake van zin-‘krijging’: de zin, het doel, van je leven kreeg je meer opgelegd vanuit religieuze overtuiging. Tegenwoordig is er meer sprake van zin-‘geving’ en zin-‘maken’: je geeft vooral zelf invulling en zin aan je leven, je maakt je leven zelf. Natuurlijk met veel gradaties, niet iedereen ervaart evenveel vrijheid in de keuzes in het leven.

De 4 Z’ten

Daarnaast zijn er de vier Z’ten; er zijn 4 ‘kanten’ aan zingeving:

  • zinnelijk: lijfelijk, energie, lust, het lekkere
  • zintuiglijk: het “schone”, esthetische, de kunst, “mooi”
  • zinrijk: het rationele, verwoorden wat je doet of moet doen
  • zinvol: achter je doelen staan van je leven of werk

De 4 sferen

Net als letterlijk in de agora, een verzamelplaats met diverse pleinen en gebouwen, vind je zingeving in 4 ‘trainings’sferen, ofwel ontwikkelsferen:

  • tempels / religie
  • theaters: kunst
  • academie: scholing, filosofie
  • sport

Op deze vier gebieden kun je zingeving ‘trainen’, zorgen dat zingeving tot z’n recht komt. Het trainen van lijf en verstand.

OK, dat is mooi. En nu?

Ik begon na te denken of ik dit model eens kon toepassen op mijn leven. En wat eigenlijk die rode draad in dat leven tot nu toe is geweest. Ik kwam erachter dat die rode draad eigenlijk toch wel vooral “verbinden” is. Niet dat ik nou zo’n netwerker ben, of altijd diegene ben die het hoogste woord heeft of de mensen staand bovenop de tafel met de mooiste moppen en verhalen vermaakt en verbindt (zeg maar, nooit). En ik ben ook niet die 100% pure verenigingsman die altijd en overal kan worden ingeschakeld. Maar ik ben denk ik wel diegene die mensen met zingeving probeert te verbinden.

Wie mij een beetje kent: denk je mee?

Toegepast op de 4 P’s:

  • privé: ik ben wel van het harmoniemodel, meer dan het conflictmodel. Ik ben binnen het gezin de verbinder, laat in groepen graag de voors en de tegens aan het woord, zoek naar nuance.
  • private sfeer: ook mijn werk draait al jarenlang om verbinding en zingeving; ik geef je hieronder een korte uitleg.
  • publieke sfeer: ‘muziek’ verbindt mijn wereld op allerlei manieren. En daarnaast is ‘pijn’ een centraal element geworden, inmiddels ook wat betreft zingeving. Beide werk ik hieronder uit.
  • politieke sfeer: ik heb wel altijd interesse in de politiek gehad, en steeds meer interesse ontwikkeld. Maar dat heb ik (nog) niet omgezet in politieke daden, los van het periodieke ‘stemmen’ natuurlijk. Je moet ook iets aan zingeving te winnen hebben 😉

Toegepast op de 4 Z’ten:

  • zinnelijk: het ‘lichaam’ is wel essentieel geworden in mijn leven, een haperend lichaam, haperende geest
  • zintuiglijk: met name de kracht van muziek die doorwerkt op lichaam én geest: pijn’vrij’ zijn tijdens het muziek maken
  • zinrijk: rationeel handelen in mijn werk stond wel centraal in mijn leven, maar ook daar had ik een verlangen naar zingeving: talentontwikkeling, persoonlijke ontwikkeling, (wereld)burgerschap. Lees verderop meer hierover.
  • zinvol: ik ben bezig met het opstarten van een Pijnvereniging, lobby doorlopend voor Muziekids, ben actief met wereldburgerschap en benut de kracht van muziek maken voor eigen en andermans gewin.

Toegepast op de 4 trainingssferen:

  • tempels / religie: ik geloof niet zo in een geloof, maar zoek wel altijd naar de sociale verbinding van mensen, harmonie, wat voor elkaar over hebben en échte interesse tonen (wereldburgerschap)
  • theaters / kunst: ik ben natuurlijk muzikaal actief, ik vind het leuk om de schoonheid én kracht van muziek te laten zien; via ‘mijn’ bands en door het werk van Muziekids te steunen.
  • academie: werken aan overdracht van kennis en ervaringen rondom pijn, bouwen aan de opstart van een Landelijke Pijn Vereniging samen met enkele initiatiefnemers, kennis en ervaring delen via eigen blogsite www.erzitmuziekinmijnleven.org, en waar haalbaar volg ik graag (e-)cursussen op allerlei terreinen
  • sport: ik ben eerder altijd sportief geweest, heb dat door rugproblemen moeten neerleggen, maar nu zorgt sport en beweging ook weer voor pijn’acceptatie’ (of tenminste ‘-berusting’)

Zingeving in de publieke & private sfeer

Twee van de vier P’s vragen om een uitwerking wat mij betreft: zingeving in de publieke en private sfeer.

Stichting JoHo & World Supporter

Voor mij geen harde, zwaar commerciële, werkomgeving. Met de vele voordelen (denk: vrijheid, respect, vertrouwen) en paar nadelen (denk: salaris) die die keuze met zich meebracht.

Begonnen in het toerisme, mijn droom, om mensen het plezier van vakantie en reizen te geven. Ontspannen, nieuwe culturen ontdekken, een leuke tijd hebben. Uiteindelijk, door toevalligheden, toch een ‘andere’ keuze gemaakt dan het 100% reisbureau en terecht gekomen bij JoHo. Een organisatie, stichting en bedrijf waarin +/- 50.000 leden zich verbonden voelen rondom talentontwikkeling, internationale samenwerking, wereldburgerschap. Waarin kennis en ervaringen worden gedeeld rondom leren, werken, reizen, helpen en wonen/leven in Nederland en het buitenland. Een echte netwerkorganisatie, waarin veel mensen én organisaties welkom zijn om te delen wat ze doen. En ik heb meegedacht over het ontwikkelen van www.worldsupporter.org: het verbinden van mensen die zich op één of andere manier betrokken voelen bij de wereld.

De verbinding en zingeving druipen er wel vanaf, zeg maar.

Ook verbinden?

Pijnplatform 2.0

Ook alweer door toevalligheden ben ik in de wereld van de (chronische) pijn gerold. Ik probeer de laatste tijd mensen rondom chronische pijn te verbinden, kennis en ervaringen te delen via deze blogsite (en ja, óók om van me af te schrijven 🙂 ), via een zeer actieve besloten Facebook groep (+/- 3.400 leden) en met een nog te ontwikkelen Platform chronische pijn / Landelijke Pijn Vereniging.

Ook verbinden?

  • Word lid van de Facebook groep.
  • Of neem contact met me op als je een goed idee hebt voor het te ontwikkelen pijnplatform. We zoeken nog mensen die graag hun mening geven, niet vies zijn van het lezen van e-mails en documenten en enkele uren per week of per maand vrij kunnen maken voor het kernteam of als lid van de vrijwilligersteams. Sta aan de basis van een nieuw, fris en modern pijnplatform voor en door mensen met chronische pijn.

Stichting Muziekids

Ik schrijf er regelmatig over; ik ben actief geworden bij Stichting Muziekids: méér muziekbeleving voor en samen met kinderen en jongeren in Nederlandse ziekenhuizen. Een van de leukste dingen om te doen vind ik het stimuleren van mensen om fondsenwervende acties op te tuigen, zodat op steeds meer plekken door steeds meer mensen de kracht van muziek kan worden ervaren en worden gegeven. Want: muziek verbindt mensen.

Ook verbinden?

OnCue en Tak&Band

Ja, muziek verbindt mensen. Als er érgens een plek is waar ik dat wekelijks zie, is het in de twee bands waarin ik op de toetsen speel: OnCue en Tak&Band. Bij de eerste al sinds 1994; over onderlinge verbinding gesproken! Bij Tak&Band sinds eind 2017. Dat gaat volledig over de kracht van muziek, ingezet voor mensen die een leuke tijd willen hebben en/of de ‘schoonheid’ van muziek willen horen. Maar dat gaat óók over een groep muzikanten die zich verbonden voelen door de muziek die wordt gemaakt. In al die jaren optreden voor publiek heb ik duizenden mensen voor me gezien die zich -in ieder geval voor de duur van het optreden- één voelden, juist door de muziek die we maakten.

Ook verbinden?

  • Luister (en kijk) naar de muziek van OnCue en Tak&Band.
  • Heb je een mogelijkheid voor een optreden? Mail naar info [at] oncue.nl of pietertak [at] icloud.com.

Zingeving & persoonlijke ontwikkeling

Best gek, om via zo’n model eens na te denken over de rode draad in je leven-tot-nu-toe. Maar eigenlijk ook best leuk.

Had ik er ook zo bewust over nagedacht als de pijn niet op de rem had getrapt in mijn leven? Als er niet zoveel onverwachte verandering was gekomen? Waarschijnlijk niet. Natuurlijk ben je je ergens wel bewust van die rode draden en worden in je onderbewuste de keuzes gemaakt rekening houdend met dat wat voor jou belangrijk is.

Maar eigenlijk gun ik het iedereen wel eens, of periodiek, om bewust het agoramodel toe te passen op zijn of haar leven’tje’.

En laat dat nu net ook weer het spoor zijn waarop Stichting JoHo zich de laatste jaren steeds actiever begeeft: persoonlijke ontwikkeling en internationale samenwerking. Bewust nadenken over de ontwikkeling van je talenten, vaardigheden, over je beroepskeuzes, carrièreswitches, de invulling van een lang verlof en over alles dat je drijft. Welke keuzes maak je daarin, waarom, en wat kun je ondernemen om de invulling van je leven in lijn te brengen -en houden- met wat jij belangrijk vindt. Wat JoHo betreft óók rekening houdend met een ander en voor wat betreft de invulling van je keuzes vaak ook met een internationale dimensie. Privé, privaat, publiek en voor sommigen misschien ook politiek.

Dit ben ik

Ik vind het wel gek hoor, om in een blogomgeving als deze te schrijven over mezelf.

Begin dit jaar nam ik me voor ‘objectief’ te gaan bloggen over een aantal voor mij belangrijke onderdelen van mijn leven: muziek, reizen, pleegzorg, pijn, talentontwikkeling, wereldburgerschap.

In de loop van het jaar kwam ik er achter dat de voor mij -en voor de ander- leukere blogs vaak die waren waarin ik meer van mezelf liet zien. Tenminste, dat was mijn eigen ervaring en hoorde ik ook terug.

Maar als ik narcistische trekjes krijg: waarschuw me op tijd! 🙂

Oké, ééntje dan: het interview dat enige tijd terug in NRC’s rubriek “Dit Ben Ik” stond. Misschien moet je je beeldscherm even inzoomen, of bekijk het artikel online.

Deel je ervaringen

  • In hoeverre is ‘zingeving’ voor jou belangrijk? En op welke manier(en)?
  • Zie jij net als ik een rode draad, als je van een afstandje kijkt naar jouw privé, private, publieke en misschien zelfs wel politieke leven?
  • Op welke manier(en) ontwikkel jij zingeving via religie, kunst, scholing en sport?
  • Voel jij -net als ik- ook voor de invoering van een maatschappelijke ‘dienst’plicht? Een flexibel (!) in te vullen vorm van burgerschap, bijvoorbeeld op ijkpunten in je leven (post-middelbare school, post-studie, eind 20, begin 40, begin 50, rond je 65e). Om daarmee voor even écht betrokken te zijn bij de maatschappij, meer begrip voor een ander te kweken en na te denken over jezelf?

Deel je gedachten via de reacties onderaan of neem contact met me op.

Meer lezen

Het leven ís soms ook gewoon…bewerkelijk. René Gude @ DWDD.

Koreman’s Limoncello: ‘wereld’beroemde Bredase citroenlikeur

Geschatte leestijd: 8 minuten.

Citroen. En limoen. Ik hou er van. Dat is begonnen in Guatemala. Ik was er in 1995 voor mijn stage aan de Nationale Hogeschool voor Toerisme en Verkeer. Ik heb toen ontzettend veel heel lekker fruit mogen eten, maar vooral ontdekte ik de smaak van limoen. Dat had destijds ook een alcoholisch tintje; ik woonde in het huis van een wat rijkere Amerikaanse vrouw, die al jaren in Guatemala Ciudad woonde, de hoofdstad. En zij…hield wel van een glaasje rum. Daar ging dan veel ijs in, en uiteraard limoen. Ik heb wat glaasjes genuttigd destijds. Maar limoen was ook een basisingrediënt in veel Guatemalteekse gerechten. Voor mij staat limoen, en terug in Nederland ook de beter verkrijgbare citroen, sindsdien altijd gelijk aan de prachtige geuren en kleuren van Guatemala. Enkele jaren terug ontdekte ik het drankje Limocello, de zuid-Italiaanse citroenlikeur. Een paar maanden geleden las ik over Koreman’s limoncello; initiatief van de Bredase ondernemers Thom en Frank. Lees je mee in hun mooie verhaal?

Limoncello

Drink ‘m ijs- en ijskoud. Het is de slogan van Jägermeister, maar geldt evenzo voor Limoncello. En ijskoude drankjes, naast citroen nog een favoriet van mij.

In de regio rond Napels heeft elke Italiaanse mama haar eigen recept voor de beste limoncello. Maar, los van het recept, staat of valt een goede limoncello met de kwaliteit van de citroenen. Én met de manier van schillen van de citroen: het is de truc om zoveel mogelijk van de gele schil, maar niet! het witte eronder, te schillen. Het wit is bitter en komt de smaak niet ten goede.

De basis van het recept van limoncello is heel simpel, een combinatie van citroenschil, pure alcohol (96%), water en suiker. Naast de kwaliteit van de citroenen en de manier van schillen gaat het om de juiste combinatie, hoeveelheid en timing van de vier ingrediënten om een zo optimaal mogelijk resultaat te bereiken. Een echte limoncello heeft een stevig alcoholpercentage, rond de 30%. Dat maakt het frisse drankje ook best verraderlijk. De hoeveelheid suiker die je gebruikt bepaalt het uiteindelijke alcoholpercentage. Het mengsel van citroenschillen en alcohol moet zo’n 3 weken in een koele donkere ruimte rijpen.

Gebroeders Koreman

Een tijdje terug hoorde ik over het verhaal van Thom en Frank Koreman.

Twee Bredase jongens uit een echt bourgondisch ondernemersgezin. Met een moeder met een delicatessenzaak en een vader met een eigen zaak in de kantoorautomatisering werd ‘ondernemen’ letterlijk met de paplepel ingegoten. Vanuit de delicatessenzaak kwamen goede wijnen en echte kazen vanzelf en vaak op tafel, bij een van de vele zakelijke of familie-feestjes. Tijdens een van de wijnreizen die de familie maakte kregen ze een uiteraard ‘geheim’ recept van limoncello. Toen Thom en Frank op een Nederlands terras een glaasje limoncello dronken, moesten ze terugdenken aan dat recept. Wat als ze het zelf zouden proberen, en dan beter als dit fabrieksdrankje?

Het idee was snel geboren, voor de uitvoer namen ze de tijd. Als ware laboranten gingen Thom en Frank vervolgens experimenteren met het uit Italië verkregen recept. De juiste kwaliteit citroenen, variëren met het alcoholpercentage (uiteindelijk 31%), ja zelfs het type schilmesje varieert omdat ook de citroenvorm niet altijd dezelfde is.

De eerste afzet zijn gebottelde flessen die ze cadeau doen aan vrienden en bekenden. De eerste bestellingen volgen al snel in de familie- en vriendenkring, tot het moment dat het al om tientallen gaat. Er wordt geïnvesteerd in apparatuur om de productie op te schroeven en uiteindelijk volgt in 2020 een eigen kantoor- en productiepand. Koreman’s limoncello is geboren. Er gaan dan al 500 tot 600 flessen per maand de deur en webshop uit, de productie is een in jaar tijd al drie keer verdubbeld. Dat gaat zeker in het begin van een bedrijf natuurlijk sowieso hard. Vlak voor corona volgt een eerste bestelling uit China; een bijzonder interessante groeimarkt.

Ondertussen runt Thom ook nog een financieel adviesbureau en is Frank actief als coach en consultant op het gebied van ict, organisatie en marketing. Geen verkeerde vaardigheden, voor een eigen bedrijf. Ook over de marketing is goed nagedacht met een eigen webshop én deals met streng geselecteerde slijterijen en horeca, gericht op persoonlijke advisering.

Eigen boomgaard: Koreman’s Famiglia

Thom en Frank denken duurzaam. Voor de limoncello is de schil van de citroen nodig, maar…wat doe je dan met de citroen zelf? Er wordt een deal gesloten met ijsbereider/chocolatier Nagelkerke uit Oudenbosch, die blij is met het citroensap. Het sap wordt verwerkt in vers citroenijs (had ik al gezegd dat ik ook ijsliefhebber ben?!), maar ook in chocolade-bonbons: de limoncello bonbon! Het ‘bittere wit’ van de schil is eveneens afval, maar zonde om weg te gooien. Onderzocht wordt of het ‘afval’ verkocht kan worden aan fabrikanten van zeep of veevoeder. Of -ik denk hardop- wellicht kan het bedrijf van mijn oom, Eco-Point in West-Brabant, er wel wat mee in het kader van haar ecologische onderhoud- en reinigingsproducten? Er wordt daar al gewerkt met sinaasappel, melkzuur, bladgroen, kokosnoot ingrediënten én…citroenzuur.

Juist omdat de kwaliteit van de citroenen zo belangrijk is, ontstaat het idee van een eigen citroenboomgaard.

Het doel? Een geheel Hollandse limoncello, met een eigen citroenboomgaard in Nederland.

Gebroeders Koreman

Onder de naam Koreman’s Famiglia (Familie Koreman) vindt crowdfunding plaats om een eigen citroenboomgaard te realiseren, zodat nóg meer grip is op de kwaliteit van de citroenen. Als co-funder adopteer je je eigen citroenboompje. De Koremans gaan het boompje opvoeden en zorgen dat er een mooie oogst van komt. Van de oogsten wordt een limited edition limoncello gemaakt, die de eerste drie jaar verdeeld wordt onder alle tuinders. En vind je het leuk, dan kan je als schilmeester zelf komen schillen!

Prijswinnende limoncello & toekomst

Alsof het (bijna) niets is wordt ‘tussen de bedrijven door’ een zilveren medaille gewonnen op de International Wine & Spirits Competition 2020. The International Wine & Spirit Competition, een internationale competitie op het gebied van wijnen en gedistilleerde dranken, heeft als doel om excellentie te belonen. Een jury van experts selecteert de beste producten door middel van een blindproeverij en een technische keuring. Ook in 2020 werden er dranken van over de hele wereld ingezonden. Per categorie worden een bronzen, zilveren en gouden medaille uitgereikt. Koreman´s Limoncello ging er vandoor met een zilveren medaille.

Inmiddels is er eveneens een koffielikeur ontwikkeld, en er zitten nog meer smaken aan te komen. “Een eigen bubbel” lijkt de heren ook wel leuk. En die eigen citroenboomgaard, die moet er natuurlijk komen.

Alles uiteraard binnen de ondernemende familie-tradities:

  • ambachtelijk
  • zo vers mogelijk
  • en zo rechtstreeks mogelijk gedistribueerd.

Het lijkt wel een reclamespot.

Mijn ervaring met Koreman’s limoncello

Een mooi verhaal vind ik het, van deze Bredase ondernemers. Een verhaal met een mooie toekomst, zo hoop ik.

Maar: wat vind ik nu van hun limoncello? Het antwoord volgt binnenkort. Door het succes van de eerste helft van 2020 en de diverse media-aandacht ging het ineens hard met de flessen limoncello. Zó hard, dat het drankje even lastiger te krijgen was.

Maar, inmiddels draait de productie weer op volle toeren en heb ik een eerste fles te pakken, via de slijterij bij Jumbo XL, bij het NAC stadion.

Deze staat nu ijs-en-ijskoud te worden, zodat ‘ie binnenkort geproefd kan worden. Even wegdromen, terug naar de limoenen en citroenen in het Guatemala van 1995.

Ik wil voorstellen om dat proeven te doen met een klein groepje vrienden én buurtgenoten; het ‘toeval’ wil dat we onze gezamenlijke app-groep al jarenlang de ‘Limoncello crew’ noemen. Een naam bedacht tijdens een geslaagde en zeer gezellige (lees nog maar eens terug over dat alcoholpercentage) proefsessie limoncello in 2012.

Glaasje proeven? Je bent van harte welkom in Breda.

Zelf limoncello maken?

Omdat het basisrecept zo eenvoudig is, is het heel leuk om eens zelf limoncello te maken. Zo kreeg ik voor een verjaardag eens een volledig pakket met limoncello-ingrediënten, inclusief recept. Tot mijn schande moet ik toegeven dat het er nog nooit van gekomen is om zelf aan de slag te gaan…

De kwaliteit van Koreman’s zal je niet meteen evenaren, maar ga gewoon eens experimenteren. Het is makkelijk om te doen, je moet alleen wat geduld hebben. Met maar 4 ingrediënten maak je in ongeveer 5 weken tijd een heerlijke eigengemaakte limoncello.

(basisrecept: met dank aan slijterij Gall)

Wat heb je er voor nodig:

  • 1 liter pure alcohol 
  • 1 liter water
  • 7 citroenen
  • 800 gram suiker 
  • Tools: dunschiller en een weckpot 

hoe maak je het:

  1. Was de citroenen goed en droog ze af
  2. Schil de citroenen zo dun mogelijk. Probeer geen wit van de citroen mee te schillen, dit maakt de limoncello bitter van smaak
  3. Doe de schillen in een weckpot en schenk de pure alcohol (of wodka) erbij
  4. Dek de pot af en zet deze 3 weken op een donkere, koele plek
  5. Breng na 3 weken een pan met suiker en water aan de kook
  6. Roer tot de suiker helemaal is opgelost en laat het suikerwater afkoelen
  7. Giet daarna het suikerwater bij de met citroenschillen gevulde alcohol
  8. Zeef het geheel
  9. Schenk de limoncello in een fles. Sluit de fles goed af en zet deze op een koele, donkere plek
  10. Je kunt de limoncello 1 of 2 weken op smaak laten komen, daarna is hij klaar om van te genieten! 

Tip: Ongeopende limoncello is wel 4 tot 6 maanden houdbaar. Je kan deze op een donkere koele plek bewaren of in de vriezer.

Recepten met Koreman’s limoncello

Van een dadeltaart tot een limoncello apple gin herfst bramble, van een moccarum tot blue vintage cocktail en van een corona lemon ‘quarantini’ cocktail tot een traditioneel Italiaans dessert met passievrucht: Koreman’s limoncello combineert goed in allerlei recepten.

Op het Koreman’s blog en op de social media kanalen vind je verschillende verrassende limoncello recepten.

Dit bericht bekijken op Instagram

Koreman’s Limoncello smaakt op zichzelf al geweldig, maar heb je het al eens geprobeerd te mixen in een cocktail? 🍹⁠ Zoals onze heerlijke Lemon Quarantini, gemaakt door de Deense cocktailshaker @cocktailpete. ⁠ ⁠ ⁠⠀ Zelf uitproberen? Volg onderstaande link voor het volledige recept https://www.koremanslimoncello.nl/post/lemon-quarantini-virtual-happy-hour ⬅️⬅️⁠⠀ 🇬🇧 The Koreman’s Limoncello tastes amazing on its own but have you thought of trying it as part of a cocktail?🍹⁠ Let us introduce to you the Lemon Quarantini created by the Danish cocktail shaker @cocktailpete. ⁠ ⁠ ⁠⠀ Interested in recreating it? ⁠ Follow the link below for the full recipe https://www.koremanslimoncello.nl/post/lemon-quarantini-virtual-happy-hour ⬅️⬅️⁠ ⁠ ⁠⠀ .⁠⠀ .⁠⠀ .⁠⠀ .⁠⠀ .⁠⠀ .⁠⠀ .⁠⠀ .⁠⠀ .⁠⠀ .⁠⠀ .⁠⠀ #cocktail #limoncello #lemon #koremanslimoncello #cocktailrecipe #tasty #delicious #easyrecipe #lemony ⁠ #limoncello #likeur #drinks #lemon #cocktails #cocktailgram #cocktailrecipe #ginspiration #homebar #drinksrecipe #liqueur #cheers #koremanbrothers #liqueurs #homemade #bourgondisch #ginandtonic #gincocktails #instadrinks #quarantini #thuisaandeborrel

Een bericht gedeeld door Koreman’s (@koreman_s) op

Deel je ervaringen

Wat ik nog een beetje mis in de marketing- en communicatie van de Koreman broers, is het authentieke verhaal van de limoncello. De Italiaanse geschiedenis, de citroenboomgaarden in Amalfi en Sorrento, in de Zuid-Italiaanse regio Campania; de oeroude familierecepturen die van generatie op generatie door werden gegeven. Oké, het drankje is 100% Bredaas, maar leunt op een oude Italiaanse traditie.

  • Hou jij van citroenlikeur? Zo ja, welk merk drink je regelmatig?
  • Ken je de Koreman’s limoncello toevallig al?
  • Heb jij ook een favoriet drankje, en zo ja: welke?

Deel je gedachten en ervaringen via de reacties onderaan.

Ps alcohol en chronische pijn, medicatie? Mwah, niet zo’n goede combi. Ik drink alcohol tegenwoordig dus zeker met mate!

Meer lezen

Ik schrijf regelmatig over wereldburgerschap en internationaal ondernemende Nederlanders.

Zelf limoncello maken? Lees de basic tips in het e-book van Ben Mazzola en voorkom dat je er na een aantal weken achterkomt dat je limoncello productie in de soep loopt door een eenvoudig te voorkomen fout of misrekening…

Internationalisering in het onderwijs: nog steeds een wereld te winnen

Geschatte leestijd: 9 minuten.

Het is mijn overtuiging dat het kennen van andere culturen en andere professionele praktijken een verrijking is voor de beroepspraktijk van alle studenten.

Een uitspraak van Susana Menéndez in het inmiddels ter ziele gegane Transfer Magazine, vakblad over internationalisering in het hoger onderwijs. Mevrouw Menéndez nam in 2018 afscheid als bestuurder van de Haagse Hogeschool. Zoals vaker bij afscheid van bestuurders gebeurt dat met stevige, prikkelende uitspraken, hoewel ik het niet méér eens kon zijn met deze uitspraak.

Ontwikkeling tot Wereldburgers

Voor de beroepspraktijk in dit millennium is het zó belangrijk dat studenten internationale en interculturele competenties kunnen opdoen. Verder kunnen kijken dan de Nederlandse blik op hun beroep. De verschillen leren zien tussen de Nederlandse cultuur en die in andere landen, binnen en buiten Europa. Maar, zoals mijn stage-ervaring in Guatemala en Maleisië mij deed inzien, ook met een frisse blik leren kijken op Nederland als welvarend en vrij land, waar heel veel dingen juist ontzettend goed geregeld zijn.

Internationalisering: de discussie versmalt

In Nederland is al langer een tendens gaande waarin de discussie rondom internationalisering alleen gaat over de vraag of colleges wel in het Engels moeten worden gegeven. Of internationale studenten hun Nederlandse collega’s niet verdringen. Of de financiering van het internationale onderwijs, sterk gericht op aantallen studenten, wel goed in elkaar zit. Internationalisering zou om meer moeten gaan dan deze drie aspecten, zeker in een land dat zo afhankelijk is van handel met het buitenland. In een tijd waarin alles gericht is op het creëren van nieuwe kansen in de internationale economie, zijn ook internationale competenties nodig in dat internationale Nederlandse bedrijfsleven. En dat begint bij goed onderwijs.

“Nederland kan het zich niet permitteren om alleen naar binnen te kijken.”

– Susana Menendéz, ex-bestuurder Haagse Hogeschool

Migratie versus internationalisering

De discussie rondom internationalisering raakt teveel vertroebeld met elementen uit de discussie rondom migratie. Toenemende werkloosheid door goedkope arbeidsmigranten uit het buitenland, steeds meer mensen in je directe woonomgeving die de Nederlandse taal en cultuur niet kennen, de nadelige gevolgen van globalisering, het negatieve sentiment rondom de effecten van ontwikkelingssamenwerking: het zijn allemaal factoren die ook gaan meespelen in de discussie over de vraag of het internationaler maken van het Nederlandse onderwijs wel zo nodig is. Of Nederlandse onderwijsinstellingen wel zo open moeten staan voor ‘al die’ buitenlandse studenten die snel even kennis komen halen.

Internationale ervaring voor iedere student

Gelijktijdig met deze discussie is er een andere ontwikkeling gaande wat betreft internationalisering. Steeds meer opleidingen zien gelukkig de waarde van internationale ervaringen voor de studenten die ze opleiden. Internationalisering is al jaren een strategisch instrument voor de Haagse Hogeschool, met veel aandacht voor culturele integratie in de international classroom, met bewuste keuzes van docenten om lessen wel, of niet, in de Engelse taal te geven. Maar het speelt op meerdere opleidingen, bijvoorbeeld op ‘mijn eigen’ NHTV, tegenwoordig BUAS in Breda. Traditioneel al erg op het buitenland georiënteerd, natuurlijk door de toerisme en recreatie studierichtingen. Of op een mbo-school als Aventus, waar internationalisering toeneemt.

‘Het is voor mbo-studenten steeds belangrijker zich internationaal te oriënteren. Ze leren heel veel over hun beroep in een andere cultuur met collega’s die andere gewoontes hebben. Ze leren dus ook heel veel over zichzelf! Je moet je aanpassen en flexibel zijn om je staande te houden in een heel andere omgeving. De studenten hebben hier dus ook veel voordeel van in hun verdere carrière,’ aldus Jacoline Grunbauer, projectleider internationalisering van Aventus.

‘Ik sta nu veel steviger in mijn schoenen. Ik moest aandacht opeisen voor mezelf en door de heersende hiërarchie in het ziekenhuis breken om mijn verblijf als stagiaire waardevol te maken. Dat is gelukt!’

Aventus studente die stage liep in een Spaans ziekenhuis

Online studieprojecten

Iedere student dus per definitie naar het buitenland? Dat is niet persé nodig, aldus Menendéz. Natuurlijk is een volledige onderdompeling door een periode in het buitenland te verblijven goed voor taal-en cultuurkennis en persoonlijke ontwikkeling. Maar tegenwoordig kan er door internet en digitalisering zoveel meer.

Steeds meer universiteiten bieden vormen van collaborative online international learning. Hiermee kunnen studenten wereldwijd samen internationale studieprojecten oppakken: letterlijk samenwerken tussen studenten die overal over de wereld verspreid zitten en werken vanuit allerlei culturen.

Ook de opkomst van de summer schools is een instrument waarbij docenten in de zomer lesgeven aan zeer gemotiveerde studenten die een relatief korte periode aan een universiteit of hogeschool in het buitenland (of omgekeerd in Nederland) onderwijs volgen.

Wat mij betreft worden al deze internationale elementen in het onderwijs van de toekomst gecombineerd. Internet biedt inderdaad zoveel meer mogelijkheden voor interculturele uitwisseling. Helemaal nu, door de COVID_19 pandemie in 2020, het nog veel normaler geworden is om online te vergaderen, les te volgen, uit te wisselen. Maar die periode in het buitenland, ik had hem voor geen goud willen missen. Het voegt zóveel toe aan je interculturele vaardigheden. Daarbij denk ik bijvoorbeeld terug aan de off-the-record ‘colleges’ die een Guatemalteekse collega bij INGUAT (Instituto Guatemalteco de Turismo) me gaf over de onderdrukking van de Maya’s in Guatemala. Iets wat hij nóóit gedaan zou hebben via een internetverbinding, met het risico te worden opgenomen of erger nog, afgetapt. Het gaf me veel achtergronden bij en inzicht in de ontwikkelingen in Guatemala.

Internationaliseringsagenda

Medio 2018 is er een internationaliseringsagenda opgesteld door de Vereniging Hogescholen en de Vereniging van Universiteiten.

In de gezamenlijke internationaliseringsagenda hebben hogescholen en universiteiten de benodigde acties uitgewerkt aan de hand van vier speerpunten:

  • Inclusief internationaliseren gericht op kwaliteit
  • Aantrekken en binden van internationaal talent
  • Versterken van de internationale positie
  • Meer balans in mobiliteit

Uitgangspunt is een meer beheerste groei van internationale studenten in Nederland en het wegnemen van financiële drempels voor een studieperiode van Nederlandse studenten in het buitenland.

Bekijk de Internationaliseringsagenda uit 2018:

Instrumenten voor een ‘betere’ stageperiode in het buitenland

Laten we eens inzoomen op één onderdeel van die agenda, nl. de stage in het buitenland. Naar mijn idee is er nog veel te winnen wat betreft het stimuleren door de Nederlandse overheid van een stageperiode in het buitenland. Een aantal instrumenten is daarbij nodig:

  • beurzenstelsel waarbij het voor veel grotere aantallen studenten met relatief kleine financiële prikkels haalbaar wordt een aantal maanden praktijkervaring op te doen in het buitenland
  • netwerk van kwalitatief hoogwaardige lokale coördinatoren (stagebegeleidende bedrijven), die fungeren als tussenschakel tussen opleiding, student, stagebedrijf en overheid bij het regelen én behouden van stageplekken die aansluiten op persoonlijke en studie-gerelateerde ontwikkelingspunten van de student. Nu vaak nog een adhoc taak die iedere opleiding voor zich invult, hetgeen leidt tot veel versnippering en weinig structureel onderhoud.
  • betere begeleiding en monitoring van de student in het buitenland -nu is dat vaak een taak voor de docent of stagebegeleider op afstand vanuit Nederland. Een taak die nauwelijks wordt ingevuld. Het lokaal meerdere keren bezoeken van studenten tijdens hun stage is essentieel in de voortgang en voor het wegwerken van hobbels.
  • beter systeem voor het monitoren en vastleggen van groei van de student op persoonlijk vlak en beroepsterrein: wat wordt geleerd, wat heeft de student daar concreet aan, welke competenties zijn op welke manier verder ontwikkeld, hoe vertaalt zich dat naar de toekomstige beroepspraktijk
  • beter systeem voor gestructureerde verslaglegging door de student van het in de praktijk geleerde en diens persoonlijke ervaringen; onderdeel van het persoonlijk studiedossier, kennisoverdracht naar volgende studenten én onderdeel van wereldburgerschap -delen van culturele ervaringen met anderen in de directe en indirecte omgeving, eenmaal terug in Nederland.

De rol van het stagebemiddelende bureau op locatie

Ik weet nog vanuit mijn tijd (1995!) aan NHTV/BUAS hoe dat vaak ging: de meeste studenten waren niet zo geïnteresseerd in die buitenlandstage: hadden de ambitie niet, vonden het ‘eng’ of konden het simpelweg niet financieren (of het financiële plaatje niet overzien). Die studenten die wél wilden overspoelden het stagebureau in hun zoektocht naar stageplekken. De meest gewilde plaatsen waren zo weg, maar een deel van de beschikbare plekken werd ook niet ingevuld. Tegelijkertijd was er altijd discussie en gedoe rondom de door de student zélf geregelde stageplaats (ik regelde destijds -nog via fax- zo’n 15 potentieel nieuwe stagecontacten in Latijns-Amerika): men kende het bedrijf niet, de kwaliteit was onbekend, de omstandigheden ter plaatse waren onbekend. Ik vond het destijds doodzonde dat de 14 contacten die ik níet koos nooit meer door het stagebureau/international office werden opgevolgd, alleen maar omwille van ‘te weinig inzicht’. Mijn stagebegeleider vanuit de opleiding had geen tijd noch middelen om mij in Guatemala te bezoeken, had eigenlijk bijzonder weinig idee van, laat staan grip op, de kwaliteit van mijn stage en toonde ook weinig interesse in de inhoud van mijn stage.

Met een goed lokaal netwerk van stagebureaus (in ieder land één, eventueel met regiovertegenwoordiging) voorkom je dat, is er méér grip op kwaliteit én kunnen mbo’s, hogescholen en universiteiten daar centraal beroep op doen. Waarom geen landelijk georganiseerde en gecoördineerde database van internationale bedrijven, instanties, ngo’s en overheden die stages bieden aan Nederlandse studenten, waarom moet iedere opleiding dat voor zich organiseren? Ik weet zeker dat er ter plaatse Nederlanders te vinden zijn (denk bv. aan de partner van de uitgezonden expat) die die rol op zich wil nemen.

Natuurlijk is het noodzakelijk om die rol dan wel te financieren; nu moeten de stagebureaus die er terplekke al zijn vaak nog noodgedwongen bemiddelingskosten aan de student vragen en worden dan onterecht als ‘commercieel’ bestempeld, terwijl ze eigenlijk gewoon de rol van het stagebureau/international office beter invullen. Idealiter wordt de financiering via een verdeelsleutel netjes verdeeld tussen bureau in Nederland en bureau op locatie en werkt men goed samen. Met vaste bureaus daar waar de aantallen groot zijn, met regiocoördinatoren, met expatpartners in de voorhoede, met onderlinge kennisuitwisseling, bijvoorbeeld over het werven van nieuwe stageplaatsen, het begeleiden van studenten, het handelen bij problemen of noodsituaties, met protocollen bij veranderende reisadviezen van het ministerie, met checklists voor periodieke kwaliteitscontrole, met vaste rapportagefaciliteiten richting de opleiding in Nederland, etc.

Een wereld te winnen

Ongetwijfeld is in de loop der jaren e.e.a. verbeterd, al is het maar op het gebied van online communicatie tussen stagebedrijf, student en opleiding in Nederland.

Maar toch valt er nog steeds ‘een wereld te winnen’ waar het gaat om bemiddeling, begeleiding, monitoring, risico’s en handelen bij nood. Ook de ontwikkelingen rondom de recente COVID_19 pandemie lieten weer de nodige chaos zien: moeten studenten worden teruggeroepen, zo ja wanneer, hoe bereiken we ze, wat als de studenten zelf niet willen, hoe komen ze terug naar Nederland, etc.

Ik weet zeker dat partijen als Wereldstage (Curaçao), Jongleren (Spanje), JoHo (Nederland – wereldwijd) en diverse andere organisaties hele goede coöperatieve ideeën én jarenlange expertise hebben om veel van bovengenoemde instrumenten vorm te geven en in te richten. Sámen met de mbo’s, hogescholen en universiteiten in Nederland.

Daarmee kan eindelijk eens écht goed invulling worden gegeven aan de ambities op het gebied van internationalisering en wereldbugerschap van de Nederlandse overheid én de Nederlandse student. En beklijven opgedane internationale en interculturele ervaringen, competenties en vaardigheden ook nog eens beter en duurzamer.

Deel je ervaringen

  • Wat vind jij van de discussie rondom internationalisering in het hoger onderwijs? Welke voors en tegens zie jij?
  • Heb je zelf als docent wellicht te maken met internationalisering van het curriculum? Hoe geef je daar invulling aan voor wat betreft jouw vak en studiedomein?
  • Of werk je als student samen met studenten uit andere landen, fysiek of in de online wereld? Welke extra’s levert het je op en waar zie je nadelen?
  • Heb jij zelf de ambitie, tijdens je studie of misschien wel in je werk, om een internationale dimensie te geven aan je opleiding of carrière? Hoe organiseer je dat?
  • Wat zijn jouw ervaringen rondom je stage in het buitenland? Welke positieve punten heeft jouw stage in het buitenland je opgeleverd en welke verbeterpunten zag je zelf? Voor wie?

Deel je ervaringen via de reacties hieronder.

Meer lezen

Ik zoomde al eens eerder in op organisaties die met een internationale dimensie invulling geven aan talentontwikkeling van jongeren en studenten, bijvoorbeeld via een tussenjaar. Ook vrijwilligerswerk in het buitenland is een manier om internationale vaardigheden op te doen en te werken aan interculturele vaardigheden.

  • Concreet op zoek naar internationale talentontwikkeling en mogelijkheden om een deel va je studie in het buitenland door te brengen? JoHo zet je op het spoor van je internationale ontwikkeling, bijvoorbeeld via studie of stage in het buitenland.
  • Nuffic houdt een themadossier ‘internationalisering’ bij met veel feiten en cijfers over uitgaande en inkomende studentenmobiliteit. Ook het rapport ‘Internationalisering in beeld’ over 2018 geeft een goede blik op diverse thema’s rondom internationalisering van de Nederlandse student.

“Als pabo-studenten internationale bewustwording op hun toekomstige leerlingen weten over te brengen, en zelf weten om te gaan met diversiteit, dan zijn we goed bezig.”

Internationalisering in beeld, Nuffic, 2018

Muziekonderwijs is goed voor je brein -zeker ook dat van kinderen.

Geschatte leestijd: 5 minuten.

We weten het al een tijdje. En toch, het is fijn als het af en toe ook wetenschappelijk onderbouwd wordt. Neurowetenschappers hebben nieuw bewijs gevonden dat het leren bespelen van een muziekinstrument goed is voor de ontwikkeling van het brein van kinderen. De klassieke route die ik heb gevolgd, AMV lessen (Algemene Muzikale Vorming) – blokfluit lessen – piano/synthesizer lessen, is ouderwets natuurlijk. Kinderen leren tegenwoordig op een hele andere manier een muziekinstrument bespelen. Maar los daarvan: muziekonderwijs is goed voor je brein; dat werd pasgeleden opnieuw bewezen in een onderzoek van de Pontifical Catholic University en de Universidad del Desarollo in Chili.

Muzikale vorming stimuleert specifieke gebieden in je hersenen

Bij kinderen die muziekonderwijs volgen wordt in het brein dat gebied geactiveerd dat gerelateerd is aan het vasthouden van je aandacht en aan diverse uitvoerende functies. De activering van dat gebied betekent onder andere beter lezen, een grotere veerkracht, een toenemende creativiteit en een betere levenskwaliteit.

Twee specifieke mechanismen liggen ten grondslag aan de betere prestaties van muzikaal ontwikkelde kinderen op het gebied van ‘aandacht vasthouden’ en ‘geheugen’. Eén mechanisme is wat algemener gericht op het beter kunnen vasthouden van je aandacht bij taken, het andere mechanisme richt zich specifiek op het beter kunnen ‘vertalen’ van dat wat je hoort.

Onderzoek bij Chileense kinderen

Het onderzoeksteam onderzocht 40 Chileense kinderen in de leeftijd 10-13 jaar. De onderzoeksresultaten zijn inmiddels gepubliceerd in Frontiers in Neuroscience. In het onderzoek werden 20 kinderen onderzocht die een instrument bespeelden, minstens twee jaar les hadden gevolgd, minstens twee uur per week oefenden en op regelmatige basis in orkesten of muziekensembles speelden. Daarnaast was er een controlegroep van 20 kinderen van lagere scholen in Santiago de Chile, die geen muzikaal onderwijs hadden gekregen (buiten dat wat op school werd aangeboden).

Functionele MRI (fMRI) werd ingezet om de hersenactiviteit bij kinderen te meten terwijl ze een reeds in 2006 door Johnson & Zatorre ontwikkelde taak (‘bimodal (auditory/visual) attention and working memory task’) uitvoerden. Deelnemende kinderen werd gevraagd om zich te concentreren op één abstract figuur of een korte melodie, óf een combinatie van figuur en melodie, die gedurende vier seconden te zien en/of te horen was. Twee seconden daarna werd gevraagd, met ja/nee vragen, om zowel het beeld als de melodie terug te halen in het geheugen. Daarnaast werd gelet op reactietijd. Beide groepen kinderen reageerden even snel. Kinderen die muziekonderwijs volgden scoorden echter significant beter op de geheugenoefening, door aantoonbaar toegenomen hersenactiviteit. Ook was er een correlatie tussen ‘positief scoren op de oefening’ en ‘aantal jaren muziekonderwijs’: kinderen die langer muziekles hadden gevolgd scoorden significant beter op de oefening dan kinderen die korter of geen muziekles hadden gevolgd.

fMRI om de hersenactiviteit bij kinderen te meten tijdens een geheugenoefening

Er zijn meer voordelen voor kinderen die met muziek bezig zijn

Het bespelen van een instrument, maar ook zelf zingen en zelfs het luisteren naar muziek stimuleert het brein. Door deze activiteiten worden voortdurend nieuwe verbindingen in de hersenen gelegd, het ontwikkelt spraakfuncties en het helpt bij het herkennen van geluiden. Het luisteren naar muzikale beats geeft je kind ook betere rekenvaardigheden omdat het stimulerend werkt op het geheugen, aandacht en concentratie.

Een onderzoek aan de Universiteit van Helsinki liet al eerder zien dat muziekonderwijs de ontwikkeling stimuleert van vaardigheden rondom het herkennen en onderscheiden van klanken en op het gebied van de woordenschat. Een ander onderzoek liet al zien dat het gestructureerd aanbieden van muzieklessen diverse cognitieve functies verbetert, zoals het korte termijn geheugen, vaardigheden rondom het redeneren, plannen en het jezelf kunnen afremmen. Vaardigheden die uiteraard goed van pas komen in academische omgevingen.

Moet ieder kind nu op muziekles?

Ja. Nee.

Natuurlijk voegt het volgen van muziekles iets toe aan de hersencapaciteit en vaardigheden van kinderen, zoals bovenstaande onderzoeken laten zien. Wat dat betreft is het dus voor álle kinderen zinvol om deel te nemen aan muziekonderwijs. Maar kinderen moeten er vooral ook lol in hebben, of krijgen. De universele (wereld)taal van muziek spelenderwijs leren ontdekken.

En als het niet werkt, of nog niet werkt, dan kiest een kind vooral een andere hobby. Hoogstens kun je je kind periodiek prikkelen om eens een proefles te volgen, of een nieuw instrument te ontdekken. Je merkt vanzelf wel aan hem of haar of de wil er is om echt structureler muzieklessen te volgen. ‘Pushen’ werkt uiteraard contraproductief.

PS voor wie nooit de kans kreeg om muziekles te volgen

Altijd al muziekles willen volgen, maar nooit de kans gekregen?

Het is nooit te laat om te starten met muziekles.

Neuropsycholoog professor Erik Scherder vertelt: “Op een ochtend werd ik wakker en dacht ik ineens: het is nooit te laat voor die viool. Mensen van rond mijn leeftijd die voor het eerst een instrument gaan bespelen, krijgen namelijk extra activiteit in hun prefrontale cortex. En wie wil dat nou niet? Juist die cortex is bij veroudering een van de kwetsbaarste onderdelen van het brein. Muziekles houdt hem langer fit, waardoor het geheugen scherper blijft en het probleemoplossend vermogen op peil wordt gehouden.”

En laat je Erik Scherder aan het woord, dan gaat het ook al snel over kinderen. “Neem dat mooie Amerikaanse onderzoek bij kinderen die muziekles krijgen en die van hun 6de tot 9de werden gevolgd. Deze kinderen blijken over de hele linie beter te presteren. Hun hersenbalk, de verbinding tussen hun beide hersenhelften, is bij hen dikker geworden door het musiceren. Linker- en rechterhelft werken dus beter samen, wat hun brein flexibeler maakt. En nog meer goed nieuws: je hoeft er niet eens goed voor te zijn in muziek – áls je maar muziek speelt, dat is al voldoende. Onvoorstelbaar toch, dat het muziekonderwijs is wegbezuinigd in Nederland? Muziek is zó goed voor je algehele ontwikkeling. Het raakt je: muziek doet je verwonderen, verbazen, emotioneren, herinneren, het verbindt je met anderen. Muziek grijpt in op de diepste structuren in het brein. We leren het eerder dan taal: al in de buik van onze moeder veranderen onze ademhaling en hartslag zodra we daarbuiten muziek of gezang horen. Muziek is een psychofysiologisch oermechanisme van de mens.”

Bron bij de quotes van Erik Scherder: Psychologie Magazine

Deel je ervaringen

  • Heb jij vroeger zelf muziekonderwijs gevolgd, buiten de lessen op basisschool of middelbare school? Of volgt je kind nu muzieklessen?
  • Welke positieve effecten zie jij van het volgen van muziekonderwijs op de ontwikkeling van vaardigheden, bij jezelf of bij je kinderen?
  • Op welke manier(en) stimuleer jij je kinderen om muziek te luisteren en/of muziekinstrumenten te ontdekken?

Deel je ervaringen via de reacties.

Meer lezen

  • Ik schreef al eerder over mijn zoon Tijs die, na een aantal jaren fanatiek te kiezen voor voetbal, interesse kreeg in piano spelen. Zónder dat ik hem, als toetsenist, daartoe pushte; natuurlijk speelde ik wel eens samen met hem op de piano en kwam hij kijken bij optredens van mijn bands. Overigens voetbalt hij nog steeds 🙂 naast zijn piano- en bandlessen.
  • Ook schreef ik eerder een blog over Muziek leert je scherper waarnemen en bewuster nadenken.
  • Lees het volledige onderzoeksartikel van de Chileense Universiteit:

‘Muziek luisteren en spelen houdt ál onze breinnetwerken niet alleen actief, het versterkt ze ook. De muzieknetwerken blijken intensief verbonden te zijn met de taalgebieden, waardoor muziek ons taalgevoel kan stimuleren.’

– Erik Scherder