Toen mijn pijnarts ooit vroeg: “Koert, wat zou voor jou échte verbetering zijn?”, wist ik het niet. Minder pijn, dacht ik, maar dat voelde te simpel. Uiteindelijk leerde ik dat het niet gaat om minder pijn, maar om weer meer leven. Om die paar dingen die maken dat ik elke dag wíl opstaan. Die waarden, dat zijn de frequenties waarop ik wil blijven afgestemd. Makkelijk gezegd, maar moeilijker gedaan hoor, als je dagelijks pijn hebt. Een blog over zingeving, pijn en het zoeken naar balans.
Dit blog is een verlengstuk van mijn interview voor het tv-programma ‘Zin in Morgen’ van KRO-NCRV. Tientallen minuten aan interview en beeldmateriaal, dat logischerwijs terug moest naar een item van 6 à 7 minuten. In dit artikel lees je wat ik nog meer vertelde, of soms ook wat ik ‘had willen zeggen’.
- Ik schreef vaker over Zingeving. Juist omdat het voor mij een belangrijk onderdeel is bij het ontwikkelen van Veerkracht.
- Ook ligt dit blog in het verlengde van mijn eerdere blog ‘De knop leren omzetten‘. Die knoppen, dat zijn de schuifjes op het mengpaneel waarmee je de (impact van) pijn beïnvloedt.
- Wat ik in dit artikel beschrijf, is meer ‘de ziel’ van het mengpaneel. De frequenties waarop ik afgestemd wil blijven.
Zingeving en mijn ‘Schijf van 5’
Lang dacht ik dat zingeving iets was als “leuke dingen doen”. Maar als pijn je dwingt om je wereld kleiner te maken, merk je hoe weinig betekenis dat heeft. Het gaat niet om leuk, het gaat -zonder het te zwaar te maken- om willen leven. Voor mij betekent zingeving: blijven willen, door willen blijven gaan. Maar ook: zin krijgen. Zin maken.
Ik ontdekte gaandeweg dat er vijf dingen zijn die me daarbij helpen. Elk afzonderlijk te mager, maar samen sterk genoeg.
Iedereen kent de ‘Schijf van 5’ als het gaat om gebalanceerde voeding. Dit is mijn eigen Schijf van 5 voor leven met pijn.
In de metafoor van het mengpaneel: die schuifjes, dat is mijn gedrag. De Schijf van 5 is de betekenis in mijn leven, mijn waarden.
Ontdek ze alle vijf:
- In verbinding zijn met anderen
- Kunnen bijdragen
- Afleiding vinden
- Fysiek ‘OK genoeg’ zijn
- Rust vinden…en houden
1. In verbinding zijn met anderen
Er zijn dagen dat ik liever alleen ben, maar nooit te lang. Mensen geven mij richting, energie, kleur. Mijn gezin, vrienden, medemuzikanten, collega-vrijwilligers.
Soms zit zingeving in iets kleins. Een avond lekker repeteren in de oefenruimte, een gesprek met een oud-collega die vraagt hoe het écht gaat. Of gewoon samen stilte verdragen, zonder dat iemand iets hoeft op te lossen.
“Pijn voelt kleiner als iemand even meeluistert, zonder iets te hoeven doen.”
Verbinding is geen luxe. Het is zuurstof. Zonder dat word ik stiller, somberder, en sluipt soms de zinloosheid van dit alles binnen.
2. Kunnen bijdragen
Ik haal betekenis uit bijdragen. Schrijven bijvoorbeeld: het helpt me mijn gedachten te ordenen, maar het is ook een manier om iets te geven. Wat ik meemaak, verwerk ik in blogs of in contacten met de media. Dat geeft zin én richting.
“Ik schrijf om mezelf te begrijpen, en onderweg blijkt dat het ook anderen soms helpt.”
Ook vrijwilligerswerk geeft mij een gevoel van waarde. Ik doe dat bij mijn voormalige werkgever (bij het platform WorldSupporter), voor Pijnstad en met ad-hoc acties bij Muziekids. Die momenten waarop ik iets kan teruggeven, ook al is het klein, maken de dag lichter.
Soms is dat zelfs letterlijk: als ik zie hoe een kind in een van de Muziekids studio’s zijn pijn of andere ellende even vergeet bij het horen van een liedje, weet ik weer waarom ik wil blijven bijdragen.
3. Afleiding
Afleiding klinkt oppervlakkig, maar het is levensnoodzakelijk. Zonder afleiding word ik te vaak opgeslokt door pijn. Muziek helpt me daarbij, als een van de beste afleiders voor mij. Niet alleen luisteren (ook krachtig, lees Heal M.E. maar eens terug), maar vooral dóen. Toetsen aanraken, ritme voelen, even in een andere wereld zijn.
Soms denk ik tijdens of na een optreden: “Waarom doe ik dit mezelf aan?” En tóch, zodra ik speel of me weer even in gedachten verplaats naar dat podium, verdwijnt de pijn vaak wat meer naar de achtergrond.
“Optreden kost energie, maar geeft ook de herinnering dat ik nog steeds íemand ben, niet alleen een patiënt. En het verbindt.”
Afleiding hoeft niet groot te zijn. Een wandeling, koken, een volgende vakantie plannen. En: afleiding hoeft niet meteen leuk te zijn, als het maar goed voelt. ‘Ga leuke dingen doen’, de boodschap van mijn neurochirurg in 2016/2017, was een goede aanzet. Maar eigenlijk had ‘ie moeten zeggen ‘Ga weer dingen doen’. Als je volhoudt en in de goede richting zit van wat voor jou écht van waarde is, wordt het vanzelf leuker. Of maak je het zelf leuk.
4. Fysiek ‘ok genoeg’ zijn
Ik zal bijvoorbeeld nooit zeggen dat hardlopen leuk is. In het begin vond ik er geen bal aan…en nog is het niet mijn grootste hobby. Toch ben ik weer gaan bewegen, langzaam opbouwen, van wandelen naar hardlopen. Omdat ik weet dat het goed voor me is. Evenementen als de Bredase Singelloop, in 2024 en 2025, maken het leuker en geven de wekelijkse training een doel.
Als ik meer beweeg, voel ik me meer mens in plaats van patiënt. Mijn lijf herinnert zich even wat het nog wél kan. En dat is belangrijker dan bijvoorbeeld het cijfer dat ik mijn pijn die dag zou kunnen geven. Dat legt de nadruk alleen nog maar meer op ‘pijn’.
Voeding is ook een onderdeel. Ik weet nog niet precies wat helpt, waar echt winst te behalen is. Ik heb het idee dat we nog veel niet weten rondom voeding en aanhoudende pijn. Tips zijn altijd welkom.
“Ik heb geleerd dat bewegen niet over grenzen gaat, maar over afstemmen: wat kan er vandaag wél? En over vertrouwen in je lijf, mét pijn.”
5. Rust vinden en houden
Rust is misschien wel mijn lastigste onderdeel. Rust nemen voelt soms als opgeven. Of zelfs als falen, tekortschieten. Totdat ik ontdekte dat rust niet nietsdoen is, maar opladen. Om in verbinding te kunnen blijven, te kunnen blijven bijdragen, goed voor m’n lijf te zorgen en aan afleiding toe te komen.
Ik plan rustmomenten bewust in. De dag voor een optreden minder afspraken, de dag erna ruimte om bij te komen. En ook mentaal: niet teveel ‘gedoe’, geen overvolle agenda, geen onnodig lawaai in mijn hoofd.
“Rust is geen straf, het is onderhoud. En ook in rust kun je nog best wat doen.”
Schrijven helpt me ook om rust te vinden. Even uitzoomen, woorden geven aan wat anders soms chaos blijft.
Maatwerk
Wat voor mij werkt, hoeft voor jou niet te werken. Dit is mijn Schijf van 5; die kan er voor jou anders uitzien. Ik ben eigenlijk wel benieuwd naar die van jou!
En wat gisteren werkte, werkt vandaag misschien niet. Het zijn geen trucjes, maar keuzes. Soms helpt muziek niet, soms loop ik mezelf voorbij, soms denk ik: laat maar.
Die grilligheid is de echte uitdaging. Je kunt niet vooruitplannen met een lijf dat voortdurend van stemming verandert. En toch is dat precies waar zingeving over gaat: leren bewegen in wat er ís.
Ik weet inmiddels dat veerkracht niet betekent dat je nooit valt, maar dat je op een dag besluit weer op te staan. En weer. En weer.
Nog even over die pijnmedicatie…
Wat voor mij werkt, werkt niet voor iedereen. Ik ontdekte dat opiaten op de lange termijn juist méér pijn gaven, en me weghielden van wat belangrijk was en is: helder kunnen denken, voelen, meedoen.
Ook bij mij was de angst om af te bouwen groot. Natuurlijk, angst voor ontwenningsverschijnselen. Maar dat is tijdelijk. Het was vooral de angst voor meer pijn, voor het verlies van de dunne balans die ik had opgebouwd.
Maar het wordt langzaamaan juist beter. Anders beter, niet pijnvrij, wel meer mezelf.
“Ik koos niet voor minder pijn, maar voor méér leven.”
Iedereen maakt zijn eigen afwegingen. En dat is goed. Ik gun iedereen ruimte om te onderzoeken wat past. Zonder oordeel.
De ‘donkere kant’
Ik spreek het niet zo vaak uit. En dat hoeft ook niet. Maar ja, ook ik heb momenten gekend dat ik dacht: als dit het is, hoeft het niet meer. Die gedachten kwamen niet uit een roep om aandacht, maar uit uitputting.
Gelukkig ebden ze weer weg.
Ik weet nu dat zulke gedachten vaker voorkomen dan we denken. Zeker bij mensen die dag in, dag uit fysieke pijn dragen. Maar ook bij mensen die andere ‘shit’ meemaken, andere ellende in hun leven hebben, wellicht mentale pijn.
Daarover praten blijft moeilijk, want het wordt al snel zwaar. Toch moeten we dat meer doen. Want alleen al weten dat iemand het herkent, maakt verschil. Wil je me (o.a.) daarvoor uitnodigen, neem dan contact op.
Er was een tijd dat ik dacht dat er ergens één knop zat die alles kon oplossen. De knop waarmee ik de pijn kon uitzetten, de vermoeidheid kon dempen, de frustratie kon dempen. Jarenlang heb ik gezocht naar die ene magische schakelaar.
Tot ik ontdekte dat het geen enkele knop was, maar een heel mengpaneel. En dat het echte werk daaronder zat: de waarden die bepalen wáárom ik iets harder of zachter wil zetten.
Ik was niet stuk, ik stond alleen verkeerd afgesteld.
Deel je ervaringen
Zingeving is geen luxe. Het is de draad die me op de been houdt. De reden waarom ik blijf willen, door wil blijven gaan.
- Het gaat óók bij jou niet om wat je niet meer kan, maar om wat er wél nog is. Hoe ziet jouw persoonlijke ‘Schijf van 5’ eruit?
- Hoe vul jij die Schijf van 5 iedere dag opnieuw?
- En geeft je dat (nieuwe) zin, of perspectief?
Deel je gedachten en ervaringen. Vind ik leuk!
Dat kan via de reacties hieronder (dan leest iedereen mee), of door contact op te nemen (dan lees alleen ik).
Meer lezen
- In dit blog vind je al veel links naar eerdere blogs over chronische pijn en pijnzorg. Bekijk ook het Blogmagazine chronische pijn.
- Wil je meer lezen over hoe mensen omgaan met pijn, zingeving en herstel? Kijk dan eens bij de ervaringsverhalen op Pijnstad.nl. Daar vind je verhalen van mensen die, net als ik, elke dag zoeken naar manieren om betekenis te blijven vinden in een leven met pijn.
- Wil je ontdekken hoe anderen zin hebben, krijgen of maken in morgen? Bekijk eerdere uitzendingen van ‘Zin in Morgen‘ van KRO-NCRV.
Bekijk de uitzending: Zin in Morgen
Check Zin in Morgen op de website van KRO-NCRV. Of ga direct naar NPO
Start.
Wat vind jij?