Ik schreef eerder over in gesprek gaan met anderen over pijn. Over gesprekken met artsen, naasten, zorgverleners, werkgevers. Over woorden vinden, grenzen aangeven, niet alles alleen hoeven dragen. Ja zelfs over hoe je anderen soms een beetje ‘voor de gek’ kunt houden. Maar er is nóg een gesprek dat minstens zo bepalend is. Een gesprek dat vaak stiller is. Minder zichtbaar. Soms zelfs wat onhandig of ongemakkelijk.
Het gesprek met jezelf.
Gaan we zweven, Koert?
Nou nee. Wees niet bang, of wees gerust. Ik blijf met beide benen op de grond.
Ik bedoel niet het eindeloze piekeren. Dat heb ik, zeker over pijn, lang gedaan.
Ik bedoel niet mijn innerlijke criticus die alles fileert. Of relativeert. Ook dat heb ik, over pijn, lang gedaan.
Ik bedoel een eerlijk, onderzoekend gesprek over hoe jouw leven met pijn er nú uitziet. Hoe je wilt dat het er straks uitziet. En wat daarin nog wringt, schuurt of juist houvast geeft.
Dat gesprek voer je niet één keer. Het keert terug. In fases. In golfbewegingen.
Ik neem je in dit blog mee naar een aantal thema’s die in dat innerlijke gesprek steeds opnieuw, in ieder geval bij mij, langskomen. Ben benieuwd of je ze herkent.
In gesprek met mezelf: wat probeer ik eigenlijk vol te houden?
Lange tijd dacht ik dat “volhouden” hetzelfde was als “doorzetten”. Niet klagen, maar dragen. Stoppen met zeuren. Niet toegeven.
Pas later merkte ik dat ik vooral bezig was een oud leven krampachtig overeind te houden, terwijl mijn lichaam allang om iets anders vroeg.
In gesprek gaan met jezelf begint soms bij deze ongemakkelijke vraag:
Wat kost het me om dit nog steeds zo te doen? Wat levert dat op? En voor wie houd ik dit eigenlijk vol?
In gesprek met mezelf: waar zit mijn pijn, en waar zit mijn strijd?
Pijn is lichamelijk1. Daar is weinig hogere wiskunde aan. Pijn voel je. En als dat iedere dag wordt, is dat fysiek verlammend.
Maar de strijd eromheen, die zit vaak ergens anders.
Bijvoorbeeld in verwachtingen. Of schuldgevoel. In schaamte. Rondom het vergelijken met vroeger of met anderen. Of in het idee dat het inmiddels toch wel eens “beter” zou moeten gaan.
“Mijn pijn was er al langer, maar ik maakte het ook nog zwaarder door er elke dag tegen te vechten. Maar ja: ‘stoppen met vechten’…hoe doe je dat?”
Met jezelf in gesprek gaan betekent ook dit onderscheid durven maken.
Niet om je pijn te bagatelliseren, niet om ‘alles maar mentaal te maken’, maar om te onderzoeken en leren zien waar ruimte zit.
In gesprek met mezelf: wat kan er wel, mét de pijn?
Deze vraag kwam pas laat bij mij binnen. Veel later dan de vraag wat er allemaal niet meer kon.
Ik had mezelf onbewust een steeds kleinere bewegingsruimte gegeven. Niet omdat iemand dat vroeg, maar omdat me dat veiliger leek.
Stel dat ik nóg meer kapot zou maken, bijvoorbeeld in die onderrug, door teveel te doen? Dat ik in een rolstoel zou belanden door die piano nog te tillen? Of dat ik halverwege mijn strompelende wandeling naar mijn werk écht niet meer verder zou kunnen? Stel dat mijn pijn écht snoeihard zou binnenkomen als ik die pil of pleister niet meer gebruikte?
“Ik leefde voorzichtig, maar noemde het verstandig. Ik dacht ook écht dat het beter was om met de handrem erop te gaan leven.”
Het gesprek met jezelf kan dan draaien om nuance. Om ruimte.
Niet alles of niets. Niet óf pijn óf leven.
Maar: wat kan er in aangepaste vorm nog wél een plek krijgen? En hoe ziet die ‘aangepaste vorm’ er voor mij dan uit, nog enigszins (of heel) acceptabel?
Ik kwam er pas laat achter dat ik in zwart-wit was gaan denken. Terwijl er ook in een leven met pijn nog best veel grijstinten te vinden zijn. En je zelf kleur kunt toevoegen.
In gesprek met mezelf: waar haal ik betekenis uit, los van mijn klachten?
Als pijn lang duurt, kruipt het ongemerkt naar het middelpunt van je leven. Dat deed het bij mij zeker.
Op een gegeven moment gingen haast alle gesprekken erover. Agenda’s van mij en mijn gezin draaiden erom. Alle keuzes werden eraan afgemeten.
Ik moest mezelf opnieuw afvragen:
wie ben ik eigenlijk zelf nog, los van mijn pijnverhaal?
Dit gesprek met jezelf gaat niet over dat abstracte ‘zingeving’. Het gaat vaak juist over de kleine dingen die ergens aan raken: in mijn geval muziek, schrijven, bijdragen, bewegen, verbondenheid. Over dingen die je niet genezen, maar wel nieuwe richting geven.
Pas toen ik daar in mezelf grip op kreeg (‘wat is dan écht belangrijk voor mij’) ging ik gaandeweg weer andere keuzes maken. Bewust maken. En zoeken naar manieren om er, met pijn, toch invulling aan te geven.
In gesprek met mezelf: hoe ga ik om met onzekerheid en angst?
Een leven met pijn is ook een leven met onzekerheid. Over vanmiddag. Of morgen. Over belastbaarheid. Onzekerheid over terugval. Over je werk. Of rondom je relaties.
Ik merkte hoe snel mijn hoofd scenario’s maakte. Ik was nooit een ‘doemdenker’ (mijn glas is bijna altijd halfvol), maar betrapte mezelf steeds vaker op ‘catastroferen’. Wat als…hoe moet ik dan…wanneer verandert ooit nog… Vaak zijn het gedachten uit zelfbescherming, maar niet altijd helpend.
Met jezelf in gesprek gaan betekent niet dat je angsten ‘wegpraat’ rondom een leven met pijn die aanhoudt. Maar dat je onderzoekt: wat heb ik nodig om hiermee om te gaan, zonder mezelf volledig klem te zetten?
In gesprek met mezelf: wat vertelt mijn energieverdeling mij?
Mijn dagelijkse energie werd voor mij een eerlijkere graadmeter dan pijnscores.
Ik had -en heb- een gruwelijke hekel aan die pijnscores, “op een schaal van 1 tot 10…hoeveel pijn voel je nu?” Weet ik veel, dat wisselt continu, en mijn 6 is jouw 9, of andersom.
En ik had lang een hekel aan ‘balans’. Balans houden in je dag. Je tijd en energie verspreiden over de week. Op tijd rust inbouwen. Verschrikkelijk.
Maar toch ging ik steeds vaker in mijn hoofd en lijf scannen: waar loopt het leeg? Waar laadt het iets op, al is het maar een beetje? Waardoor komt dat dan?
Dit gesprek werd heel persoonlijk. Het ging over keuzes, over mijn karakter, behoeftes, maar ook…over mildheid, over perfectionisme. En over ’tandje minder’.
“Ik leerde uiteindelijk niet beter plannen, ik leerde beter luisteren. Beter keuzes maken. Beter ‘nee zeggen’.”
Iemand kan je honderd keer advies geven, maar dit gesprek moet je toch echt met jezelf voeren om jezelf te leren overtuigen. Of te accepteren dat je de keuze maakt om jezelf voor de gek te blijven houden.
In gesprek met mezelf: hoe kan ik mezelf vragen stellen die helpen?
Niet elke vraag helpt. Sommige vragen maken het kleiner. Of juist zwaarder. Dwingender.
Waarom nou juist ik dit niet kan.
Wanneer het eindelijk eens over is.
Wat ik eigenlijk fout doe.
Andere vragen openen ruimte.
Zetten je aan het denken.
Of triggeren iets wat gaat sudderen.
En precies daar raakt dit thema aan de Veerkracht Verkenner.
De wát? 🤨😊
Een experimentje. Ik hou wel van die AI-ontwikkelingen. En onderzoek graag wat je daar wel, en niet, zelf mee kunt. Ja, ook ik volg Alexander Klöpping.
Met de Veerkracht Verkenner, een ChatGPT tool, kan je in gesprek met jezelf. Over pijn, maar ook over veerkracht. Niet als oplossing, niet als meetlat, maar als hulpmiddel om jezelf andere vragen te stellen. Over verschillende delen van je leven, niet alleen over pijn.
Een paar simpele startvragen kunnen al iets in beweging zetten.
Over AI, ChatGPT en zelfgesprekken
Ik merk en hoor om me heen dat steeds meer mensen AI gebruiken om gedachten te ordenen, vragen te formuleren of woorden te vinden. Vaak stilletjes. Soms met een lichte gêne.
Dat begrijp ik. En herken ik. Er zitten immers ook risico’s aan. AI vervangt geen zorgverlener, geen menselijk contact, geen professionele afweging.
Maar ik denk ook dat we eerlijk mogen zijn: dit gebeurt al een tijdje. En het kan helpend zijn, mits je kritisch blijft en het ziet als denkruimte, niet als waarheid.
Zo’n gesprek kan je helpen om scherper, rustiger of gerichter het gesprek met anderen aan te gaan. Met je arts. Je naaste. Je begeleider.
Met jezelf.
Jouw eigen gesprekspartner over leven met pijn en het ontwikkelen van veerkracht. Je hebt wel een (gratis) ChatGPT account nodig. Maar dat heb je vast al.
En laat me vooral eens weten wat je ervaringen waren. Ik schaaf ‘m het komende jaar graag steeds bij.
Deel je ervaringen
- Welke vraag stel jij jezelf vaak als het over pijn gaat?
- Welke vraag zou je jezelf vaker willen stellen?
- Wat heb jij nodig om dit gesprek met jezelf laagdrempeliger te maken?
Deel je gedachten en ervaringen. Vind ik leuk!
Dat kan via de reacties hieronder, dan leest iedereen mee. Of door contact op te nemen, dan lees alleen ik.
Lees meer
- In gesprek over pijn en opiaten
- In gesprek met de Veerkracht Verkenner
- De knop omzetten bij aanhoudende pijn: hoe dan?
- Pijn uit zich lichamelijk. Altijd. De pijn kan als oorzaak ook iets lichamelijks hebben, bijvoorbeeld door schade na een ongeluk. Maar niet alle schade leidt tot (langdurige) pijn. Pijn die lang aanhoudt kan ook door mentale factoren worden veroorzaakt (trauma’s, onverwerkte emoties). Of door een mentale strijd worden gekleurd: schone en vuile pijn. Daar kan je niks aan doen, heb je geen schuld aan, maar je kan de eventuele onderliggende zaken wel aanpakken. ↩︎
Wat vind jij?