Er zit muziek in mijn leven

Muziek werkt als medicijn: het vermindert stress, pijn en eenzaamheid, ondersteunt herstel en vergroot het welbevinden van patiënten, cliënten en zorg­professionals. In dit uitgebreide overzicht vind je vooral Nederlandse, maar ook een paar internationale voorbeelden van ‘muziek in de zorg’, ter inspiratie. Gebruik het als wegwijzer, kom geregeld terug voor updates en geef vooral aanvullende tips in de reacties.

Dit keer een ander type ‘blog’ dan ik normaal gesproken schrijf. Ik ging al vaak in op mijn persoonlijke ervaringen met muziek in de zorg, op mijn vrijwilligerswerk bij Muziekids of op overpeinzingen rondom méér muziekbeleid in de zorg. Regelmatig werden in die schrijfsels organisaties en initiatieven genoemd. Maar nog niet eerder maakte ik een overzicht van dergelijke organisaties. Zonder overigens de illusie van ‘compleet zijn’ te willen wekken…

Eerder maakte ik al een overzicht van ruim 100 organisaties en instellingen die mensen met aanhoudende pijn ondersteunen.

---

Snel naar…muziek in de zorg en…

• Kinderen & ziekenhuizen
• Intensive Care
• Ouderenzorg & dementie
• Revalidatie & thuiszorg
• Onderzoek en kennis
• Internationale inspiratie
• Opleidingen in Nederland tot muziektherapeut

Tips bij gebruik van dit overzicht

• Check actualiteit: organisaties komen en gaan, contact­gegevens kunnen wijzigen.
• Volg initiatieven ook op socials/nieuwsbrief om op de hoogte te blijven.
• Zoek de expert: kijk wie achter het muziekaanbod zit (muziek­therapeut, arts, onderzoeker) en volg hun publicaties.
• Respecteer vrijwilligers: benader hen niet voor individuele medische adviezen.
• Tip? Ken je iets nieuws? Laat het weten in de comments of neem contact op.

Muziek in de zorg: kinderen & ziekenhuizen

Stichting Muziekids

• Wat is het? Bouwt en runt professionele muziekstudio’s in kinder- en jeugd­ziekenhuizen. Verzorgt muziek aan bed en gaat met muziektrolleys het ziekenhuis in.
• Doel: Muziekids geeft een Muzikale pleister om de pijn te verzachten, het gemis van thuis even te vergeten en tovert weer een lach op het gezichtje van een kind. Streven is: in elk Nederlands ziekenhuis minimaal één Muziekids-studio.
• Lid/steunen? Word vriend, sponsor instrumenten of start een actie.
• Meer info: Muziekids.nl – info@muziekids.nl – Instagram – Facebook – LinkedIn

“Muziekids geeft een muzikale pleister om de pijn te verzachten, het gemis van thuis even te vergeten en tovert weer een lach op het gezichtje van een kind.”
– Stichting Muziekids

Muziek aan Bed

• Wat is het? Professionele cellisten spelen “vier-handig” live aan het bed van kinderen en volwassenen in ziekenhuizen en zorginstellingen.
• Doel: Intieme mini-concerten brengen afleiding en hoop.
• Lid/steunen? Doneer of adopteer een optreden.
• Meer info: Muziekaanbed.nl – info@muziekaanbed.nl – Instagram – Facebook – LinkedIn

De Liedjesfabriek

• Wat is het? Mobiele studio die samen met kinderen in (kinder)­ziekenhuizen een persoonlijk lied (+ clip) schrijft en opneemt.
• Doel: Positieve afleiding, eigen-regie en trots bij vaak ernstig zieke kinderen.
• Lid/steunen? Doneer, start een sponsor-actie of word vrijwillige “Liedjes­muzikant”.
• Meer info: liedjesfabriek.nl – info@liedjesfabriek.nl – Facebook – Instagram – LinkedIn

Mimic Muziek

• Wat is het? Team van top­musici komt op ziekenhuisafdelingen; zij improviseren op basis van gesprek met patiënt, waardoor een persoonlijke “soundtrack” ontstaat.
• Doel: Waardegedreven zorg en minder stress voor patiënt én verpleegkundige. Mimic Muziek gaat betekenisvolle interacties aan die de kwaliteit van leven van patiënten én verpleegkundigen verhogen.
• Lid/steunen? Doneer of boek het ensemble.
• Meer info: Mimic muziek – contact@mimicmuziek.nl – Instagram – Facebook – LinkedIn

Bedside Buskers

• Wat is het? Organiseert “ziekenhuiskamer­concerten”: professionele musici spelen volledig akoestisch aan het bed van patiënten (volwassenen) in inmiddels meer dan tien Nederlandse ziekenhuizen.
• Doel: Patiënten, bezoekers én zorgmedewerkers een moment van ontspanning, verlichting en persoonlijke aandacht geven – en het concept verder uitrollen naar zoveel mogelijk ziekenhuizen in Nederland.
• Lid/steunen? Doneer – Meld je als vrijwillig “busker” (muzikant) of word ziekenhuiscoördinator – Sponsor een ziekenhuisronde of elektrische piano
• Meer info: Bedsidebuskers.nl – ilse@bedsidebuskers.nl – Instagram – Facebook

Muziek in de zorg: Intensive Care

Stichting MuzIC

• Wat is het? Wekelijkse live-muziekinteracties op IC’s voor volwassenen door speciaal opgeleide musici.
• Doel: Structureel muziek verzorgen op alle IC’s om pijn, angst en pijnmedicatie te verminderen.
• Lid/steunen? Word donateur of project­partner.
• Meer info: MuzIC – info@muz-ic.nl – Instagram – Facebook

“Muziek in zijn algemeenheid, maar specifiek livemuziek op de IC geeft zó’n andere beleving die bijdraagt aan de kwaliteit van leven, daar moet je wel fan van zijn.”
— Johan Jonker, Gastvrijheidsmanager Isala Zwolle, MuzIC

Muziek als Medicijn (implementatie-onderzoek Erasmus MC)

• Wat is het? Onderzoeksgroep die muziek vóór, tijdens en na operaties implementeert.
• Doel: Wetenschappelijk onderbouwde muziekinterventies landelijk invoeren. Muziek als Medicijn heeft een positief effect van muziek bewezen op pijn, stress, angst en aanwijzingen gevonden van een positief effect bij slaapstoornissen en delirium.
• Lid/steunen? Doneer aan het Muziek als Medicijn-Fonds.
• Meer info: Erasmus MC Foundation – info@muziekalsmedicijn.nl – Instagram – LinkedIn

Muziek in de zorg: ouderenzorg & dementie

MuziekGeluk

• Wat is het? Training & methodiek van Ingnar Rip voor persoonlijke playlists bij dementie.
• Doel: Minder onbegrepen gedrag, meer levensgeluk. Medicatiegebruik, onbegrepen gedrag en onvrijwillige zorg nemen af zodra je muziek integreert in de dagelijkse zorg.
• Lid/steunen? Volg een training of bestel het boek “Muziek als bondgenoot bij Dementie”.
• Meer info: AlzheimermuziekGeluk.nl – info@muziekgeluk.nl – Instagram – Facebook – LinkedIn

Music & Memory NL

• Wat is het? Programma waarin vrijwilligers iPods met persoonlijke muziek uitdelen (persoonlijke afspeellijsten).
• Doel: Herinneringen en identiteit levend houden bij bewoners met dementie. Nieuwe zingeving bieden en ervoor zorgen dat deze mensen weer verbinding kunnen maken met hun omgeving, door te luisteren naar hun persoonlijke favoriete muziek.
• Lid/steunen? Doneer een (oude) iPod of volg de certificeringstraining.
• Meer info: musicandmemory.org – info@musicandmemory.org – Facebook – Instagram

Genetic Choir – Stem & Luister

• Wat is het? Improviserende zangers bezoeken wekelijks verpleeghuis­afdelingen; via klank en stem zoeken zij “ontmoetingen voorbij de taal” met bewoners met vergevorderde dementie.
• Doel: Zintuiglijk contact, sociale verbinding en werkplezier zorg­teams vergroten; methode wordt in-company getraind.
• Lid/steunen? Word vrijwillige Stem&Luister-zanger, doneer of vraag een traject aan voor je zorg­instelling.
• Meer info: genetic-choir.org/stem-en-luister – lina@genetic-choir.org – Facebook

Music Care (NL)

• Wat is het? Platform dat producten & trainingen aanbiedt volgens het Canadese “music-care”-model.
• Doel: 1 miljoen ouderen gelukkiger maken met muziek. Dit doen we met onze muziekvoorstellingen in het theater of in de zorg, workshops, een werkboek en een podcast.
• Lid/steunen? Doneer of volg een workshop.
• Meer info: musiccare.nl – info@musiccare.nl – Instagram – Facebook – LinkedIn

Embrace Nederland

• Wat is het? Embrace Nederland ontwikkelt innovatieve muziekprogramma’s en trainingen met als doel om kwetsbare mensen een beter leven te geven. Onze muziekprogramma’s voeren we samen uit met professionele- en amateurmusici, mantelzorgers, zorgmedewerkers en studenten.
• Doel: Welzijn verhogen en muziek borgen in dagelijkse zorg.
• Lid/steunen? Boek een workshop of doneer.
• Meer info: Embrace – info@embracenederland.nl – Instagram – Facebook – LinkedIn

Muziek voor de Zorg

• Wat is het? Stichting die zorgvuldig samengestelde muziek­programma’s naar zorg­instellingen brengt. Programmeert live-optredens & leidt zorg-zangers op. muziekvoordezorg.nl
• Doel: Welzijn vergroten in ouderenzorginstellingen.
• Lid/steunen? Boek een optreden of word vrijwilliger.
• Meer info: muziekvoordezorg.nl – info@muziekvoordezorg.nl – Instagram – Facebook

Stichting Bloem – Muziek in de Zorg

• Wat is het? Stichting Bloem brengt/geeft/schenkt muziek, cultureel entertainment aan mensen die niet meer thuis wonen, die een beperking hebben, fysiek of geestelijk, of oud zijn. Financiert concerten en voorstellingen in instellingen voor ouderenzorg, waar budget voor cultuur vaak ontbreekt.
• Doel: “Plezier brengen als een bloem in bloei.”
• Lid/steunen? Doneer of organiseer een benefiet.
• Meer info: Stichtingbloem.nl – info@stichtingbloem.nl

Zingen in de Zorg

• Wat is het? Landelijk netwerk & opleiding voor zorg-zangers/zangeressen. Bij Zingen in de Zorg ervaart men de kracht van samen zingen voor mensen met een kwetsbaar brein. Zingen in de Zorg laat mensen voelen hoe hun eigen stem hen kan helpen om zich fysiek en mentaal beter te voelen.
• Doel: ‘Zingen’ als instrument inzetten bij afasie, Parkinson en dementie.
• Lid/steunen? Volg de BASE-opleiding of doneer.
• Meer info: Zingenindezorg.nl – info@zingenindezorg.nl

“Mijn stem had emoties en herinneringen losgemaakt, waardoor mensen met dementie zich opeens weer konden uiten.”
— Maartje de Lint, oprichter Zingen in de Zorg

Muziekherinneringen (Alzheimer Nederland)

• Wat is het? Online tool die persoonlijke herinneringen ophaalt via favoriete muziek en Spotify-playlists.
• Doel: Contactmomenten creëren tussen families en mensen met dementie. Familie kan playlists delen met zorgteams.
• Lid/steunen? Doneer aan Alzheimer Nederland of deel playlists.
• Meer info: Alzheimer Nederland – info@alzheimer-nederland.nl

Muziek in de zorg: revalidatie & thuiszorg

Reva Beats

• Wat is het? Co-research-project (Hanze Hogeschool + ZINN Zorg) om live muziek te integreren op revalidatie­afdelingen.
• Doel: Binnen Reva Beats staat niet alleen het luisteren naar muziek centraal, maar vooral ook het actief deelnemen van de cliënten. Meten van impact op herstel & werkplezier.
• Lid/steunen? Partner worden in onderzoek.
• Meer info: Website Hanze University of Applied Sciences en dit artikel.

ThuisMuziekZorg (programma van Embrace)

• Wat is het? Musici bezoeken mensen met dementie die nog thuis wonen. Professionals en mantelzorgers krijgen handvatten om muziek in de thuissituatie in te zetten.
• Doel: Verbinding & ontspanning in de thuissituatie.
• Lid/steunen? Boek een traject of doneer.
• Meer info: Embrace Nederland. Zie ook hierboven.

My Breath My Music

• Wat is het? Rotterdamse stichting ontwikkelt adaptieve instrumenten (Magic Flute, Switch-guitar), online les en uitleen­service voor mensen met zware lichamelijke beperkingen.
• Doel: “Unlimited music” – iedereen, ongeacht motoriek, moet zelf een instrument kunnen bespelen. De stichting ondersteunt kinderen en volwassenen met een ernstige beperking bij het actief deelnemen aan muziekactiviteiten.
• Lid/steunen? Doneer, leen een instrument, volg online workshops; professionals kunnen partner worden.
• Meer info: mybreathmymusic.com – info@mybreathmymusic.com – Facebook – Instagram – LinkedIn

Muziek in de zorg: onderzoek & kennis

Nederlandse Vereniging voor Muziektherapie (NVvMT)

• Wat is het? Beroepsvereniging (± 600 leden). Biedt nascholing, richtlijnen, publicaties, belangenbehartiging.
  Doel: Ontwikkeling, kwaliteits­borging en belangen­behartiging muziektherapeuten.
• Lid/steunen? Word lid of participeer in werkgroepen.
• Meer info: NVVMT – info@vaktherapie.nl – Facebook – Instagram – LinkedIn

Muziektherapie.nl

• Wat is het? Publieks­platform van NVvMT met uitleg over muziektherapie en een “zoek-een-therapeut” functie.
  Doel: Muziektherapie bekend en toegankelijk maken, onderzoek stimuleren.
• Meer info: muziektherapie.nl – info@vaktherapie.nl

Lectoraat Music in Context (Hanze Hogeschool Groningen)

• Wat is het? Praktijkgericht lectoraat van het Prins Claus Conservatorium dat onderzoekt hoe musici betekenisvol muziek maken in zorg, welzijn en samenleving (projecten als Hoor Je Ons? & ProMiMiC).
• Doel: Wetenschappelijke onderbouwing en innovatie van “Meaningful Music in Healthcare”; opleiden van musici tot inter­professionals.
• Lid/steunen? Samenwerkings­partner worden of aansluiten bij onderzoeks­project; studenten kunnen honours-traject volgen.
• Meer info: hanze.nl/nl/onderzoeken/centers/kenniscentrum-kunst-en-samenleving/lectoraten/music-in-context – prinsclausconservatorium@org.hanze.nl

Diverse

• Dick Swaab: professor, neurobioloog en hersenonderzoeker die pleit voor meer muziektherapie: kan helpen bij mensen met alzheimer, parkinson, epilepsie, autisme en mensen met een depressie. Zie ook: De kracht van muziek.
• Arthur Jaschke (arturjaschke.nl): lector in Music-based Therapies and Interventions bij de afdeling muziektherapie van Artez; doet veel onderzoek naar muziek en het brein.
• Erik Scherder: neurowetenschapper met een specifieke interesse in de inzet van muziek in de zorg en de invloed van muziek op het brein.
• Henkjan Honing: hoogleraar muziekcognitie, doet onderzoek naar muzikaliteit en de invloed van muziek op het brein.
• Hans Jeekel: professor aan ErasmusMC en samen met Markus Klimek grondlegger van Muziek als Medicijn en het ErasMusicLab. Doel is om er met onderzoek achter te komen welke muziek wanneer moet worden toegediend en in welke “dosering”.
• Bud Grüwel: informaticus, bedrijfskundige, psycholoog en onderzoeker rondom de kracht van muziek. Publiceerde o.a. in eigen beheer ‘Muziek als hulpmiddel tegen pijn?’
• Hans Timmerman: als dokter en wetenschappelijk onderzoeker verbonden aan UMCG. Maakt van pijnbestrijding door muziek zijn levenswerk.

Ik zie het positieve effect van muziek in de dagelijkse praktijk; muziek is een ‘aanvulling’ in de operatiekamer. Ook als een patiënt angstig is.

– Hans Knape, hoogleraar anesthesiologie in het Universitair Medisch Centrum Utrecht

Muziek in de zorg: internationale inspiratie

Musicians On Call (USA)

• Wat is het? Vrijwillige musici gaan met live muziek (virtueel of fysiek) kamer-tot-kamer in ziekenhuizen; >20 jaar ervaring. Vier programma’s: Bedside, Virtual, Streaming en Songwriting
• Doel: Inzet van de “healing power of music” voor patiënten, families, zorg­professionals.
• Lid/steunen? Word vrijwilliger, doneer of shop artikelen/merch.
• Meer info: Musicians On Call – info@musiciansoncall.org – Facebook – Instagram – TikTok – LinkedIn

“We walk in as strangers, leave as friends; and the feeling lasts forever.”
— Greg McMorrow, vrijwillig musicus, Musicians On Call

Live Music Now (UK)

• Wat is het? Live Music Now werkt samen met mensen met beperkte toegang tot livemuziek in verzorgingshuizen, scholen, ziekenhuizen, verpleeghuizen en gemeenschapsinstellingen in het hele Verenigd Koninkrijk. Interactieve live-muziek in ziekenhuizen, hospices en geheugen­cafés; evidence-based programma’s en trainings­toolkit.
• Doel: Inclusieve sociale impact en muzikanten­training. Samenwerking: luisteren naar het personeel en de deelnemers om boeiende concerten en residenties in verschillende genres te creëren.
• Lid/steunen? Doneer of boek programma.
• Meer info: Live Music Now – info@livemusicnow.org.uk – Facebook – Instagram – Live Music Now – LinkedIn

Music & Memory (wereldwijd)

• Wat is het? Internationaal certificeringsprogramma dat zorgorganisaties traint om persoonlijke muziek-playlists in te zetten bij mensen met dementie en andere cognitieve of lichamelijke beperkingen.
• Doel: Herinneringen, identiteit en levenskwaliteit herstellen door favoriete muziek toegankelijk te maken in zorginstellingen, wereldwijd.
• Lid/steunen? Word MUSIC & MEMORY Certified Care Organization – Doneer geld of (oude) iPods/mp3-spelers – Meld je als vrijwilliger of organiseer een Alive Inside-benefiet
• Meer info: Music & Memory – info@musicandmemory.org – Facebook – Instagram – LinkedIn

“When a resident puts those headphones on, there’s life.”
— Olivia Emiko Thompson, CNA MorseLife Health System, Music & Memory

Room 217 Foundation (Canada)

• Wat is het? Ontwikkelt het “music-care”-model + certificering voor palliatieve zorg. Levert muziek­producten, opleidingen en organiseert een jaarlijkse conferentie.
• Doel: De zorgcultuur veranderen door van muziek een meer primaire benadering van gezondheid en welzijn. Muziek als standaard in (palliatieve) zorg wereldwijd.
• Lid/steunen? Volg online training of doneer.
• Meer info: musiccare.org – info@musiccare.org – Facebook – Instagram – LinkedIn

Music in Hospitals & Care (UK)

• Wat is het? Stichting die al sinds 1948 actief is met muziek in de zorg. Vooral gericht op mensen met psychische problemen en mensen die worden behandeld op palliatieve zorg, afdelingen voor intensieve zorg en spoedeisende hulp. De programma’s bieden ook livemuziek voor baby’s, kinderen en jongeren.
• Doel: Iedere dag impact maken met muziek in de zorg. Want mensen die muziek ervaren, ervaren klinisch een afname in het niveau van angst, een afname in het niveau van stress dat het lichaam ervaart en een toename in hun welzijn.
• Lid/steunen? Doneer, word vrijwilliger, organiseer een event of fundraising, start een samenwerking.
• Meer info: mihc.org.uk/ – Facebook – Instagram – LinkedIn

Muziek in de zorg: opleidingen in Nederland tot muziektherapeut

O.a. aan de volgende instellingen kun je bachelors of masters vaktherapie volgen, specialisatie muziektherapie:

• Bachelor Muziektherapie – ArtEZ University of the Arts (Enschede)
• Master of Music Therapy – ArtEZ University of the Arts (Enschede)
• Bachelor Vaktherapie – Muziektherapie – HAN University of Applied Sciences (Nijmegen)
• Master Vaktherapie (differentiaties o.a. Muziek) – HAN University of Applied Sciences (deeltijd, Nijmegen)
• Bachelor Vaktherapie – Muziektherapie – Hogeschool Leiden (Leiden)
• Bachelor Vaktherapie – Muziektherapie – HU University of Applied Sciences (Amersfoort/Utrecht)
• Bachelor Vaktherapie – Muziektherapie (voltijd & verkort) – NHL Stenden University of Applied Sciences (Leeuwarden)
• Bachelor Vaktherapie – Muziektherapie – Zuyd Hogeschool (Heerlen)
• Master of Arts Therapies – specialisatie Music Therapy – Codarts Rotterdam

Deel je ervaringen over muziek in de zorg

Heb jij zelf ervaringen met muziek in de zorg?

• Heb je als patiënt of cliënt of mantelzorger de inzet van muziek in de zorg van dichtbij ervaren?
• Werk je als zorgprofessional met de inzet van muziek, of zie je organisaties op jouw afdeling muziek maken?
• Ben je muziektherapeut en zie je het effect van muziek in de zorg regelmatig in de praktijk?
• Vind jij, net als ik, dat ieder ziekenhuis en iedere zorginstelling in Nederland de kracht van muziek verdient en een muziekbeleid mag ontwikkelen?

Ik ben benieuwd naar jouw ervaringen. Deel ze in de reacties hieronder, of neem contact met me op.

Lees meer over muziek in de zorg

• Ik schrijf regelmatig over muziek in de zorg: Blogmagazine muziek in de zorg
• Ook zoom ik regelmatig specifiek in op het werk van Stichting Muziekids: Blogmagazine Muziekids
• Kijk ook eens op de muziek in de zorg website van Roel de Ruiter, met praktische tips en voorbeelden voor muziek gericht op senioren en zorginstellingen