“Gade gij de top vandaog nog hale, mènneke?”
Het klonk vrolijk, met een flinke Brabantse tongval, uit een voortuin waar een vrouw gewoon stond te staan. Ik liep er nét langs tijdens mijn rondje hardlopen. Ze lachte er breed bij en het gaf mij een positieve boost. Ik was eigenlijk al best moe – laatste anderhalve kilometer, zware benen – maar ineens voelde ik nieuwe energie. Ik ging die top wel halen vandaag.
Dat je 51 bent en nog “mènneke” wordt genoemd, haha, heerlijk. Van deze vrolijke 75+’er kon ik het prima hebben. Die hele (kleine) ervaring zette me al rennend aan het denken. Want hoe vaak staan we eigenlijk stil bij zulke kleine positieve gebaren? En wat kunnen ze doen voor iemand die leeft in zware omstandigheden, bijvoorbeeld met aanhoudende pijn?
Stress vermijden… of positiviteit opzoeken?
Als je pijn hebt, hoor je vaak: “Vermijd stress, dat is slecht voor je.” Daar zit natuurlijk een kern van waarheid in. Stress is een bekende versterker van pijn. Het lijf gaat in de hoogste versnelling, spieren spannen zich aan, je ademhaling wordt oppervlakkiger – alles triggert je toch al overwerkte zenuwstelsel en voor je het weet voel je die pijn nóg meer.
Maar er is ook een andere benadering mogelijk. Want ‘stress vermijden’, hoe doe je dat in de praktijk? Volgens mij werkt dat niet zo. Maar tegelijk kun je wel actief positiviteit opzoeken. Dat is niet zweverig, het gaat om een bepaalde mindset. En juist om hele gewone, kleine dingen die je dag net even lichter maken. Die dingen hebben minstens zoveel invloed op je lijf en je gevoel als stress – alleen de andere kant op.
Kleine voorbeelden, grote impact
Vanmorgen tijdens datzelfde rondje hardlopen gebeurde er meer. Ik rende over een fietspad. Fietsers gingen keurig aan de kant (op eentje na, maar goed). Auto’s stopten, toen ik al rennend bij een zebrapad aankwam. Ik wist pas achteraf dat dat volgens de verkeersregels ook moet. Hoe dan ook, ik stak mijn duim omhoog. En de automobilist zwaaide terug.
Heel klein, maar ook dat moment gaf een kleine boost. En die positieve prikkel doet iets met je zenuwstelsel. Al dat soort kleine momenten bij elkaar haalt net de scherpste randjes van de pijn af. Mits je ze bewust ziet.
Andere voorbeelden?
- Een onbekende die me een glimlach geeft op straat.
- Een vriend die spontaan langskomt voor een kop koffie.
- Een appje van een vriend(in): “Ga je mee een ijsje eten?”
- Een enthousiaste reactie via de socials op een song die ik met een van mijn bands uitbreng.
Het zijn geen wondermiddelen. Je pijn is niet ineens weg. Maar ze kunnen net dat kleine verschil maken in hoe zwaar of licht je dag voelt.
Pijn is bio-psycho-sociaal
Ik heb er vaker over geschreven: pijn is altijd bio-psycho-sociaal. Het gaat niet alleen om wat er in je lijf wel of niet misgaat (biologisch), maar óók om je gedachten en emoties (psychologisch) én de invloed van je omgeving (sociaal).
Dat wil dus niet zeggen dat álle pijn door stress komt; dat is te kort door de bocht. Allerlei soorten pijn kunnen allerlei soorten fysieke oorzaken hebben. Maar ook langdurige stress kan pijn veroorzaken. En andersom zorgt pijn weer voor stress – een vicieuze cirkel dus. Stress kan dus wél de brandstof zijn die pijn in stand houdt of verergert.
Positiviteit kan die cirkel doorbreken. Het geeft tegenwicht, een soort rem. Het kalmeert je zenuwstelsel en geeft je brein signalen dat niet álles gevaar is.
Het verschil tussen echt positief zijn en ‘toxic positivity’
“Ja, maar ik kan toch niet de hele dag positief doen, alsof er niks aan de hand is?”
Precies. Dat gaat niet. En dat hoeft ook helemaal niet.
“Toxic positivity” – het idee dat je altijd blij en positief moet zijn en je pijn maar moet negeren – werkt averechts. Het is oneerlijk, het werkt niet en je houdt jezelf en je omgeving voor de gek.
Wat wél helpt, is openstaan voor de kleine lichtpuntjes die er altijd zijn, ook op dagen dat de pijn veel impact heeft. Het kan naast je pijn bestaan. Je hoeft je ellende niet weg te poetsen. Maar je kunt jezelf wel toestaan om óók de positieve dingen te zien. Júist op die momenten dat het tegennatuurlijk voelt.
De Happy Squad
Een mooi voorbeeld vind ik The Happy Squad, die ik deze week online tegenkwam.
Changing the world with acts of kindness
– slogan The Happy Squad
Een groep mensen die bewust positiviteit verspreidt in een wereld die niet altijd vanzelf positief aanvoelt. Met simpele acties laten ze zien dat er altijd iets te vinden is om bij te dragen, om zelf blij van te worden en iets kleins voor een ander te doen.
Dat soort initiatieven zijn goud waard. Positiviteit en ‘af en toe iets voor een ander doen’ is geen luxeproduct, maar een noodzakelijke tegenhanger van alle negatieve prikkels die we dagelijks over ons heen krijgen.
Mijn overtuiging: de meerderheid wil dit
Soms lijkt het wel alsof de wereld steeds negatiever wordt. Een kleine groep schreeuwers bepaalt vaak de toon. In de samenleving, in de politiek, op social media. Maar ik geloof nog steeds dat de meerderheid juist ook positiviteit wil. Op zoek is naar verbinding, in plaats van tegenstelling.
Dat betekent niet dat ik naïef ben. De wereld is geen roze wolk, verre van zelfs op dit moment. Maar het ene sluit het andere niet uit. Juist in een wereld die soms hard en luidruchtig is, hebben we -heb ik- behoefte aan die kleine, stille, positieve gebaren.
Wat kun je zelf doen?
Als je met aanhoudende pijn leeft, heb je al genoeg aan je hoofd. Het laatste wat je wilt is nóg een to-do-lijstje erbij. Maar positiviteit hoeft geen moeite te kosten:
- Sta bewust stil bij kleine dingen. Dat compliment, dat gebaar, dat bijzondere moment – merk het op.
- Geef zelf iets kleins door. Een glimlach, een bedankje, iemand voor laten gaan in de rij. Je krijgt er vaak direct energie voor terug.
- Schrijf elke dag 1 positief moment op. Het helpt je brein trainen om ze te zien.
- Zoek mensen en plekken op die je energie geven. Vermijd niet alleen stress, maar kies actief voor lichtpuntjes.
Doe het gewoon. Start er vandaag mee. En hou het minimaal een tijdje vol.
Terug naar die Brabantse voortuin
Die vrouw in haar voortuin, die me toeriep in plat Brabants, maakte mijn dag lichter. Niet omdat mijn pijn, die er ook tijdens het hardlopen is, weg was. Maar omdat ze er op dat moment voor zorgde dat mijn aandacht even niet bij mijn zwoegende benen lag. En omdat mijn brein een positief seintje kreeg.
Deel je ervaringen
- Herken je dit verlangen naar méér positiviteit, luchtigheid? Of werkt het bij jou juist anders?
- Welk klein positief moment maakte jouw dag laatst lichter?
- Als je leeft met aanhoudende pijn, of met een andere last: wat zou je willen dat een ander voor kleins voor jou deed? En wat kun je voor kleins, mét je pijn, voor een ander doen?
Deel je gedachten en ervaringen. Vind ik leuk!
Dat kan via de reacties hieronder (dan leest iedereen mee), of door contact op te nemen (dan lees alleen ik).
Meer lezen
- Lees een eerder blog: Waarom het mij weer lukt om leuke dingen te doen
- Lees: Positieve emoties inzetten ter verlichting van chronische pijn
- Bezoek de website van The Happy Squad
7NEWS bespreekt hoe je door je hersenen te trainen om positiever te denken, de levenskwaliteit van mensen met chronische pijn kunt verbeteren:
Wat vind jij?