Ik zit in een niet zo comfortabele stoel in een ziekenhuisgang. TL-licht boven me. Een slappe koffie in mijn hand. Wachten. Straks mag ik naar binnen voor de uitslag.
Ik hoop op iets zichtbaars.
Iets meetbaars.
Iets wat ik kan aanwijzen.
Een uitstulping. Een scheurtje. Een duidelijke oorzaak.
Niet omdat ik nou zo graag een volgende hernia wil zien. Wel omdat ik duidelijkheid wil. Als het op de scan staat, is het namelijk echt. Dan is die twijfel weg. Dan hoef ik niet meer uit te leggen: “nee, weer niks gevonden”.
Ik zit midden in het gevecht met pijn. Want alles in mij is gericht op het vinden van dé fysieke verklaring voor die rare pijn die maar niet weggaat.
Dé diagnose. Dé behandeling. Dé oplossing.
Het lichaam kan gewoon stuk
Het is 2013. Ik hoor mensen praten over stress, over trauma, over hoe het brein pijn kan versterken. Ik begrijp het, denk ik. Ik lees er wat over. Maar als mijn rug weer eens vastschiet voelt dat niet als een vage metafoor.
Het voelt als een lijf dat overbelast is.
Als weefsel dat protesteert.
Als iets dat toch echt fysiek misgaat.
Soms is er gewoon ontsteking.
Soms is er schade.
Soms is er slijtage.
Soms staat er letterlijk iets onder druk.
Dan is pijn geen levensles. Geen ‘signaal voor meer zachtheid’. Geen teken om naar nieuwe zingeving te gaan zoeken. Dan is het gewoon een biologisch signaal. En is verlichting nodig. En wel nú.
Ik zoek naar zelfbehoud. Naar een overlevingsmechanisme: ik móet hier doorheen komen.
Midden in het gevecht wil ik een oplossing
Ik plan de ene na de andere afspraak. Ik lees mijn dossier, de verslagen en alle brieven. Ik zoek nieuwe specialisten. Ik probeer behandelingen, zóveel behandelingen. Alles staat in het teken van dat volledige herstel.
Als iemand voorzichtig begint over emoties of onverwerkt verleden, voel ik soms irritatie. Omdat het voelt als een uitwijkmanoeuvre. Weg van de kern.
Mijn lijf schreeuwt. Ik wil dat iemand, of iets, het volume naar beneden draait. Het is simpel: als je zenuwen in brand staan, wil je water, geen analyse.
Niet alle pijn is mentaal
In de huidige tijd, vanaf zeg 2022, schrijf en praat ik veel over een overprikkeld zenuwstelsel. Over het kalmeren van dat wat ontketend is. Over het vinden van ‘knoppen’, een mengpaneel met schuifjes om invloed op je pijn uit te oefenen. Over leuke dingen doen, zingeving. Over beweging. Over meer buiten leven.
Over hoe eerdere (pijn)ervaringen zich kunnen vastzetten in het lichaam. Over hoe pijnstilling pijn versterkt. Dat klopt ook. Pijn ontstaat in een complex systeem waarin brein en lichaam samenwerken.
Ik heb alleen geen trauma’s uit het verleden. En het aantal onverwerkte emoties valt ook wel mee. Ik merk dat er ook bij mij iets blijft schuren als het fysieke bijna verdacht wordt. Alsof het ‘bio’-deel in het bio-psycho-sociale model, nog altijd de basis onder de pijnzorg, eigenlijk bijna niet meer mee mag doen.
Het woord fysiek betekent niet oppervlakkig. Het betekent dat er cellen, zenuwen en weefsels betrokken zijn. Dat er processen lopen die je niet met een goed gesprek alleen oplost.
Soms is pijn gewoon lichamelijk in oorsprong. Punt. Hoe het zich daarna ook heeft ontwikkeld: het begon met een ongeval. Ontsteking. Of hernia.
Toch?
Ik zat nog midden in mijn zoektocht
Toen, tussen 2012 en zeg 2018/2019, was ik volop zoekende. En hoewel ik dat soms nog steeds een beetje ben, heb ik gaandeweg veel geleerd over pijn en pijnstilling. En niet alleen ik, ook de medische wereld en pijnzorg heeft veel bijgeleerd.
Terwijl ik dit schrijf, voel ik nog steeds wat van dat oude vuur. Die drang om het voor eens en voor altijd te fixen. Om het terug te brengen tot iets wat behandelbaar is, met een injectie, nieuwe operatie. Of desnoods een betere, niet verslavende, pil.
Ik zit niet in een kamp vóór of tegen de fysieke visie. Ik zit in mijn eigen lijf. En dáár heb ik dagelijks mee te maken.
Ja, ik leer onderweg dat stress invloed heeft. Dat spanning mijn systeem extra kan verkrampen. Dat oude (pijn of rug)ervaringen mijn waakzaamheid verhogen. Dat het zenuwstelsel kan blijven hangen in alarmstand. Dat ‘maar blijven doorgaan’ je lijf in het oranje en rood laat belanden. Dat de kleinste herinneringen worden opgeslagen in je brein en pijn kunnen triggeren. Dat pijnstillers, opioïden, pijn juist kunnen versterken. Ik schrijf over schone en vuile pijn, dat gedachten over pijn die pijn weer kunnen aanwakkeren. Ik leer later ook dat je daar geen ‘schuld’ aan hebt en dat je dat proces ook niet helemaal zelf kunt beïnvloeden. Veel gebeurt vooral in het onderbewuste.
Maar dat inzicht komt niet uit theorie. Het komt uit ervaring. En die ervaring begint bij het erkennen dat mijn pijn echt en fysiek voelt. Die volgorde is belangrijk.
Terugkijkend, jaren later
Als ik nu terugkijk op die wachtkamer, op die focus op het fysieke, voel ik geen schaamte. Ik voel begrip. Voor mezelf, en voor al die anderen, zoekend.
Die fase is geen vergissing. Het is een noodzakelijke stap in een lijf dat veiligheid zoekt. Een noodzakelijke stap in het uitsluiten van dat wat makkelijk ‘gefikst’ zou kunnen worden. Of van iets dat écht volledig mis is.
Inmiddels weet ik meer over hoe pijn werkt. Dat scans van alles kunnen laten zien, zoals een nieuwe hernia, maar dat dat niet noodzakelijk de pijn die aanhoudt hoeft te verklaren. Ik weet meer over het samenspel van zenuwen, stress, context en betekenis. Dat bij pijn die blijft juist dat samenspel vaak altijd aanwezig is. Maar mijn pijn is nog steeds deels gewoon fysiek. Mijn lijf heeft grenzen. Geeft die ook aan, en ik herken ze steeds beter. Mijn weefsels reageren. Mijn zenuwstelsel blijft soms gevoelig, geprikkeld.
De nuance zit niet in het kiezen van een kant. Niet alle pijn komt vanuit emoties & trauma’s, niet alle pijn is 100% fysiek. De nuance zit in het erkennen dat dat lichaam en die geest één systeem vormen, zonder dat ik het fysieke hoef weg te relativeren.
Soms ‘zit het tussen je oren’ (oei, wat had en heb ik daar een hekel aan).
Soms zit het in je zenuwen.
Soms zit het in beschadigd weefsel.
En vaak zit het gewoon in je lijf, waar ook je brein onderdeel van is.
Wat betekent dit voor jou?
Misschien zit jij nu ook midden in dat gevecht. Lobby je voor die volgende scan. Schreeuw je om een diagnose. Of om de behandeling die het verschil maakt.
Misschien voel je, net als ik toen, weerstand als het gesprek te snel richting psychologie gaat.
Misschien voel je juist opluchting dat er meerdere verklaringen bestaan, die allemaal invloed hebben.
Ik ben benieuwd wat je herkent.
- Ben jij vooral bezig met het vinden van een fysieke oplossing?
- Voel jij je eigenlijk serieus genomen in je lichamelijke klachten?
- Is er ruimte om breder te kijken, of voelt dat nu nog te vroeg?
- Wat heb je het meest nodig: erkenning, actie, rust, uitleg?
Deel je ervaringen. Juist in die eerlijkheid zit herkenning voor anderen. Dat kan via de reacties hieronder, dan leest iedereen mee. Of door contact op te nemen, dan lees alleen ik.
Meer lezen
- Ja, lekker makkelijk Koert: alsof je pijn er niet meer is!
- Over schone pijn, vuile pijn, het houden van grote schoonmaak en helpende gedachten
- Over langzaamaan ‘de knop leren omzetten’
- Over het bio-psycho-sociale model (Pijnstad) en de noodzaak van een bredere blik: multidisciplinaire pijnzorg (Pijnstad)
- Over mogelijke oorzaken van pijn (Pijnstad)
Wat vind jij?