Vergadering aan tafel om samen te werken

Welke vaardigheden komen van pas als je pleegouder bent: samenwerken

Geschatte leestijd: 7 minuten.

In deze blogomgeving blog ik regelmatig over vaardigheden en competenties die bij uitstek van pas komen als je pleegouder bent. In dit blog: Samenwerken.

Samenwerken is:

bijdragen aan een gezamenlijk resultaat door een optimale afstemming tussen de eigen kwaliteiten en belangen en die van een groep of ander persoon

Bron: Competentiesvoorbeelden

Iedereen werkt voortdurend samen

Samenwerken is een competentie die overal voortkomt. Goed samenwerken met je partner is een vereiste om je relatie goed te houden, maar ook bij het opvoeden van je eigen kinderen. Door goed samen te werken, goed met elkaar af te stemmen zorg je ervoor dat je zoveel mogelijk op één lijn zit en onderling consequent blijft. Samenwerken doe je, als je werkt, met je directe collega(‘s). Je werkt samen aan een vooraf gesteld doel, je werkt samen met je afdelingsmanager of in een gedeeld project met collega’s van andere afdelingen. Samenwerken doe je met je teamgenoten bij je sportclub om gezamenlijk een goed resultaat te behalen. Maak je muziek in een vereniging of band dan is een goede samenwerking essentieel om een song goed te laten klinken.

Kortom: samenwerken doe je voortdurend, in allerlei settings in je dagelijkse leven.

Samenwerken in pleegzorg

Het zal je niet verrassen: samenwerken is ook in pleegzorg essentieel. Er zijn nogal wat personen en instellingen waar je als pleegouder mee te maken krijgt en mee samenwerkt:

  • je pleegkind
  • de ouders van je pleegkind
  • de voogd, jeugdzorgbegeleider, jeugdbeschermer of casemanager van je pleegkind
  • je eigen pleegzorgbegeleider
  • eventuele behandelaars van je pleegkind
  • de docent van je pleegkind op school
  • etc.

Om een stabiele situatie rondom het pleegkind te bevorderen is het essentieel dat ouders, pleegkind, pleegouders, diverse belangrijke personen uit het netwerk van ouders en pleegkind én de professionals (zoals een behandelaar, voogd of docent) goed samenwerken.

Samenwerken in een zorgteam

Wordt een plaatsing van een pleegkind vanaf de start goed vormgegeven, dan wordt er een zorgteam samengesteld met daarin de belangrijkste vertegenwoordigers rondom het kind. Als het zorgteam voor het eerst bij elkaar komt wordt het doel en de duur van de plaatsing bepaald en wordt een eerste hulpverleningsplan opgesteld, waarin doelen en afspraken geformuleerd staan. Meestal is de jeugdhulpverlener of de pleegzorgbegeleider degene die het zorgteam ‘voorzit’, de gesprekken leidt, maar het is uiteraard belangrijk dat iedereen in het team zich even verantwoordelijk voelt voor het laten slagen van de plaatsing.

Bij een kortdurende plaatsing komt het zorgteam relatief veel in korte tijd bij elkaar om de voortgang van het hulpverleningsplan te monitoren en eventueel doelen en afspraken bij te stellen. Is de plaatsing bedoeld voor langere tijd, vaak meerdere jaren, dan komt het team vaak wat minder frequent bijeen, bijvoorbeeld eens per kwartaal of halfjaar, of eerder op verzoek van een van de betrokkenen.

Samenwerken met ouders

Eén van de meest uitdagende vormen van samenwerking in pleegzorg, die veel pleegouders -en ook ik- benoemen, is het samenwerken met ouders van pleegkinderen. Natuurlijk zijn er ontzettend veel verschillen in ouders van pleegkinderen, dus samenwerking hoeft niet per definitie iets ‘lastigs’ te zijn en gaat soms ook vanzelf. Toch kunnen er verschillen zijn in manieren van bijvoorbeeld opvoeden, consequent zijn, afspraken nakomen, achter het gedrag van het kind kijken, straffen en belonen die het samenwerken met ouders soms uitdagend maken.

een paar tips bij het samenwerken met ouders van pleegkinderen

Ouders zijn en blijven de ouders van hun kind. Respecteer hun positie en werk met hen
samen. Enkele tips voor pleegzorgbegeleiders en/of pleegouders:

  • Maak ouders zoveel mogelijk volwaardig partner in het pleegzorgtraject van hun kind
  • Vergroot de stabiliteit van de plaatsing door ernaar toe te werken dat de ouders
    langzamerhand de plaatsing kunnen verdragen en accepteren.
  • Creëer helderheid over het perspectief, streef naar gedeelde besluitvorming, help de ouders bij het opstellen van doelen.
  • Wees duidelijk over de termijnen en voorwaarden voor terugplaatsing en bied ondersteuning bij de invulling van de ouderrol.
  • Focus ook in contact met ouders op sterktes, luisteren naar zorgen maar geef ook assertieve, eerlijke en duidelijke boodschappen.
  • Ondersteun ouders bij het vormgeven van de relatie met de pleegouders
  • Informeer ouders hoe het gaat met hun kind en geef ouders een rol bij de opvoeding en belangrijke gebeurtenissen rondom hun kind.
  • Bewaak de continuïteit en regelmaat in de frequentie en duur van de bezoeken, omdat deze een beschermende factor zijn voor de ontwikkeling van het pleegkind.

Bron: richtlijnen jeugdhulp

Samenwerken met anderen in pleegzorg

Omdat er zoveel betrokkenen zijn rondom pleegkind, ouders en pleegouders is het belangrijk om goede afspraken te maken over wie welke rol en welke verantwoordelijkheid heeft.

Pleegzorgbegeleider

O.a.

  • ondersteuning en begeleiding van het pleeggezin en het kind
  • verantwoordelijk voor een veilig leefklimaat in het pleeggezin
  • monitoring of de ingezette specialistische hulp daadwerkelijk bijdraagt aan de ontwikkeling van het pleegkind of aan het verbeteren van de balans tussen draagkracht en draaglast van (pleeg)ouders.

Pleegouders

O.a.

  • de dagelijkse begeleiding van het kind (gedelegeerde verantwoordelijkheid vanuit de pleegzorgbegeleider)

Jeugdbeschermer
(bv. gezinsvoogd)

O.a.

  • verantwoordelijkheid voor het kind (ook de momenten dat hij bij zijn ouders is)
  • ondersteuning en begeleiding van de ouders en het kind, tenzij hier andere afspraken over zijn gemaakt. Soms wordt de begeleiding van de ouders in de praktijk uitgevoerd door de pleegzorgaanbieder.

Pleegzorgbegeleider en jeugdbeschermer samen

O.a.

  • verantwoordelijkheid dat het kind veilig in het pleeggezin kan opgroeien

Eventuele andere specialistische hulpverleners

O.a.

  • verminderen van specifieke problemen bij ouders, pleegkind, pleegouders en het netwerk, om zo goed aan te sluiten bij de ontwikkelingskansen en mogelijkheden van het pleegkind.

Voor een goede ondersteuning van pleegouders is onder andere noodzakelijk dat hun wensen en behoeftes goed worden onderzocht en erkend. Én dat ze door alle betrokkenen worden gezien als een volwaardige partner in de zorg rondom het pleegkind. Voor een goede samenwerking is het dus van belang dat de pleegzorgbegeleider pleegouders betrekt in het maken van plannen, bij het inschakelen van extra hulp en hen bevraagt op hun kennis en expertise over het pleegkind.

Tips voor goed samenwerken in soms complexe situaties

  • zorg voor open communicatie en werk voortdurend aan onderling (basis)vertrouwen
  • zorg ervoor dat alle betrokkenen zich houden aan afspraken; benoem en bespreek het als dat niet gebeurt
  • zorg voor een sfeer waarin iedereen begrijpt dat het uiteindelijk mensenwerk is. Waar mensen werken worden soms fouten gemaakt, en dat mag. Het kind staat centraal in alles dat wordt afgesproken, werk vooral samen voor het gewin van het kind.
  • bij jeugdzorg en pleegzorg zorgen onverwachte omstandigheden soms voor onverwachte wendingen en veranderingen; benoem dat richting alle betrokkenen en maak het bespreekbaar wanneer dat plaatsvindt.
  • samenwerking is vooral een middel, niet een doel. Voorkom dus ‘teveel geregel’ of bijeenkomsten ‘omdat het nu eenmaal moet’. Bewaak de efficiëntie bij het maken van afspraken.
  • zorg voor een sfeer van luisteren en doorvragen, zonder dat er oordelend wordt gesproken.
  • maak binnen het zorgteam voortdurend heldere én haalbare afspraken, waarin de doelen en rolverdeling tussen verschillende betrokkenen zijn opgenomen: iedereen weet wat hij of zij moet doen, en waarom.

Nuttige documenten

Online is uiteraard een breed scala aan nuttige documenten te vinden met richtlijnen en tools rondom samenwerken in pleegzorg. Enkele voorbeelden hiervan met praktische tips en onderwerpen voor samenwerking:

8 praktische tips van een pleegouder

over samenwerken met de ouders van een pleegkind

  • Samen naar 10 minuten gesprekken.
  • Samen naar de open dag van de nieuwe middelbare school.
  • Samen zijn of haar verjaardag vieren.
  • Altijd overleggen en vragen naar de mening van ouders.
  • Aan ouders de (nieuwe) slaapkamer laten zien van hun kind.
  • Problemen of successen op school delen met de ouders.
  • ‘Grote’ gebeurtenissen in de (pleeg)familie delen met de ouders.
  • Altijd samenwerken op gelijkwaardig niveau.

Deel je ervaringen

  • Heb jij in je pleegouderschap ervaringen of tips rondom samenwerken met ouders of andere betrokken individuen, professionals of instanties?
  • Vind jij samenwerken met ouders, pleegouders, begeleiders of jeugdzorginstanties soms wel eens lastig en wat doe je zelf om de samenwerking beter te laten verlopen?
  • Deel tips en ervaringen via de reacties hieronder!

Bijblijven over pleegzorg

Er zijn veel bronnen als je regelmatig wilt lezen over de ontwikkelingen in pleegzorg.

  • Als goed startpunt kun je de websites Pleegzorg Nederland en de NVP regelmatig bekijken. Je vindt er veel achtergrondinfo en praktische tips, bijvoorbeeld over verzekeren, financiële regelingen of op vakantie gaan met pleegkinderen. Ook wordt er regelmatig geblogd over allerlei aspecten rondom pleegzorg.
  • Vraag eens bij je eigen pleegzorgaanbieder of er de komende tijd cursussen en trainingen worden aangeboden. Goed om theoretisch sterker te staan of juist praktische handvatten te krijgen bij een bepaald pleegzorgthema. Maar vooral ook leuk, want je ontmoet er andere pleegouders die zaken soms net anders aanpakken dan jijzelf. Soms kun je ook (gratis of tegen lage kosten) cursussen van andere pleegzorgaanbieders bijwonen. Én er wordt gewerkt aan een landelijke cursusdatabase.
  • De kennisbank van BIJ Ons, een voormalig tijdschrift over pleegzorg, is nog steeds online in te zien. Daarbij wordt er gewerkt aan een doorstart van het magazine.
Er wordt een nieuw huis gebouwd voor dit mooie pleeggezin

Pleegouders zijn hard nodig, maar stoppen er ook vaak weer mee.

Geschatte leestijd: 1 minuten.

Ondanks hun verschillende achtergronden, woonplaatsen en situaties lopen de pleegouders tegen dezelfde dingen aan, blijkt al snel. Hoe ga je om met wisselende voogden, of voogden door wie je je niet gehoord voelt? Welke plek geef je de biologische familie van je pleegkind in het leven van het pleeggezin? En welke steken die jeugdzorg – door onmacht of overmacht – laat vallen, kun en wil je als pleegouder opvangen?

In Nederland zijn er zo’n duizend pleeggezinnen te weinig om alle kinderen die het nodig hebben te kunnen plaatsen. Elk jaar melden zich nieuwe pleegouders, maar een even grote groep stopt ermee. Waarom? En hoe voorkomen we dat? De redactie van De Correspondent praatte met vijf (pleeg)ouders over het pleegouderschap – en wat ze nodig hebben.

Lees het hele artikel bij De Correspondent. Aanrader voor als je geïnteresseerd bent in pleegzorg!