Koert Hommel is de nieuwste hoofdpersoon in de interviewreeks van Jellie Bosgra als vervolg op het project Stille Strijd van kunstenaar Saskia Stolz. Zijn verhaal gaat over een stille strijd met pijn.
Door: Jellie Bosgra
Foto: eigen archief
In de veilige en besloten Facebookgroep “De Niet meer Stille (over)Levers – Je bent niet de enige” delen mensen hoe zij verder leven na ingrijpende gebeurtenissen.
Het doel is om mensen die nog worstelen met hun uitdagingen te laten merken dat ze er niet alleen voor staan. Ook anderen zaten ooit in een ogenschijnlijk uitzichtloze situatie, maar zetten tóch stappen naar léven in plaats van overleven – met vallen en opstaan. Als zij het kunnen, kun jij het ook.
Koert doet mee omdat pijn vaak onzichtbaar is. Leven met pijn is een veelal stille strijd. Met zijn verhaal wil hij laten zien: “Je staat er niet alleen voor, en elke stap vooruit telt.” Al helpt hij maar één iemand met zijn eigen verhaal.
Jeugd en eerste pijnscheut
Koert groeit op in Brabant, met zijn ouders en een drie jaar oudere broer. Hij noemt zichzelf “een strebertje”: hij legt de lat vaak hoog en wil het graag goed doen. Hij had daar in zijn overigens prima jeugd weinig last van. Zijn streberige kant bracht hem later vaak vooruit, maar werkte soms ook tegen: hij vroeg veel van zichzelf — en soms ook van anderen.
Op zijn negentiende wil hij de wereld en vrijheid buiten zijn dorp gaan ontdekken: hij gaat toerisme studeren en vindt een kamer in Breda. Plots, in het eerste jaar van zijn studie, slaat een felle, stekende pijn in zijn linkerzij toe, veroorzaakt door een hernia. Fysiotherapie en het advies van twee weken bedrust helpen niet. Een operatie wel: de pijn verdwijnt direct en hij pakt opgelucht zijn studie, vrije leventje en buitenlandse stages weer op.
Vijftien jaar lang blijft zijn rug kwetsbaar, maar met af en toe een bezoek aan een chiropractor redt hij het prima. Al krijgt hij wel het advies om af te zien van belastende sporten als (tafel)tennis en badminton, met veel onverwachte bewegingen. Zwemmen en wandelen waren ‘veiligere’ sporten.
“Ik ontdekte eindelijk de wereld buiten het dorp, maar kreeg tegelijk een lijf dat ‘stop’ riep.”
Terugval in 2012
In 2012, nét na de geboorte van zijn derde kind, keert de oude pijn terug. Koert herkent die direct en schrikt: “Daar gaan we weer.” De terugkerende pijn komt helemaal niet uit in zijn dynamische leven met een jong gezin, fijne baan en ook lekker veel reizen. Een nieuwe operatie lijkt riskant omdat er al eens op hetzelfde wervelniveau is geopereerd. Bij een second opinion besluiten artsen tóch te gaan snijden. En juist dat is wat Koert op dat moment wil horen. De pijn verdwijnt weer, ‘operatie geslaagd.’
Maar na vier maanden neemt diezelfde pijn alweer toe. De chirurg zegt dat het brein tijd nodig heeft om te wennen aan minder pijn: ‘Geef het even tijd.’ Hoe plausibel die boodschap ook klinkt: dat geduld valt Koert zwaar.
De pijn keert uiteindelijk heftig terug en is sindsdien ook niet meer verdwenen. Gelukkig, zegt hij, voelt het niet elke dag even intens. Toch is er geen duidelijke reden waarom de pijn soms toe- of afneemt. Dat maakt plannen lastig en geeft een machteloos gevoel. De eerdere oplossing – een operatie – werkt nu niet meer. De chirurg noemt de ingreep wel geslaagd: de pijn was eerst weg en op de scans is geen hernia meer te zien.
Een jarenlange zoektocht
Een derde operatie is geen optie. Een slopende zoektocht, een stille strijd, volgt. Koert probeert wel dertig soorten behandelingen, van neurostimulatie tot pijnrevalidatie en van kleurentherapie tot psychologische hulp. Telkens bloeit zijn hoop op als een behandelaar zegt: “Ik kan je helpen.” Maar keer op keer hoort hij daarna dat hij tot de ‘restcategorie’ behoort waarin de behandeling nét niet aanslaat.
Na elke mislukte poging voelt hij de grond even wegzinken. ’s Nachts wakker liggen terwijl de pijn blijft hameren en gedachten ronddraaien: ‘Komt dit ooit nog goed?’ Die stille wanhoop knaagt van binnen. Het besef dat er geen duidelijk pad is, maakt hem machteloos; elke nieuwe teleurstelling voelt als een extra steen in zijn rugzak.
De voortdurende slinger tussen hoop en teleurstelling is zwaar; voor hem, zijn gezin, zijn vrienden en zijn werk. Werken lukt, met veel moeite, nog tot 2016. Daarna krijgt hij het beladen stempel arbeidsongeschikt. Dat voelt alsof een deur hard dichtklapt, juist omdat werk en zingeving voor hem zo belangrijk zijn. Zijn hoofd kan het nog prima aan, maar zijn lichaam niet meer. Het frustreert.
Acceptatie-light en de kracht van kennis
Het kost Koert veel tijd en vallen-en-opstaan om een vorm van berusting te vinden. Hij noemt het zelf “acceptatie-light”. Ondanks regelmatig terugvallen ziet hij langzaam een stijgende lijn.
Het woord chronische pijn vindt hij te zwaar; het klinkt alsof het nooit meer weggaat. Aanhoudende pijn – simpel gezegd pijn die langer dan drie maanden duurt – voelt minder definitief.
Hij leest veel over pijn en pijnmechanismen, om te begrijpen wat er in zijn lichaam en brein gebeurt. Hij leert dat één op de vier mensen met pijn kampt, in allerlei vormen: van rugklachten tot migraine en van fibromyalgie tot reuma. Maar leest ook verhalen van mensen die na vele jaren de impact van de pijn in hun leven verkleinen. En vraagt zich af: Hóe doen ze dat dan?
Die gedachte houdt hem in beweging. Hij blijft zoeken naar manieren om de pijn hanteerbaar te maken en de invloed op zijn leven te verkleinen. Zo leert hij loslaten, met begrip voor het feit dat zijn toekomst anders verloopt dan hij ooit had gedacht. Zonder er voortdurend tegen te vechten.
“Ik wil leven, niet alleen overleven. Daarvoor moest ik de pijn een andere plek geven.”
Pijnstad.nl – samen sterker
Koert ontmoet Anna Raymann, ook pijnpatiënte, wanneer hij proeflezer wordt van haar nieuwste boek Over leven met pijn. Samen denken ze na over de vraag hoe ze mensen kunnen helpen in de 97 % van de tijd dat ze thuis met pijn zitten en niet in de spreekkamer. De kern: laten zien wat je zélf kunt doen, als aanvulling op de zorg van een arts of behandelaar.
Vanuit die gedachte starten ze samen, en inmiddels met vele anderen, het online platform Pijnstad. De basis: mensen verbinden, kennis en ervaringen delen en stap voor stap de impact van pijn verminderen.
Het online platform, met al 5.000 aangesloten mensen met pijn, groeit de komende jaren stapsgewijs uit tot een plek waar lotgenoten elkaar moed geven en samen bouwen aan meer kwaliteit van leven. Er is betrouwbare kennis rondom pijn te vinden, veel aandacht voor zelfzorg en eigen regie en er komt steeds meer info over de vele behandelopties rondom aanhoudende pijn. Bijvoorbeeld Acceptance and Commitment Therapy (ACT) is voor Koert een belangrijk hulpmiddel: accepteren wat je niet kan veranderen én blijven doen wat voor jou waardevol is.
Koert kan nu, binnen zijn grenzen, weer wat meer doen dan in zijn donkerste periode. Maar de pijn blijft en elke dag is het opnieuw zoeken naar balans.
Muziek als medicijn
Voor Koert is muziek meer dan een hobby; het is een bewezen pijnstiller. Op zijn blog Erzitmuziekinmijnleven.org beschrijft hij hoe muziek stress, pijn en eenzaamheid verzacht en zijn welzijn vergroot.
Een sprekend voorbeeld is zijn “Muziekherinnering for life” rond het concert van Bruce Springsteen op het Malieveld in Den Haag, 14 juni 2016. Weken vóór het optreden ligt Koert nog in het ziekenhuis voor een nieuwe operatie; niemand weet of hij op tijd gaat herstellen. Met veel moeite bemachtigt hij tegelijkertijd twee felbegeerde tickets en stelde zichzelf één doel: erbij zijn. Op het allerlaatste moment geeft zijn neuroloog groen licht. Rolstoel of niet, Koert is aanwezig, op het rolstoelpodium, wanneer de eerste akkoorden over het zonovergoten veld rollen. “De eerste noten, de eerste tranen: ik hád het gehaald!”
Sindsdien grijpt hij bij zware pijndagen terug naar die live-opname van Racing in the Street. Zodra het nummer start, roept het de euforie van die avond weer op en draait het de ‘volumeknop’ van zijn pijn tijdelijk wat omlaag.
Regelmatig deelt Koert dit soort ervaringen om anderen te laten zien hoe muziek — luisteren, maar ook zelf spelen in meerdere bands — kan helpen om afleiding, ontspanning en veerkracht te vinden. Zelfs wanneer de pijn blijft.
“Een goede song, of zelf achter de piano spelen, kan even de volumeknop van mijn pijn omlaag draaien.”
Wat hij eerder had willen weten
- Je kunt zelf weer opkrabbelen uit een uitzichtloze situatie. De impact van dagelijkse pijn kán omlaag.
- Opiaten zijn verraderlijk: ze helpen kort, maar werken verslavend en pijnversterkend. Je krijgt er een probleem bij.
- Kijk breder dan biomedisch: bijvoorbeeld stress, slaap, gedachten en omgeving beïnvloeden pijn. Onderzoek zelf en met hulp wat er bij jou mogelijk meespeelt. Geef het brein zoveel mogelijk ‘veiligheidssignalen’ in plaats van ‘gevaar’.
Grootste succes: opiatenvrij
Wat Koert het meest helpt, is weer plezier toelaten in zijn leven. Hij kiest er bewust voor om toch weer naar feestjes te gaan, ook als de pijn sterk is. Om weer meer te gaan bewegen, heel geleidelijk…tot zelfs weer hardlopen. Muziek maken geeft hetzelfde effect: even verdwijnen in een andere wereld en de pijn voelen vervagen, al is het maar kort. Die positieve prikkels geven nieuwe energie. En werken door in je brein.
Koerts mooiste mijlpaal is het afbouwen van opiaten in een traject van anderhalf jaar bij Novadic-Kentron (verslavingszorg). Zijn hernieuwde blik op pijn wordt daar bevestigt én versterkt. En hij krijgt nieuwe tools. Na een hobbelige weg is hij weer opiatenvrij. De pijn blijft, niet meer en niet minder, maar de impact verandert.
Nieuwe dromen en zingeving
Koert vindt zingeving in zijn vrijwilligerswerk voor Pijnstad en voor Muziekids, een stichting die muziek maakt met zieke kinderen in ziekenhuizen. Ook is hij proeflezer voor o.a. het meest recente boek van Anna Raymann. Hij schrijft mee aan een (werk)boek over pijn en verslaving en schrijft hij momenteel aan zijn eigen verhaal, zijn persoonlijke ontdekkingsreis.
Hij moedigt lezers aan om te blijven dromen en kleine, haalbare stappen te zetten.
“Het glas is niet leeg. Soms is het halfvol, soms kan ik er zelfs mee proosten.”
Veerkracht ontwikkelen
Koert sluit af met een oproep: houd hoop. Leg je lot niet volledig in handen van bijvoorbeeld artsen of behandelaren, maar kom ook zelf in beweging. Ontdek wat jóu energie geeft en bouw daarop voort, stap voor stap.
“Pijn bepaalt niet wie je bent; jouw keuzes doen dat. Dat is geen makkelijk proces, maar er zit veel in jezelf om te leren omgaan met pijnklachten. Blijven dromen en plannen maken om je leven weer zo leuk mogelijk te maken…en daar in kleine stapjes concreet naar handelen. Juist dat is een manier om veerkracht te ontwikkelen.”
Al is hij van nature niet zo van ‘in de schijnwerpers staan’: de hele reis heeft hem ook geleerd zijn verhaal vaker te delen. Juist ook in de media en via scholingen voor beroepsgroepen die werken in de pijnzorg en/of pijnstillers voorschrijven. Altijd met het doel om andere mensen kleine stapjes vooruit te helpen.
Het is het zichtbaar maken van een stille strijd met pijn die blijft.
Koerts boekentips
- Over leven met Pijn – Anna Raymann
- Pijn en verslaving – Katinka Damen, Eva Tielen & Koert Hommel
Koerts favoriete quotes
“Zelfs in de donkerste periodes zijn er twee opties: je zwelgt in de donkerte of je kiest, ondanks alle ellende, voor de brutale oplossing om eruit te komen.” – Franz Ferdinand
“Je instelling is als een doos krijtjes die de wereld kleurt.” – Allen Klein
Ontdek meer quotes die Koert inspireren
Stille Strijd
Deze interviewreeks is een (op zichzelf staand) vervolg op het project ‘#stillestrijd‘ van kunstenaar SAZZA, Saskia, Stolz, van het Power of Art House.